Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί έναν από τους πλέον διαδεδομένους αλλά συχνά υποτιμημένους παράγοντες κινδύνου για την υγεία των ματιών, καθώς μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει σοβαρές οφθαλμοπάθειες, οδηγώντας ακόμη και σε απώλεια όρασης.
Παρά τις σύγχρονες θεραπείες και την αυξημένη ενημέρωση του κοινού, η υπέρταση παραμένει ιδιαίτερα επικίνδυνη. Παγκοσμίως επηρεάζει περισσότερους από 1,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους – δηλαδή πάνω από το 17% του πληθυσμού – και ευθύνεται κάθε χρόνο για πάνω από 10 εκατομμύρια θανάτους, κυρίως λόγω εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων.
Η σιωπηλή εξέλιξη της υπέρτασης και η επίδρασή της στα μάτια
«Η υπέρταση συχνά αναπτύσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα και παραμένει αρρύθμιστη για χρόνια, προκαλώντας αργά αλλά σταθερά βλάβες σε πολλαπλά όργανα και συστήματα, μεταξύ των οποίων και τα μάτια», επισημαίνει ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης στις 17 Μαΐου.
Όπως εξηγεί ο κ. Κανελλόπουλος, πολλές φορές η διάγνωση της υπέρτασης γίνεται κατά την επίσκεψη σε οφθαλμίατρο, όταν εντοπίζονται χαρακτηριστικές αλλοιώσεις στον αμφιβληστροειδή — το ευαίσθητο στο φως στρώμα στο πίσω μέρος του ματιού. Η αυξημένη πίεση του αίματος προκαλεί βλάβη στα τοιχώματα των αρτηριών, επηρεάζοντας τη ροή του αίματος και την υγεία των οφθαλμικών αγγείων.
Ποιες παθήσεις σχετίζονται με την υψηλή πίεση
Η υπέρταση μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει σειρά οφθαλμολογικών παθήσεων, όπως:
-
Υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια
-
Χοριοειδοπάθεια
-
Οπτική νευροπάθεια
Επιπλέον, αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα για:
-
Αγγειακές παθήσεις του αμφιβληστροειδούς (όπως θρομβώσεις και εμβολές)
-
Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια
-
Ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας
-
Γλαύκωμα
Τι είναι η υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια;
Πρόκειται για τη συχνότερη οφθαλμική εκδήλωση της υπέρτασης. Προκαλείται από αλλοιώσεις στο αγγειακό και νευρικό δίκτυο του αμφιβληστροειδούς.
Σύμφωνα με μελέτες:
-
6–19% του μη διαβητικού πληθυσμού άνω των 40 ετών εμφανίζει ενδείξεις της πάθησης.
-
Το ποσοστό ξεπερνά το 10% σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη.
Η βαρύτητα εξαρτάται από τη διάρκεια και το επίπεδο μη ρύθμισης της πίεσης. Στα αρχικά στάδια δεν υπάρχουν συνήθως συμπτώματα. Καθώς όμως εξελίσσεται, μπορεί να εμφανιστούν:
-
Θάμπωμα ή μείωση της όρασης
-
Διπλωπία (διπλά είδωλα)
-
Πονοκέφαλοι
-
Πόνος στα μάτια
-
Εστιακά νευρολογικά συμπτώματα
Σε προχωρημένα στάδια, ενδέχεται να προκληθεί χοριοειδοπάθεια, δηλαδή συσσώρευση υγρού κάτω από τον αμφιβληστροειδή, οδηγώντας σε ουλοποίηση και περαιτέρω απώλεια όρασης.
Οπτική νευροπάθεια και απώλεια όρασης
Η αρρύθμιστη υπέρταση μπορεί να επηρεάσει το οπτικό νεύρο, προκαλώντας οπτική νευροπάθεια. Η μειωμένη αιμάτωση καταστρέφει προοδευτικά τα νευρικά κύτταρα. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:
-
Ενδοφθάλμιες αιμορραγίες
-
Μόνιμη απώλεια όρασης
Επιπλέον, τα άτομα με υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, μια επείγουσα και οπτικά απειλητική κατάσταση.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλους τους υπερτασικούς. Η πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών στα μάτια αυξάνεται σημαντικά όταν συνυπάρχουν:
-
Σακχαρώδης διαβήτης
-
Υψηλή χοληστερόλη
-
Κάπνισμα
Η υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια δεν αποτελεί μόνο οφθαλμολογικό πρόβλημα αλλά και συστημική ένδειξη μικροαγγειακής βλάβης, η οποία μπορεί να επηρεάζει και άλλα όργανα όπως:
-
Νεφροί
-
Καρδιά
-
Εγκέφαλος (αυξημένος κίνδυνος εγκεφαλικού)
Η σημασία της πρόληψης και της θεραπείας
Ο Δρ Κανελλόπουλος επισημαίνει ότι η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης είναι κρίσιμη για την αποφυγή ή επιβράδυνση της υπερτασικής αμφιβληστροειδοπάθειας:
«Μελέτες έχουν δείξει ότι, με την κατάλληλη θεραπεία, ορισμένα σημεία της πάθησης μπορούν να υποστραφούν. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η αντιμετώπιση, τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες διατήρησης της όρασης.»
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα στον γιατρό
Εάν έχετε διαγνωσμένη υπέρταση και εμφανίσετε ξαφνική μεταβολή στην όραση, αυτό μπορεί να είναι σημάδι υπερτασικής κρίσης. Η κατάσταση αυτή απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση.
Μάτια και αρτηριακή υπέρταση: Μια σχέση που δεν πρέπει να αγνοούμε
Η αρτηριακή υπέρταση δεν είναι μόνο ένας καρδιολογικός ή νεφρολογικός κίνδυνος – είναι και μια σοβαρή απειλή για την όραση. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή ρύθμιση της πίεσης μπορούν να προλάβουν μη αναστρέψιμες βλάβες, όπως η υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια και η οπτική νευροπάθεια.
Ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος, ειδικά σε άτομα με υπέρταση ή άλλους παράγοντες κινδύνου, είναι αναγκαίος. Η προληπτική φροντίδα μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια υγιή όραση και μια απώλεια που δεν διορθώνεται.
Η υγεία των ματιών μας είναι αντανάκλαση της συνολικής μας κατάστασης – ας μην την αγνοούμε.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ