Η φυματίωση μπορεί να ανήκει στις ασθένειες που σημάδεψαν την ιστορία της ανθρωπότητας, ωστόσο παραμένει ακόμη και σήμερα μια υπαρκτή απειλή για τη δημόσια υγεία. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης, επιστημονικοί φορείς και ειδικοί υπενθυμίζουν ότι, παρά την πρόοδο της ιατρικής, η νόσος δεν έχει εξαλειφθεί. Μέσα από δράσεις ενημέρωσης, επιστημονικές παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης, αναδεικνύεται η ανάγκη για συνεχή εγρήγορση, πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ομάδα Εργασίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ) «Φυματίωση και Λοιμώξεις από Μη Φυματικά Μυκοβακτηρίδια» πραγματοποίησε συμβολική εκδήλωση στο Μουσείο του ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», το πρώτο Ιατρικό Μουσείο στην Ελλάδα αφιερωμένο στην ιστορία της φυματίωσης και στον διαχρονικό αντιφυματικό αγώνα.
Την έναρξη της εκδήλωσης χαιρέτισε ο Πρόεδρος της ΕΠΕ, Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ κ. Στέλιος Λουκίδης. Στην ιστορική διαδρομή της φυματίωσης στο ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» αναφέρθηκε ο πρώην Συντονιστής Διευθυντής ΕΣΥ και επίτιμος Πρόεδρος του Μουσείου κ. Μιχάλης Τουμπής, φωτίζοντας τις εμπειρίες των ασθενών και τον αδιάκοπο αγώνα των επαγγελματιών υγείας.
Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η βράβευση των αφυπηρετησάντων ιατρών του Αντιφυματικού Τμήματος του Νοσοκομείου από τον κ. Χαράλαμπο Μόσχο, Πνευμονολόγο – Φυματιολόγο, Συντονιστή Διευθυντή του Αντιφυματικού Τμήματος-Μονάδας Ανθεκτικής Φυματίωσης του ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία».
Για την τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα της φυματίωσης σε εθνικό και διεθνές επίπεδο μίλησε η κ. Κατερίνα Μανίκα, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας ΑΠΘ και Διευθύντρια Πνευμονολογικής Κλινικής ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Από την πλευρά της, η κ. Αγγελική Λουκέρη, Επιμελήτρια Α΄ του Αντιφυματικού Τμήματος – Μονάδα Ανθεκτικής Φυματίωσης του ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», ανέδειξε τη βαθιά επίδραση της νόσου στην τέχνη και την κοινωνία, καθώς και τον ρόλο της στη διαμόρφωση της ανθρώπινης ιστορίας.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με ένα ιδιαίτερο θεατρικό δρώμενο από τη δράση «ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΡΙΟ» του Εθνικού Θεάτρου, με τη συμμετοχή του κ. Ηλία Κουνέλα και της κυρίας Θεανώς Μεταξά.
Η σημασία της 24ης Μαρτίου
«Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, στις 24 Μαρτίου εορτάζουμε την πρώτη ουσιαστική νίκη της Επιστήμης απέναντι στη φυματίωση, τον μεγάλο εχθρό της ανθρωπότητας», τόνισε ο κ. Χαράλαμπος Μόσχος.
Η ημερομηνία αυτή συνδέεται με το 1882, όταν ο Γερμανός ιατρός και μετέπειτα νομπελίστας Ρόμπερτ Κοχ ανακοίνωσε την ανακάλυψη του βακτηρίου που προκαλεί τη φυματίωση, θέτοντας τις βάσεις για την ανάπτυξη αποτελεσματικών θεραπειών.
Η φυματίωση σήμερα: Μια επίμονη απειλή
Παρά την πρόοδο της ιατρικής, η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί τη θανατηφόρα λοίμωξη με τη μεγαλύτερη επίπτωση παγκοσμίως, επηρεάζοντας κυρίως τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Όπως επισημαίνει ο κ. Μόσχος, το 2024 στην Ελλάδα καταγράφηκαν 440 περιστατικά, σημειώνοντας μείωση κατά 19,2% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, η νόσος παραμένει ενεργή και δεν κάνει διακρίσεις, καθώς αφορά τόσο τον γηγενή πληθυσμό όσο και άτομα που έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό.
Ιδιαίτερη σημασία για τον περιορισμό της νόσου έχουν:
-
η ενεργητική αναζήτηση περιστατικών και η έγκαιρη διάγνωση μέσω στοχευμένου ελέγχου
-
η ενίσχυση της επιδημιολογικής επιτήρησης
-
η διασφάλιση επάρκειας φαρμάκων
-
η δωρεάν και απρόσκοπτη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας
Μήνυμα ευαισθητοποίησης και δράσης
Οι Υπεύθυνες της Ομάδας Εργασίας της ΕΠΕ, κυρίες Αγγελική Λουκέρη και Μαρία Σιωνίδου, Πνευμονολόγος – Φυματιολόγος PhD, επιστημονική συνεργάτης Πνευμονολογικής Κλινικής ΑΠΘ, υπογράμμισαν:
«Είναι μια ημέρα μνήμης, αλλά και μια ηχηρή υπενθύμιση της ανάγκης διαρκούς στράτευσης όλων των εμπλεκομένων φορέων στον παγκόσμιο, διαχρονικό στόχο: την οριστική εξάλειψη της φυματίωσης».
Για το 2026, το κεντρικό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας είναι:
«Ναι! Μπορούμε να τερματίσουμε τη φυματίωση! Με βούληση από τις χώρες. Με δύναμη από τους ανθρώπους», καλώντας τη διεθνή κοινότητα να ενισχύσει τις δράσεις πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας.
Τα δεδομένα σε παγκόσμιο επίπεδο
Από το 2000 έως σήμερα, εκτιμάται ότι έχουν σωθεί 83 εκατομμύρια ζωές χάρη στην πρόοδο στην αντιμετώπιση της νόσου. Ωστόσο, η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή, καθώς μόνο το 2024 καταγράφηκαν:
-
10,7 εκατομμύρια νέα περιστατικά
-
1,23 εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως
Η σημασία της επένδυσης στην πρόληψη και τη θεραπεία
Όπως επισημαίνουν οι κυρίες Αγγελική Λουκέρη και Μαρία Σιωνίδου:
«Η επένδυση στη θεραπεία της φυματίωσης δεν αποτελεί μόνο μέτρο δημόσιας υγείας, αλλά πολιτική στρατηγική και οικονομική επιλογή».
Η αξιοποίηση καινοτόμων διαγνωστικών μεθόδων, η διασφάλιση καθολικής πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και η συνεργασία μεταξύ των φορέων με επίκεντρο τον άνθρωπο αποτελούν βασικούς πυλώνες για την εξάλειψη της νόσου και την προστασία των ευάλωτων ομάδων.
Σε μια εποχή όπου η επιστήμη διαθέτει τα μέσα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της φυματίωσης, η πρόκληση μετατοπίζεται στην πρόσβαση, την ενημέρωση και την έγκαιρη κινητοποίηση. Η διαρκής επένδυση στην πρόληψη, η ενίσχυση των υπηρεσιών υγείας και η συλλογική ευθύνη αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τον περιορισμό της νόσου. Το μήνυμα παραμένει σαφές: η φυματίωση μπορεί να νικηθεί, αρκεί να παραμείνει ψηλά στην ατζέντα της δημόσιας υγείας και της κοινωνικής ευαισθητοποίησης.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ