Οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού αποτελούν πρόκληση για όλους, όμως ορισμένες ομάδες του πληθυσμού χρειάζονται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή. Ανάμεσά τους βρίσκονται και οι έγκυες γυναίκες, καθώς οι φυσιολογικές αλλαγές που συνοδεύουν την εγκυμοσύνη επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ανταποκρίνεται στη ζέστη. Η σωστή ενυδάτωση, η αποφυγή της θερμικής καταπόνησης και η έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών συμπτωμάτων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην προστασία τόσο της εγκύου όσο και του αναπτυσσόμενου εμβρύου κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα.
Στις ομάδες που είναι περισσότερο ευάλωτες στις υψηλές θερμοκρασίες δεν περιλαμβάνονται μόνο οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και οι άνθρωποι με προβλήματα υγείας, αλλά και οι έγκυες γυναίκες, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο της κύησης.
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο γυναικείος οργανισμός καλείται να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες του κυκλοφορικού συστήματος, οι οποίες σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με την αύξηση του όγκου του αίματος και την υποστήριξη της ανάπτυξης του εμβρύου. Οι φυσιολογικές αυτές μεταβολές αυξάνουν τις απαιτήσεις από την καρδιά και το κυκλοφορικό σύστημα, καθιστώντας την έγκυο περισσότερο ευάλωτη στη θερμική καταπόνηση.
«Συμβαίνουν πολλές και σημαντικές αλλαγές στο σώμα της γυναίκας. Από τις πιο χαρακτηριστικές είναι η σταδιακή αύξηση της περιεκτικότητάς του σε υγρά, η οποία είναι απαραίτητη για να υποστηριχθεί επαρκώς το αναπτυσσόμενο έμβρυο αλλά και να προετοιμαστεί ο οργανισμός για την απώλεια αίματος κατά τον τοκετό. Παράλληλα μειώνεται ο αιματοκρίτης της γυναίκας, δηλαδή ελαττώνεται η πυκνότητα της αιμοσφαιρίνης στο αίμα, με αποτέλεσμα να γίνεται πλημμελής μεταφορά οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς» εξηγεί ο Δρ Χάρης Χ. Χηνιάδης, Γυναικολόγος Αναπαραγωγής, Συνιδρυτής του Μη Κερδοσκοπικού Σωματείου Υποβοήθησης της Αναπαραγωγής Be-Live, Institute of Life ΙΑΣΩ και συνεχίζει:
«Αυτές οι αλλαγές οδηγούν σε αύξηση του όγκου αίματος κατά περίπου 1,5 λίτρο μέχρι το τέλος της εγκυμοσύνης και κατ’ επέκταση σε αυξημένες απαιτήσεις λειτουργίας της καρδιάς, προκειμένου να μεταφέρονται τόσο το οξυγόνο όσο και οι απαραίτητες θρεπτικές ουσίες στους ιστούς της εγκύου και του εμβρύου.
Καθώς περνούν οι εβδομάδες της κύησης, βλέπουμε συχνά τις εγκύους να μην έχουν την αντοχή που είχαν έως τότε. Όταν λέμε αντοχή δεν εννοούμε μόνο για άσκηση και τυχόν απαιτητικές δραστηριότητες, αλλά και για απλά πράγματα, όπως το περπάτημα, η αυτοεξυπηρέτηση, η εργασία κ.λπ. και γι’ αυτό μετά από τις 32 εβδομάδες αρχίζει η άδεια εγκυμοσύνης».
Πώς ανταποκρίνεται κάθε έγκυος στη ζέστη
Ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίνεται κάθε έγκυος στις μεταβολές της κύησης και στις υψηλές θερμοκρασίες δεν είναι ίδιος. Επηρεάζεται από παράγοντες όπως η φυσική κατάσταση, η ηλικία, το σωματικό βάρος, οι ενδεχόμενες προϋπάρχουσες παθήσεις και η προσαρμοστικότητα του οργανισμού στις αλλαγές της εγκυμοσύνης.
Έτσι, ακόμη και γυναίκες χωρίς προβλήματα υγείας μπορεί να παρουσιάζουν μικρότερη αντοχή από άλλες εγκύους μεγαλύτερης ηλικίας ή διαφορετικής φυσικής κατάστασης, οι οποίες ενδεχομένως προσαρμόζονται καλύτερα στις σωματικές μεταβολές.
Κάθε ακραία συνθήκη μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τον οργανισμό της εγκύου. Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς ο καύσωνας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αφυδάτωσης, υπότασης και θερμικής εξάντλησης.
Πώς ο καύσωνας επιβαρύνει τον οργανισμό
Η υψηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος προκαλεί αγγειοδιαστολή, δηλαδή διεύρυνση των αιμοφόρων αγγείων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πτώση της αρτηριακής πίεσης και να επιβαρύνει τον οργανισμό, ο οποίος προσπαθεί να αποβάλει την περίσσεια θερμότητας κυρίως μέσω της εφίδρωσης.
Όταν, όμως, η έκθεση στη ζέστη είναι παρατεταμένη ή η αναπλήρωση των υγρών δεν είναι επαρκής, ο μηχανισμός ρύθμισης της θερμοκρασίας μπορεί να μην λειτουργεί αποτελεσματικά. Έτσι, αυξάνεται ο κίνδυνος αφυδάτωσης και διαταραχής της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών.
«Η μείωση της πίεσης επηρεάζει και τη λειτουργία των νεφρών, με επακόλουθο να μην γίνεται καλό φιλτράρισμα του αίματος ούτε καλή διούρηση, γεγονός που επηρεάζει την ισορροπία των ηλεκτρολυτών στο αίμα (οξεοβασική ισορροπία). Το αποτέλεσμα είναι όχι μόνο να μην τρέφεται καλά το έμβρυο, αλλά να μην έχουμε φυσιολογικές λειτουργίες και εργαστηριακές τιμές στην ίδια την έγκυο», τονίζει ο Δρ Χηνιάδης.
Ενυδάτωση και διατροφή κατά τη διάρκεια του καύσωνα
«Όταν έχει καύσωνα, η έγκυος όχι μόνο έχει αυξημένες ανάγκες σε υγρά λόγω της εφίδρωσης, αλλά και σε ηλεκτρολύτες (κάλιο, νάτριο), επομένως πρέπει να συνεργάζεται με τον μαιευτήρα της ώστε να έχει μια ισορροπημένη διατροφή και λήψη υγρών, που θα τη βοηθήσει να αντέξει την ακραία ζέστη.
Η έγκυος πρέπει να αποφεύγει οπωσδήποτε την παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες, είτε με απευθείας έκθεση στον ήλιο είτε όταν κάθεται στη σκιά.
Ιδανικό για τις εγκύους είναι να παραμένουν σε καλά αεριζόμενους, δροσερούς χώρους, που ενδεχομένως θα κλιματίζονται εάν αυτό είναι εφικτό. Πρέπει να λαμβάνουν επαρκείς ποσότητες υγρών και φαγητού, να έχουν χρόνο για ξεκούραση και να κοιμούνται αρκετά και καλά. Το υπνοδωμάτιό τους πρέπει να είναι δροσερό αλλά όχι παγωμένο λόγω του κλιματισμού.
Αν το σπίτι ή/και ο χώρος εργασίας δεν κλιματίζονται, πιθανώς θα χρειαστούν συχνά ντους με δροσερό νερό, προκειμένου να ρυθμίσουν τη σωματική θερμοκρασία τους και να αποφύγουν τη θερμοπληξία.
Σε περίπτωση δυσφορίας ή οποιουδήποτε περίεργου συμπτώματος θα ενημερώσουν άμεσα τον μαιευτήρα τους, για να τους δώσει οδηγίες, είτε από το τηλέφωνο, είτε έπειτα από μια εξέταση στο ιατρείο είτε επισκεπτόμενες το νοσοκομείο.
Το καλοκαίρι, ακόμα κι αν δεν έχει καύσωνα, πρέπει να αποφεύγεται η ηλιοθεραπεία στη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή έστω να γίνεται με χρήση αντηλιακών και στη σκιά, και πάντοτε με συνεχή κατανάλωση υγρών, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος θερμοπληξίας», καταλήγει ο Δρ Χηνιάδης.
Βασικά μέτρα προστασίας
Κατά τις ημέρες έντονης ζέστης, οι έγκυες είναι σημαντικό να περιορίζουν τις μετακινήσεις και τις εξωτερικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας. Η παραμονή σε δροσερό και καλά αεριζόμενο περιβάλλον, η τακτική κατανάλωση υγρών και η επαρκής ξεκούραση συμβάλλουν στη μείωση της θερμικής καταπόνησης.
Το κλιματιστικό μπορεί να χρησιμοποιείται για τη διατήρηση μιας ευχάριστης θερμοκρασίας στον χώρο, χωρίς όμως υπερβολικά χαμηλές ρυθμίσεις. Παράλληλα, τα δροσερά ντους, τα άνετα και ελαφριά ρούχα και η αποφυγή απαιτητικών δραστηριοτήτων μπορούν να βοηθήσουν τον οργανισμό να διατηρήσει τη φυσιολογική του θερμοκρασία.
Η πρόσληψη υγρών και ηλεκτρολυτών πρέπει να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες ανάγκες της εγκύου, σύμφωνα με τις οδηγίες του μαιευτήρα της. Δεν συνιστάται η αυθαίρετη λήψη σκευασμάτων ηλεκτρολυτών ή συμπληρωμάτων χωρίς προηγούμενη ιατρική καθοδήγηση.
Πότε χρειάζεται επικοινωνία με τον μαιευτήρα
Συμπτώματα όπως έντονη αδυναμία, ζάλη, πονοκέφαλος, ναυτία, τάση λιποθυμίας, ταχυκαρδία, μειωμένη ούρηση, μυϊκές κράμπες, σύγχυση ή ασυνήθιστη δυσφορία δεν πρέπει να αγνοούνται.
Η έγκυος θα πρέπει να επικοινωνήσει άμεσα με τον μαιευτήρα της, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται. Επείγουσα ιατρική αξιολόγηση απαιτείται όταν εμφανίζεται λιποθυμία, σύγχυση, πολύ υψηλή θερμοκρασία σώματος, δυσκολία στην αναπνοή ή οποιοδήποτε σύμπτωμα προκαλεί έντονη ανησυχία.
Η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος κατά την οποία οι ανάγκες του οργανισμού μεταβάλλονται συνεχώς και οι ακραίες καιρικές συνθήκες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Η τήρηση απλών αλλά ουσιαστικών μέτρων προστασίας, όπως η επαρκής ενυδάτωση, η παραμονή σε δροσερό περιβάλλον και η αποφυγή της παρατεταμένης έκθεσης στη ζέστη, μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών.
Σε κάθε περίπτωση, η εμφάνιση έντονης αδυναμίας, ζάλης, λιποθυμικής τάσης ή οποιασδήποτε άλλης ανησυχητικής ενόχλησης πρέπει να οδηγεί σε άμεση επικοινωνία με τον μαιευτήρα, ώστε να εξασφαλίζεται η κατάλληλη και ασφαλής φροντίδα της εγκύου και του αναπτυσσόμενου εμβρύου.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ