Το παγκοσμίου κύρους ιατρικό περιοδικό JAMA δημοσίευσε πρόσφατα μια σύντομη αλλά επίκαιρη ανασκόπηση σχετικά με τον ιό του Δυτικού Νείλου, ο οποίος αποτελεί τη συχνότερη αιτία ιογενούς νόσησης που μεταδίδεται από κουνούπια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όπως επισημαίνουν η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, από τη Θεραπευτική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών – ΕΚΠΑ και το Νοσοκομείο “Αλεξάνδρα”, η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κατά κύριο λόγο μέσω δήγματος μολυσμένων κουνουπιών και έχει προκαλέσει σοβαρές επιδημικές εξάρσεις τα τελευταία χρόνια σε αρκετές περιοχές της Ευρώπης, της Βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Ελλάδας, με χιλιάδες κρούσματα και πολλούς θανάτους.
Περίπου 80% των ανθρώπων που εκτίθενται στον ιό δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα. Ένα ποσοστό γύρω στο 20% εμφανίζει ήπια συμπτώματα, όπως πυρετό, κεφαλαλγία, μυαλγίες, κόπωση ή ναυτία. Ωστόσο, λιγότερο από το 1% των περιπτώσεων μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο, με προσβολή του εγκεφάλου ή του κεντρικού νευρικού συστήματος, οδηγώντας σε εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Η ηλικιακή ομάδα άνω των 60 ετών και τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών και θνητότητας.
Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική αντιική θεραπεία για τον ιό του Δυτικού Νείλου. Η αντιμετώπιση είναι συμπτωματική και υποστηρικτική, γεγονός που καθιστά την πρόληψη το πιο αποτελεσματικό μέσο προστασίας. Ειδικά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες, όταν η κυκλοφορία του ιού κορυφώνεται, η χρήση εντομοαπωθητικών, τα καλυπτικά ρούχα, η εξάλειψη των εστιών στάσιμου νερού και η συμμετοχή σε προγράμματα καταπολέμησης κουνουπιών από τους δήμους αποτελούν βασικά μέτρα.
Η επιτήρηση και η έγκαιρη διάγνωση είναι καίριας σημασίας, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται πυρετικά ή νευρολογικά συμπτώματα κατά τους θερμούς μήνες. Οι γιατροί συστήνουν ειδικές εξετάσεις αίματος ή εγκεφαλονωτιαίου υγρού για την επιβεβαίωση της λοίμωξης. Σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, μπορεί να απαιτούνται πιο εξειδικευμένες διαγνωστικές τεχνικές.
Ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, σε ασθενείς που χρειάζονται νοσηλεία, η αποκατάσταση μπορεί να είναι παρατεταμένη, ενώ δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις με υπολειμματικά συμπτώματα, όπως χρόνια κόπωση, μυϊκή αδυναμία, διαταραχές στη μνήμη και την ψυχική διάθεση.
Η εξάπλωση του ιού σε παγκόσμιο επίπεδο, και η εγκατάστασή του σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, εντείνουν την ανάγκη για διαρκή ενημέρωση, εγρήγορση και ατομικά μέτρα προστασίας, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Μέχρι την ανάπτυξη αποτελεσματικής θεραπείας ή εμβολίου, η πρόληψη, η έγκαιρη αναγνώριση και η συστηματική επιδημιολογική παρακολούθηση παραμένουν οι βασικοί άξονες διαχείρισης της απειλής από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Καθώς ο ιός του Δυτικού Νείλου συνεχίζει να εμφανίζεται κάθε χρόνο σε πολλές περιοχές, η εγρήγορση, η ενημέρωση του κοινού και η ενίσχυση της πρόληψης παραμένουν τα ισχυρότερα όπλα. Η προστασία της δημόσιας υγείας εξαρτάται από τη συνεργασία επιστημονικής κοινότητας, πολιτείας και πολιτών, έως ότου καταστεί διαθέσιμη μια αποτελεσματική θεραπεία ή εμβόλιο.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ