Καρδιά και καύσωνας: Τι πρέπει να προσέχουν οι καρδιοπαθείς

Για τους περισσότερους, το καλοκαίρι σημαίνει ήλιο, θάλασσα και διακοπές. Για έναν άνθρωπο με καρδιοπάθεια, όμως, οι ημέρες με υψηλές θερμοκρασίες απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή, καθώς η ζέστη, η αφυδάτωση και οι μεταβολές στην αρτηριακή πίεση μπορούν να επιβαρύνουν έναν ήδη ευάλωτο οργανισμό. Ποιοι ασθενείς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, τι χρειάζεται να γνωρίζουν όσοι λαμβάνουν καρδιολογική ή αντιυπερτασική αγωγή και ποια απλά μέτρα μπορούν να κάνουν τις ζεστές ημέρες και τις καλοκαιρινές διακοπές ασφαλέστερες;

Οι αυξημένες θερμοκρασίες το καλοκαίρι αναγκάζουν το σώμα μας να καταβάλλει μεγαλύτερη προσπάθεια προκειμένου να διατηρήσει φυσιολογική θερμοκρασία. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να επιβαρύνεται η λειτουργία της καρδιάς, των πνευμόνων και των νεφρών, και να αυξάνεται ο κίνδυνος για τα άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα. Άρα είναι σημαντικό να παραμείνουμε δροσεροί και ενυδατωμένοι.

Πώς η ζέστη επηρεάζει την καρδιά μας

«Για κάθε βαθμό αύξησης της θερμοκρασίας του σώματός μας η καρδιακή συχνότητα αυξάνει κατά 10 σφύξεις το λεπτό. Αυτή η αύξηση επιβαρύνει το έργο της καρδιάς, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει καρδιακό επεισόδιο σε άτομα με καρδιοπάθεια.

Όταν αυξάνει η θερμοκρασία του περιβάλλοντος, το σώμα μας προσπαθεί να μειώσει τη θερμοκρασία. Αυτό επιτυγχάνεται με αγγειοδιαστολή και αύξηση της καρδιακής συχνότητας, και καθώς το αίμα ρέει κοντά στην επιφάνεια του σώματος βοηθά στην αποβολή και μείωση της θερμοκρασίας.

Αυτό όμως έχει ένα τίμημα, την αύξηση του καρδιακού έργου 2-4 φορές. Πέραν αυτού, με τον ιδρώτα ο οργανισμός χάνει νάτριο, κάλιο και άλλους ηλεκτρολύτες, που μαζί με την αφυδάτωση επιβαρύνουν πολύ περισσότερο την καρδιά, αφού μειώνεται ο όγκος των υγρών και άρα η καρδιά θα πρέπει να λειτουργήσει ταχύτερα. Φυσικά, αυτό δεν αφορά τα υγιή άτομα που επηρεάζονται πολύ δυσκολότερα» επισημαίνει ο κ. Αθανάσιος Μανώλης, Διευθυντής Β’ Καρδιολογικής Κλινικής και Κέντρου Υπέρτασης Metropolitan Hospital, Καθηγητής στο τμήμα Υπέρτασης του Πανεπιστημίου Βοστώνης και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης (European Society of Hypertension -ESH), δίνοντας πολύτιμες συμβουλές:

Τι πρέπει να κάνουμε για να διατηρήσουμε τη θερμοκρασία μας

Υπάρχουν κάποια απλά πράγματα που πρέπει να έχετε υπόψιν σας:

1. Μείνετε ενυδατωμένοι, καταναλώνοντας πολλά υγρά, οποιαδήποτε υγρά. Αν όμως έχετε καρδιακή ανεπάρκεια θα πρέπει πριν να μιλήσετε με το γιατρό σας

2. Αποφύγετε τη χρήση αλκοόλ γιατί θα επιτείνει την αφυδάτωσή σας

3. Καταναλώνετε περισσότερες κρύες τροφές, όπως σαλάτες και φρούτα τα οποία περιέχουν πολλά υγρά, βιταμίνες και ηλεκτρολύτες

4. Διατηρήστε το σπίτι σας δροσερό. Ανοίξτε τα παράθυρα όταν η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλότερη, και αποφύγετε αναμμένα φώτα που δεν είναι απαραίτητα και αυξάνουν τη θερμοκρασία του δωματίου

5. Φοράτε ελαφρά ρούχα

6. Παραμείνετε εκτός ήλιου, ειδικά τις ώρες 11 π.μ. έως 3 μ.μ.

7. Όταν είστε εκτός σπιτιού, να παραμένετε στη σκιά, να φοράτε καπέλο και να έχετε νερό μαζί σας

8. Αποφύγετε την άσκηση.

Ποια άτομα είναι υψηλού κινδύνου

1. Ηλικιωμένοι ασθενείς και παιδιά, είναι υψηλού κινδύνου γιατί προσαρμόζουν πιο δύσκολα τη θερμοκρασία τους

2. Ηλικιωμένα άτομα, ειδικά άνω των 75 ετών, που ζουν μόνα τους

3. Άτομα με καρδιακά προβλήματα, πνευμονοπάθειες, νεφρική ανεπάρκεια, διαβήτη και νόσο του Parkinson

4. Άτομα με άνοια, κλινήρεις ή άτομα με εξωτερική εργασία

5. Άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια, αρρυθμίες, στεφανιαία νόσο και άτομα που λαμβάνουν ορισμένες ομάδες φαρμάκων για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Το πρόβλημα είναι ότι πολλά άτομα υψηλού κινδύνου δεν το παραδέχονται με αποτέλεσμα να μην λαμβάνουν προληπτικά μέτρα.

Καρδιά και φάρμακα

Τα φάρμακα και η καρδιά αλληλεπιδρούν με 3 τρόπους:

1. Κάποια φάρμακα επηρεάζουν τη θερμορύθμιση και την ισορροπία των υγρών, αυξάνοντας τον κίνδυνο επί παρουσίας υψηλών θερμοκρασιών (πχ. διουρητικά, αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά, αντιυπερτασικά)

2. Η ζέστη μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα σε μερικές κατηγορίες φαρμάκων γι’αυτό πρέπει να διατηρούνται σε δροσερό μέρος

3. Μερικά φάρμακα όπως αντιμυκητισιακά ή αντιβιοτικά μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία του δέρματος στον ήλιο και θα πρέπει οι ασθενείς να χρησιμοποιούν αντιηλιακά.

«Υπερτασικοί ασθενείς και κυρίως ηλικιωμένοι, που λαμβάνουν διουρητικά θα πρέπει να μετρούν τη πίεσή τους σε καθιστή και όρθια θέση, και αν η πίεσή τους είναι χαμηλότερη από 120 mm Hg ή ζαλίζονται, θα πρέπει να μιλήσουν με το γιατρό τους γιατί πιθανόν να χρειασθεί μείωση της φαρμακευτικής τους αγωγής» τονίζει ο κ. Μανώλης.

Τι πρέπει να κάνουμε αν δεν αισθανθούμε καλά

Υπάρχουν 4 βασικές οδηγίες:

1. Μετακινηθείτε σε ένα δροσερό μέρος

2. Ξαπλώστε και σηκώστε λίγο τα πόδια σας

3. Πιείτε αρκετό νερό

4. Βρέξτε το πρόσωπό σας με δροσερό νερό και κάντε αέρα στο πρόσωπό σας. Ιδανικά ζητήστε από κάποιον άλλο να το κάνει. Βάλτε κρύα επιθέματα στις μασχάλες ή γύρω από το λαιμό σας

Η ζέστη δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος με καρδιαγγειακό νόσημα πρέπει να στερηθεί το καλοκαίρι ή τις διακοπές του. Χρειάζεται, όμως, μεγαλύτερη προσοχή στις ημέρες υψηλών θερμοκρασιών και έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων που μπορεί να υποδηλώνουν ότι ο οργανισμός δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις συνθήκες. Ζάλη, έντονη αδυναμία ή άλλη ασυνήθιστη αδιαθεσία δεν θα πρέπει να αγνοούνται, ιδιαίτερα σε άτομα με γνωστό καρδιαγγειακό πρόβλημα.

Παράλληλα, όσοι λαμβάνουν χρόνια φαρμακευτική αγωγή δεν θα πρέπει να μεταβάλλουν μόνοι τους τη δοσολογία ούτε να διακόπτουν κάποιο φάρμακο εξαιτίας της ζέστης. Σε ασθενείς με καρδιοπάθεια, καρδιακή ανεπάρκεια ή υπέρταση, οι ανάγκες για υγρά και η διαχείριση της θεραπείας μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό, ιδιαίτερα πριν από περιόδους έντονης ζέστης ή καλοκαιρινές διακοπές, μπορεί να βοηθήσει στην εξατομίκευση των κατάλληλων μέτρων προστασίας.

Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ