Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί μία από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου στους άνδρες, ωστόσο η εξέλιξή του δεν είναι ίδια για όλους. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να παραμένει «σιωπηλός» για χρόνια, ενώ σε άλλες εμφανίζεται πιο επιθετικός και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Η πρόκληση για τη σύγχρονη ιατρική δεν περιορίζεται μόνο στην έγκαιρη διάγνωση, αλλά και στη σωστή επιλογή των ανδρών που πραγματικά χρειάζονται έλεγχο και θεραπεία. Ποιος είναι, λοιπόν, ο ρόλος του PSA και ποιες είναι οι βασικές αρχές που καθοδηγούν σήμερα τον προληπτικό έλεγχο;
Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος στους άνδρες και χαρακτηρίζεται από σημαντική ετερογένεια ως προς την εξέλιξή του. Πρόκειται για μια νόσο με δύο διακριτές όψεις.
Από τη μία πλευρά, υπάρχει μια μορφή που μπορεί να θεωρηθεί σχετικά «αθώα», καθώς δεν επηρεάζει την επιβίωση ούτε την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Από την άλλη, υπάρχει μια πιο «επιθετική» μορφή, η οποία μπορεί να εξελιχθεί ταχέως, προκαλώντας σοβαρά συμπτώματα και ενδεχομένως να αποβεί απειλητική για τη ζωή.
«Ο προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του προστάτη είναι ένα αμφιλεγόμενο θέμα στον τομέα της ουρολογίας. Το PSA πρέπει να συνδυαστεί με άλλους προγνωστικούς παράγοντες, ή να χρησιμοποιηθεί με πιο προσεκτικό τρόπο για τον εντοπισμό ανδρών που διατρέχουν κίνδυνο συμπτωματικού ή απειλητικού για τη ζωή καρκίνου, χωρίς υπερδιάγνωση της νόσου. Απαιτείται μια προσέγγιση προσαρμοσμένη στον κίνδυνο, σύμφωνα με την οποία οι μετρήσεις PSA θα είναι προσαρμοσμένες στον ατομικό κίνδυνο» επισημαίνει ο κ. Ιωάννης Μπουζαλάς Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος, Διευθυντής ΣΤ΄ Ουρολογικής Κλινικής, Κλινική Ενδοουρολογίας και Ελάχιστα Επεμβατικής Αντιμετώπισης της Ουρολιθίασης, Metropolitan General.
Στόχος του προσυμπτωματικού ελέγχου στον γενικό πληθυσμό είναι ο εντοπισμός, μεταξύ ασυμπτωματικών ανδρών, εκείνων που παρουσιάζουν καρκίνο του προστάτη με αυξημένο κίνδυνο, και συγκεκριμένα:
• υψηλού βαθμού κακοήθειας
• με πιθανότητα εξέλιξης σε μεταστατική νόσο
Οι 5 «χρυσοί» κανόνες για τον έλεγχο του καρκίνου του προστάτη με διαστρωμάτωση κινδύνου
Λήψη συγκατάθεσης (κοινή λήψη αποφάσεων)
-
Ξεκινήστε τη συζήτηση για τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους του ελέγχου PSA στην ηλικία των 45–49 ετών.
-
Εφαρμόστε διαστρωμάτωση κινδύνου και προσαρμόστε τα διαστήματα επανελέγχου ανάλογα με την ηλικία, τη γενική κατάσταση υγείας και τις προηγούμενες τιμές PSA του κάθε άνδρα.
Μην ελέγχετε τους άνδρες που δεν αναμένεται να ωφεληθούν
-
Περιορίστε τον έλεγχο σε ηλικιωμένους άνδρες.
-
Αποφύγετε τον έλεγχο σε άνδρες άνω των 60 ετών με PSA < 1 ng/mL.
Μην προχωράτε σε βιοψία χωρίς σαφή ένδειξη
-
Επαναλάβετε αρχικά τη μέτρηση PSA.
-
Πραγματοποιήστε απεικονιστικό έλεγχο με πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη (mpMRI).
Ενεργή παρακολούθηση σε ασθενείς χαμηλού κινδύνου
Για άνδρες με καρκίνο του προστάτη χαμηλού κινδύνου, προτείνεται η στρατηγική της ενεργής παρακολούθησης.
Παραπομπή σε εξειδικευμένα κέντρα
Οι ασθενείς που χρειάζονται θεραπεία θα πρέπει, κατά προτίμηση, να παραπέμπονται σε εξειδικευμένα κέντρα με εμπειρία στη διαχείριση της νόσου.
«Η πρόληψη είναι μια υποχρέωση του σύγχρονου ανθρώπου προς τον εαυτό του και το κοινωνικό σύνολο. Σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες, η σημασία και η αναγκαιότητα της προληπτικής ιατρικής αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη αξία. Πολλές από τις ασθένειες του σύγχρονου κόσμου μπορούν να διαγνωσθούν πρώιμα και έτσι να αντιμετωπισθούν με επιτυχία.
Σήμερα η έγκαιρη διάγνωση είναι εφικτή, αρκεί κάθε άνδρας να ευαισθητοποιηθεί απέναντι στο πρόβλημα και να μάθει γι’ αυτό. Η θεραπεία της κάθε περίπτωσης είναι μοναδική, και ενώ σε άνδρες πάνω από τα 70 έτη αρκεί ίσως μόνο η παρακολούθηση, σε νέους ασθενείς η αντιμετώπιση πρέπει να είναι άμεση και επιθετική» καταλήγει ο κ. Μπουζαλάς.
Η προσέγγιση του καρκίνου του προστάτη δεν είναι πλέον «μία για όλους», αλλά βασίζεται στην εξατομίκευση και στη σωστή εκτίμηση του κινδύνου για κάθε άνδρα. Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η στενή συνεργασία με τον ειδικό αποτελούν βασικούς πυλώνες για την αποτελεσματική διαχείριση της νόσου. Με σωστή ενημέρωση και υπεύθυνη στάση απέναντι στην υγεία, κάθε άνδρας μπορεί να λάβει τεκμηριωμένες αποφάσεις, διασφαλίζοντας τόσο την ποιότητα ζωής του όσο και τη μακροχρόνια υγεία του.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ