Το καλοκαίρι είναι εποχή εξόδων, διακοπών και δραστηριοτήτων σε εξωτερικούς χώρους. Ωστόσο, για όσους πάσχουν από καταρράκτη, η εμπειρία του φυσικού φωτός και των χρωμάτων μπορεί να είναι αλλοιωμένη: η εικόνα θολώνει, τα χρώματα ξεθωριάζουν και η όραση γενικά υποβαθμίζεται, επηρεάζοντας σημαντικά την καθημερινότητα.
Ο καταρράκτης είναι η πιο συχνή αιτία μείωσης της όρασης σε άτομα άνω των 55 ετών. Πρόκειται για μια εκφυλιστική κατάσταση που εμφανίζεται σταδιακά, καθώς διασπώνται οι πρωτεΐνες του φυσικού κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού. Ο φακός γίνεται σταδιακά θολός, μειώνοντας τη διαύγεια και την ευκρίνεια της όρασης. Η παρεμπόδιση του φωτός να εστιάσει σωστά στον αμφιβληστροειδή οδηγεί σε συμπτώματα όπως:
-
Θολή εικόνα
-
Ξεθωριασμένα χρώματα
-
Διπλωπία (διπλή όραση)
-
Δυσκολία σε συνθήκες έντονου φωτός
Η πάθηση εμφανίζεται κυρίως μεταξύ 50 και 60 ετών και εξελίσσεται αργά. Με την ηλικία, η συχνότητά της αυξάνεται ραγδαία: από 4% στις ηλικίες 55–64, σε ποσοστά που ξεπερνούν το 90% στους άνω των 80 ετών. Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερα άτομα ή ακόμα και σε παιδιά.
Τι προκαλεί τον καταρράκτη;
«Αν και ο καταρράκτης σχετίζεται με τη φυσιολογική γήρανση, στην ανάπτυξή του εμπλέκονται και άλλοι παράγοντες όπως η κληρονομικότητα, η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, το κάπνισμα, μεταβολικά νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, τραυματισμοί ή επεμβάσεις στα μάτια, καθώς και η παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών», εξηγεί ο χειρουργός οφθαλμίατρος Δρ Ευάγγελος Τσίχλης, MD, PhD, διδάκτωρ οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης (Universität Heidelberg) και συνεργάτης της Οφθαλμολογικής Μονάδας LaserVision.
Γιατί επιδεινώνεται το καλοκαίρι;
Το έντονο ηλιακό φως το καλοκαίρι αυξάνει τα συμπτώματα στους πάσχοντες με καταρράκτη, καθώς εντείνεται η ευαισθησία στο φως. Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
-
Θάμβος (σαν να βλέπει κανείς μέσα από θολό τζάμι)
-
Φωτοστέφανα (άλως γύρω από φωτεινά σημεία)
-
Αντανακλάσεις και λάμψεις
-
Δυσκολία στην αντίληψη των χρωμάτων
Αυτό καθιστά δύσκολες δραστηριότητες όπως:
-
Νυχτερινή οδήγηση, εξαιτίας των έντονων φώτων των οχημάτων
-
Ανάγνωση σε οθόνες, π.χ. κινητό ή υπολογιστή
-
Όραση σε εξωτερικούς χώρους κατά την ημέρα
«Τα συμπτώματα στην αρχή είναι αδιόρατα και συχνά περνούν απαρατήρητα. Καθώς όμως ο καταρράκτης εξελίσσεται, επηρεάζει σοβαρά την ικανότητα για βασικές δραστηριότητες όπως η οδήγηση, η ανάγνωση ή η αναγνώριση προσώπων», σημειώνει ο δρ Τσίχλης.
Τι μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε την όχληση
Ορισμένα πρακτικά μέτρα μπορούν να βελτιώσουν προσωρινά την καθημερινή λειτουργικότητα:
-
Περιορίστε τη νυχτερινή οδήγηση – Αν χρειάζεται, προτιμήστε καλά φωτισμένους δρόμους και μην κοιτάτε απευθείας τα φώτα των άλλων οχημάτων.
-
Προσαρμόστε τον φωτισμό στο σπίτι σας – Χρησιμοποιήστε ήπιο φωτισμό, αποφύγετε τα έντονα φώτα και προτιμήστε πλευρικό φωτισμό που δεν πέφτει απευθείας στο πρόσωπο. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε ρυθμιζόμενους διακόπτες (dimmers) και να ρυθμίζετε το φυσικό φως μέσω κουρτινών ή πατζουριών, ώστε να δημιουργείτε ένα πιο άνετο και ξεκούραστο περιβάλλον για τα μάτια.
-
Φορέστε γυαλιά ηλίου με 100% προστασία UVA και UVB – Τα γυαλιά πρέπει να καλύπτουν καλά τα μάτια και να είναι σε καλή κατάσταση. Αν είναι παλιά, συνιστάται να ελεγχθούν από οπτικό, καθώς το φίλτρο UV μπορεί να έχει φθαρεί με τον χρόνο.
-
Συνδυάστε τα γυαλιά με καπέλο με φαρδύ γείσο – Προσφέρει επιπλέον σκίαση και μειώνει την έκθεση στις ακτίνες του ήλιου.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (American Academy of Ophthalmology – AAO), η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία είναι κρίσιμη για την επιβράδυνση της εξέλιξης του καταρράκτη.
Η μόνη οριστική λύση: Χειρουργική επέμβαση
Η χειρουργική αφαίρεση του καταρράκτη και η αντικατάσταση του φυσικού φακού με διαυγή ενδοφακό είναι η μόνη οριστική θεραπεία.
Πρόκειται για μία απλή, ανώδυνη και εξαιρετικά ασφαλή επέμβαση, με εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται πάνω από 20 εκατομμύρια επεμβάσεις παγκοσμίως, ενώ μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2021 υπολογίζονται περίπου 4,32 εκατομμύρια επεμβάσεις.
«Παρά τα δυσάρεστα συμπτώματα, υπάρχουν λύσεις που μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητα των ασθενών. Είναι σημαντικό να μην καθυστερεί η αξιολόγηση από τον οφθαλμίατρο και να λαμβάνεται η απόφαση για την επέμβαση εγκαίρως, ώστε να αποκατασταθεί η όραση και η ποιότητα ζωής», καταλήγει ο Δρ Τσίχλης.
Ο καταρράκτης είναι μια σταδιακή αλλά αντιμετωπίσιμη πάθηση, η οποία μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες όπου η έκθεση στο φως είναι εντονότερη. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή ενημέρωση και η εφαρμογή απλών καθημερινών προφυλάξεων μπορούν να βελτιώσουν την οπτική άνεση των πασχόντων.
Η σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπιση του καταρράκτη είναι ασφαλής, αποτελεσματική και δίνει τη δυνατότητα στους ασθενείς να επανακτήσουν καθαρή και λειτουργική όραση. Η στενή συνεργασία με τον οφθαλμίατρο και η εξατομικευμένη προσέγγιση στη θεραπεία είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία της παρέμβασης.
Αν παρατηρείτε αλλαγές στην όρασή σας, μην τις αγνοείτε. Ένα απλό ραντεβού με τον οφθαλμίατρό σας μπορεί να κάνει τη διαφορά — όχι μόνο για την όρασή σας, αλλά και για την ασφάλεια και αυτονομία στην καθημερινότητά σας.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ