Η όραση μπορεί να επηρεάζεται από οφθαλμικές παθήσεις που εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα, με αποτέλεσμα η διάγνωσή τους να καθυστερεί μέχρι να παρουσιαστούν αισθητές αλλαγές στην καθημερινότητα. Η απουσία ενοχλήσεων, επομένως, δεν αποτελεί πάντοτε ένδειξη ότι τα μάτια είναι υγιή.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Όρασης, που τιμήθηκε φέτος στις 8 Οκτωβρίου, η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία (ΕΟΕ) υπενθυμίζει τη σημασία του προληπτικού οφθαλμολογικού ελέγχου, επισημαίνοντας ότι η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορούν, σε αρκετές περιπτώσεις, να αποτρέψουν ή να περιορίσουν την απώλεια της όρασης.
Πάνω από 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι με προβλήματα όρασης
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που επικαλείται η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία, τουλάχιστον 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως αντιμετωπίζουν κάποια διαταραχή της κοντινής ή μακρινής όρασης.
Από αυτές τις περιπτώσεις, τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο αφορά προβλήματα όρασης που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί ή δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί.
Μεταξύ των σημαντικότερων αιτιών απώλειας όρασης συγκαταλέγονται ο καταρράκτης, τα μη διορθωμένα διαθλαστικά σφάλματα, η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, το γλαύκωμα και η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει η ΕΟΕ, σε παγκόσμιο επίπεδο εκτιμώνται περίπου:
-
94 εκατομμύρια περιπτώσεις απώλειας όρασης λόγω καταρράκτη.
-
88,4 εκατομμύρια λόγω μη διορθωμένων διαθλαστικών σφαλμάτων.
-
8 εκατομμύρια λόγω ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας.
-
7,7 εκατομμύρια λόγω γλαυκώματος.
-
3,9 εκατομμύρια λόγω διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας.
Οι παραπάνω παθήσεις δεν έχουν όλες την ίδια εξέλιξη ούτε τις ίδιες θεραπευτικές δυνατότητες. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία, η καθυστέρηση στη διάγνωση και στην κατάλληλη αντιμετώπιση μπορεί να επιτρέψει την επιδείνωση μιας πάθησης και να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών ή μόνιμης βλάβης στην όραση.
Γιατί δεν πρέπει να περιμένουμε να θολώσει η όραση
Ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα της ΕΟΕ είναι ότι η επίσκεψη στον οφθαλμίατρο δεν πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά όταν εμφανίζονται συμπτώματα.
Ορισμένες οφθαλμικές παθήσεις μπορούν να εξελίσσονται για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να προκαλούν εμφανείς ενοχλήσεις. Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να θεωρεί ότι βλέπει φυσιολογικά, ενώ μια παθολογική διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιδείνωση της όρασης είναι τόσο σταδιακή ώστε δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή. Αυτό μπορεί να συμβεί ιδιαίτερα όταν οι δύο οφθαλμοί δεν επηρεάζονται στον ίδιο βαθμό, καθώς η καλύτερη λειτουργία του ενός μπορεί να δυσκολεύει την αναγνώριση προβλήματος στον άλλο.
Η έγκαιρη διάγνωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή δεν είναι όλες οι βλάβες αναστρέψιμες. Για παράδειγμα, ενώ η θόλωση της όρασης λόγω καταρράκτη μπορεί συνήθως να αντιμετωπιστεί χειρουργικά, η βλάβη του οπτικού νεύρου που προκαλείται από το γλαύκωμα δεν μπορεί να αποκατασταθεί με τις διαθέσιμες θεραπείες.
Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση ενός προβλήματος όταν αυτό γίνει αισθητό, αλλά περιλαμβάνει και τον οφθαλμολογικό έλεγχο πριν εμφανιστούν ενοχλήσεις.
Ποιοι χρειάζονται ιδιαίτερη οφθαλμολογική παρακολούθηση
Η ανάγκη προληπτικού ελέγχου αφορά όλες τις ηλικιακές ομάδες, ωστόσο ορισμένοι άνθρωποι χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή λόγω ηλικίας, ιατρικού ιστορικού ή άλλων παραγόντων κινδύνου.
Παιδιά
Ο οφθαλμολογικός έλεγχος στην παιδική ηλικία έχει καθοριστική σημασία για τη φυσιολογική ανάπτυξη της όρασης.
Η έγκαιρη αναγνώριση διαθλαστικών ανωμαλιών, αμβλυωπίας, στραβισμού και άλλων προβλημάτων μπορεί να συμβάλει στην κατάλληλη αντιμετώπισή τους, σε μια περίοδο κατά την οποία το οπτικό σύστημα εξακολουθεί να αναπτύσσεται.
Ηλικιωμένοι
Με την αύξηση της ηλικίας αυξάνεται και η συχνότητα εμφάνισης ορισμένων οφθαλμικών παθήσεων, όπως ο καταρράκτης, το γλαύκωμα και η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.
Ο τακτικός έλεγχος αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία για την έγκαιρη αναγνώριση μεταβολών που ενδέχεται να επηρεάσουν την όραση και την καθημερινή λειτουργικότητα.
Άνθρωποι με χρόνια νοσήματα
Ιδιαίτερη ανάγκη παρακολούθησης έχουν επίσης οι άνθρωποι με σακχαρώδη διαβήτη, αρτηριακή υπέρταση και άλλα χρόνια νοσήματα που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των οφθαλμών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, μια επιπλοκή του σακχαρώδη διαβήτη που προσβάλλει τα αγγεία του αμφιβληστροειδούς και μπορεί να εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια.
Η συστηματική οφθαλμολογική παρακολούθηση συμβάλλει στον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών επιπλοκών και στην κατάλληλη αντιμετώπισή τους.
Ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να προστατεύσει την όραση
Η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία υπογραμμίζει ότι η συχνότητα των οφθαλμολογικών εξετάσεων δεν είναι ίδια για όλους.
Ο κατάλληλος προγραμματισμός του προληπτικού ελέγχου εξαρτάται από την ηλικία, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, την παρουσία χρόνιων νοσημάτων και άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως η επαγγελματική έκθεση.
Η εξατομικευμένη παρακολούθηση από οφθαλμίατρο μπορεί να συμβάλει στην αναγνώριση προβλημάτων πριν αυτά προκαλέσουν αισθητή επιδείνωση της όρασης.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Όρασης, η ΕΟΕ υπενθυμίζει ότι η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την εξέλιξη πολλών οφθαλμικών παθήσεων, συμβάλλοντας στη διατήρηση της όρασης και στην προστασία της ποιότητας ζωής.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ