Η υπερμετρωπία αποτελεί μία από τις πιο συνηθισμένες διαθλαστικές ανωμαλίες της όρασης. Οφείλεται στο ότι το φως δεν εστιάζεται σωστά στον αμφιβληστροειδή, εξαιτίας της μορφολογίας του κερατοειδούς χιτώνα.
Σε αντίθεση με τη μυωπία, η υπερμετρωπία μπορεί να μην δώσει σημάδια για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό συμβαίνει επειδή ο φυσικός φακός του ματιού έχει την ικανότητα να αλλάζει σχήμα — «στρογγυλεύει» κατά τη σύσπασή του — επιτρέποντας, έτσι, τη διόρθωση έως και 30 βαθμών υπερμετρωπίας.
Έτσι, αρκετοί άνθρωποι με υπερμετρωπία αντιλαμβάνονται την ύπαρξή της μόνο σε μεγαλύτερη ηλικία: συνήθως μετά τα 40, όταν εμφανίζουν νωρίτερα πρεσβυωπία σε σχέση με τους συνομηλίκους τους ή μετά τα 50, όταν δυσκολεύονται να δουν καθαρά μακριά και αρχίζουν να χρειάζονται γυαλιά.
Σύμφωνα με τις επιδημιολογικές εκτιμήσεις, το ποσοστό των υπερμέτρωπων στον γενικό πληθυσμό είναι παρόμοιο με εκείνο των μύωπων. Η διαφορά έγκειται στο ότι οι μύωπες διαγιγνώσκονται συνήθως από την παιδική ηλικία.
«Όταν υπάρχει υπερμετρωπία, ο κερατοειδής είναι συχνά πιο επίπεδος και το μάτι μικρότερο από το φυσιολογικό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μικραίνει η απόσταση μεταξύ κερατοειδούς και αμφιβληστροειδούς, με αποτέλεσμα οι φωτεινές ακτίνες να εστιάζονται πίσω από τον αμφιβληστροειδή. Έτσι, οι υπερμέτρωπες βλέπουν καλύτερα σε μακρινές αποστάσεις, ενώ δυσκολεύονται με τα κοντινά αντικείμενα. Σε υψηλούς βαθμούς υπερμετρωπίας, όμως, η όραση είναι θολή και σε κοντινή και σε μακρινή απόσταση», εξηγεί ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και Καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Η διάγνωση της υπερμετρωπίας είναι απλή και πραγματοποιείται από τον οφθαλμίατρο στο πλαίσιο μίας πλήρους οφθαλμολογικής εξέτασης, ιδιαίτερα όταν οι ασθενείς παρουσιάζουν δυσκολία στην όραση ή παρατηρούν θολότητα.
«Όπως και στη μυωπία, έτσι και στην υπερμετρωπία, ο βαθμός της είναι γενετικά προκαθορισμένος. Υπάρχει η λανθασμένη αντίληψη ότι τέτοιες διαθλαστικές ανωμαλίες μπορεί να αναπτυχθούν με την πάροδο του χρόνου. Στην πραγματικότητα, η μορφή που θα έχει ο οφθαλμός – μυωπικός ή υπερμετρωπικός – καθορίζεται ήδη από το στάδιο της εμβρυϊκής ανάπτυξης. Η τεχνολογία σήμερα μας επιτρέπει να το διαγνώσουμε ακόμη και στη βρεφική ηλικία», επισημαίνει ο καθηγητής.
Τα πιο συχνά συμπτώματα της υπερμετρωπίας περιλαμβάνουν θολή όραση – συχνά εντονότερη τη νύχτα –, οφθαλμική κόπωση, διπλωπία στην κοντινή όραση, καθώς και ασυναίσθητο μισόκλεισμα των ματιών. Στα μικρά παιδιά, η υπερμετρωπία μπορεί να εκδηλωθεί με αποφυγή του διαβάσματος ή με συχνό τρίψιμο των ματιών.
«Με τις σύγχρονες τεχνικές και διαγνωστικά εργαλεία, μπορούμε να αναγνωρίσουμε την υπερμετρωπία από πολύ νωρίς, ακόμη και σε νεογνά», αναφέρει ο Δρ Κανελλόπουλος.
Για μικρούς βαθμούς υπερμετρωπίας, η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει με την τεχνική σμίλευσης του κερατοειδούς μέσω Laser, προσθέτοντας διαθλαστική ισχύ στην επιφάνειά του. «Η διόρθωση μπορεί να φτάσει έως και 5 βαθμούς υπερμετρωπίας. Συχνά η υπερμετρωπία συνυπάρχει με αστιγματισμό, ο οποίος μπορεί να διορθωθεί ταυτόχρονα», διευκρινίζει ο ίδιος.
Σε μεγαλύτερους βαθμούς, μπορεί να χρησιμοποιηθεί φακικός ενδοφακός ή να πραγματοποιηθεί πρόωρη επέμβαση καταρράκτη, ανάλογα με την περίπτωση.
Όσον αφορά τα παιδιά, η υπερμετρωπία απαιτεί διόρθωση μόνο όταν προκαλεί εσωτροπία – δηλαδή απόκλιση των ματιών προς τα μέσα. «Σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι απαραίτητη η διόρθωση, ώστε να επιτυγχάνεται σωστή συνεργασία των οφθαλμών και φυσιολογική ανάπτυξη της τρισδιάστατης όρασης», σημειώνει ο καθηγητής.
Πολλοί υπερμέτρωπες μπορεί να περάσουν μεγάλο μέρος της ζωής τους χωρίς γυαλιά, αλλά με την πάροδο της ηλικίας και τη μείωση της ελαστικότητας του φακού, τα συμπτώματα γίνονται εντονότερα.
«Η πρόοδος της οφθαλμολογίας προσφέρει πλέον ασφαλείς και εξατομικευμένες λύσεις για τη διόρθωση της υπερμετρωπίας. Η επιλογή της μεθόδου εξαρτάται όχι μόνο από το διαθλαστικό σφάλμα, αλλά και από μοναδικά χαρακτηριστικά του κάθε ματιού – όπως για παράδειγμα το πάχος του κερατοειδούς. Η τελική απόφαση για την καταλληλότερη προσέγγιση λαμβάνεται πάντοτε από κοινού με τον ασθενή», καταλήγει ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος.
Μην αμελείτε τα σημάδια που σας στέλνουν τα μάτια σας.
Η υπερμετρωπία, αν και συχνά παραμένει «σιωπηλή» για χρόνια, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα της όρασης και της καθημερινότητάς σας. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή εξατομικευμένη αντιμετώπιση —με ή χωρίς επέμβαση— είναι το «κλειδί» για καθαρή όραση σε κάθε ηλικία. Μιλήστε με τον οφθαλμίατρό σας, ειδικά αν παρατηρείτε θολότητα ή κόπωση στα μάτια, και επενδύστε στην πρόληψη πριν τα συμπτώματα επηρεάσουν την καθημερινότητά σας.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ