Η κατανάλωση κόκκινου κρέατος έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, των πνευμόνων, του προστάτη, των νεφρών, του στομάχου, των ωοθηκών, καθώς και της ουροδόχου κύστης. Παράλληλα, σχετίζεται και με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Το κόκκινο κρέας στο πλαίσιο της Μεσογειακής Διατροφής
Η Μεσογειακή Διατροφή, διεθνώς αναγνωρισμένη ως πρότυπο υγιεινής διατροφής, δίνει έμφαση στην ποικιλία και στη μετρημένη κατανάλωση τροφών. Χαρακτηρίζεται από χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και ζωικές πρωτεΐνες, υψηλά επίπεδα αντιοξειδωτικών, φυτικών ινών και μονοακόρεστων λιπαρών, καθώς και ισορροπημένη αναλογία ωμέγα-6 και ωμέγα-3 λιπαρών οξέων. Οι ευεργετικές της επιδράσεις στην υγεία και την ποιότητα ζωής είναι καλά τεκμηριωμένες.
Όπως αναφέρουν ο κ. Ανδρέας Μελιδώνης, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Συντονιστής Διευθυντής του Διαβητολογικού Κέντρου του Metropolitan Hospital και Πρόεδρος του Ελληνικού Κολλεγίου Μεταβολικών Νοσημάτων (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.), καθώς και η κ. Αναστασία Ταμπάκου, Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, πολλές μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση μεταξύ αυξημένης κατανάλωσης κόκκινου κρέατος και την εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Παράγοντες κινδύνου και καρδιαγγειακές παθήσεις
Οι ειδικοί επισημαίνουν πως οι καρδιαγγειακές νόσοι αποτελούν την κύρια αιτία θνησιμότητας παγκοσμίως. Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν τις διαταραχές στα λιπίδια, την αυξημένη LDL-χοληστερόλη, την υπέρταση, το κάπνισμα, την παχυσαρκία, τον διαβήτη, τη σωματική αδράνεια και το ανδρικό φύλο.
Ο σακχαρώδης διαβήτης, ειδικά ο τύπου 2, έχει επίσης συνδεθεί με αυξημένη κατανάλωση λιπαρών και παρουσιάζει αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια. Αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας με σημαντικές επιπτώσεις στη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα.
Ο ρόλος των λιπαρών στο κόκκινο κρέας
Τα κορεσμένα λιπαρά οξέα (SFA), που συναντώνται σε τρόφιμα όπως το γάλα, το βούτυρο, το τυρί, το βόειο και χοιρινό κρέας, τα πουλερικά, το φοινικέλαιο και το λάδι καρύδας, αυξάνουν την ολική και κυρίως την LDL (κακή) χοληστερόλη. Αντίστοιχα, τα τρανς λιπαρά οξέα (TFA) που περιέχονται φυσικά στο κρέας ενοχοποιούνται για αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων.
Μελέτες και μετανάλυση για το κόκκινο κρέας
Για την απάντηση στο ερώτημα σχετικά με τη σχέση κατανάλωσης κόκκινου κρέατος και κινδύνου εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων, πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση και μετανάλυση με βάση τη δημοσιευμένη βιβλιογραφία έως τον Νοέμβριο του 2021.
Η μετανάλυση περιλάμβανε 43 επιμέρους μελέτες:
-
17 για καρδιαγγειακά νοσήματα
-
16 για έμφραγμα του μυοκαρδίου
-
6 για καρδιακή ανεπάρκεια
-
23 για σακχαρώδη διαβήτη
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τόσο το επεξεργασμένο όσο και το μη επεξεργασμένο κόκκινο κρέας σχετίζονται θετικά με την αύξηση του κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων και σακχαρώδους διαβήτη. Το επεξεργασμένο κρέας –όπως μπέικον, ζαμπόν, λουκάνικα, αλλαντικά και κονσέρβες κρέατος– φάνηκε να έχει ακόμη πιο έντονη αρνητική επίδραση, ιδίως λόγω των μεθόδων επεξεργασίας (π.χ. αλάτισμα, ζύμωση, ξήρανση, χρήση συντηρητικών).
Αναλυτικά:
-
Κάθε 100g μη επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος συνδέεται με 11% αύξηση κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα
-
Κάθε 50g επεξεργασμένου κρέατος αυξάνει τον ίδιο κίνδυνο κατά 26%
-
Η κατανάλωση μη επεξεργασμένου κρέατος συνδέθηκε με 17% αυξημένο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου
-
Το επεξεργασμένο κρέας αύξησε την πιθανότητα εμφράγματος κατά 16%, ενώ το μη επεξεργασμένο δεν έδειξε στατιστικά σημαντική επίδραση
-
Για την καρδιακή ανεπάρκεια, μόνο το επεξεργασμένο κρέας σχετίστηκε με 16% αύξηση του κινδύνου
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι:
-
Η κατανάλωση μη επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος συσχετίστηκε με 100% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη κύησης ανά 100g
-
Ο κίνδυνος για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 αυξάνεται κατά 16% ανά 100g μη επεξεργασμένου και κατά 44% ανά 50g επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος
Οι πιθανοί μηχανισμοί δράσης
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση νοσημάτων μέσω μηχανισμών όπως:
-
Η πρόκληση υπέρτασης
-
Η ινσουλινοαντίσταση
-
Τα αυξημένα επίπεδα IGF-1 (ινσουλινοειδούς αυξητικού παράγοντα)
-
Η άνοδος της LDL χοληστερόλης
Επιπλέον, επισημαίνουν πως η αρνητική επίδραση του κόκκινου κρέατος είναι εντονότερη στις δυτικές κοινωνίες, όπου η κατανάλωσή του είναι αυξημένη.
Συμπεράσματα
Όπως καταλήγουν ο κ. Ανδρέας Μελιδώνης και η κ. Αναστασία Ταμπάκου, η συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση δείχνει ότι η αυξημένη κατανάλωση κόκκινου –και ειδικά επεξεργασμένου– κρέατος, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών και μεταβολικών παθήσεων. Η Μεσογειακή Διατροφή, με τον περιορισμό στο κόκκινο κρέας και την έμφαση σε φυτικά τρόφιμα και καλά λιπαρά, αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη διατροφική προσέγγιση για την πρόληψη των παραπάνω νοσημάτων.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ