Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης Πνιγμού, η οποία καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 2021, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) δημοσιοποιεί επίκαιρα επιδημιολογικά δεδομένα και υπενθυμίζει ότι σχεδόν όλοι οι θάνατοι από πνιγμό είναι πλήρως προλήψιμοι.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organization – WHO), κάθε ώρα χάνονται περισσότερες από 30 ανθρώπινες ζωές εξαιτίας πνιγμού, με περίπου το 50% των θυμάτων να είναι κάτω των 29 ετών και το 25% να αφορά παιδιά κάτω των 5 ετών. Η πρόσφατη παγκόσμια έκθεση του Π.Ο.Υ. για την πρόληψη των πνιγμών – στην οποία συμμετείχε και ο ΕΟΔΥ – κατέγραψε μια σημαντική μείωση 38% στη συχνότητα πνιγμών από το 2000 (από 6,1 σε 3,8 περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμού). Ωστόσο, η πρόοδος παραμένει αργή και ανεπαρκής σε παγκόσμιο επίπεδο.
Πνιγμοί στην Ελλάδα: Στοιχεία και επισημάνσεις
Για την Ελλάδα, η μέση ετήσια συχνότητα πνιγμών ανέρχεται σε 3,6 ανά 100.000 πληθυσμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Ατυχημάτων του Safe Water Sports, ενός Μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού με τον οποίο ο ΕΟΔΥ συνεργάζεται στενά, 357 άνθρωποι χάνουν κατά μέσο όρο τη ζωή τους κάθε χρόνο στη θάλασσα ή σε άλλα υδάτινα περιβάλλοντα, κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων αναψυχής.
Από τα διαθέσιμα δεδομένα:
-
Το 99% των θανάτων από πνιγμό σημειώνονται στη θάλασσα.
-
Το 70% των θυμάτων είναι άνδρες.
-
Το 72% των περιπτώσεων οφείλεται σε πνιγμό, το 16% σε αδιευκρίνιστα αίτια, το 11% σε παθολογικά αίτια, ενώ 1% οφείλεται σε ατυχήματα.
-
Η πιο ευάλωτη ηλικιακή ομάδα είναι τα άτομα άνω των 60 ετών, που αντιστοιχούν στο 81% των θανάτων.
Δεδομένα 2024: Θάνατοι από πνιγμό στην Ελλάδα
Κατά το έτος 2024, 395 άτομα έχασαν τη ζωή τους στο υδάτινο περιβάλλον της χώρας, συμμετέχοντας σε δραστηριότητες αναψυχής (κολύμβηση, θαλάσσια σπορ, ψυχαγωγικές υδάτινες δραστηριότητες). Από αυτούς:
-
388 άτομα πνίγηκαν στη θάλασσα.
-
7 θάνατοι καταγράφηκαν σε εσωτερικά ύδατα (λίμνες, ποτάμια, κολυμβητικές δεξαμενές κ.ά.).
Επιπλέον:
-
Το 98% των περιστατικών συνέβη κοντά στην ακτή, όχι σε ανοιχτή θάλασσα.
-
Το 95% των θανάτων καταγράφηκε κατά την κολύμβηση.
-
Το 66% των πνιγμών έλαβε χώρα σε παραλίες χωρίς ναυαγοσώστη.
-
Οι περισσότεροι θάνατοι σημειώθηκαν τον Ιούλιο (33%) και τον Ιούνιο (21%).
-
Ως πιο επικίνδυνες ώρες καταγράφονται τα διαστήματα 08:00–10:00, 12:00–13:00 και 14:00–15:00, με το 11% των περιστατικών να καταγράφεται σε κάθε ένα από αυτά.
Οδηγίες πρόληψης από τον ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ προτείνει βασικές οδηγίες για την πρόληψη πνιγμών, ιδιαίτερα κατά τη θερινή περίοδο:
-
Εκπαιδεύουμε τα παιδιά στην κολύμβηση από νωρίς
-
Κολυμπάμε ποτέ μόνοι αλλά πάντα με παρέα
-
Μπαίνουμε και βγαίνουμε σταδιακά από το νερό
-
Κολυμπάμε παράλληλα με την ακτή, όπου πατάμε, και όχι μέχρι εξάντλησης
-
Αποφεύγουμε το κολύμπι μετά από κατανάλωση φαγητού ή αλκοόλ (τουλάχιστον 2-3 ώρες μετά)
-
Αποφεύγουμε τα άγνωστα νερά
-
Δεν υπερεκτιμούμε τις δυνατότητές μας και χρησιμοποιούμε πλευστά βοηθήματα όταν χρειάζεται (σωσίβιο, μακαρόνι κ.λπ.)
-
Αν έχουμε χρόνιες παθήσεις, συμβουλευόμαστε τον θεράποντα ιατρό μας πριν την κολύμβηση
-
Επιτηρούμε συνεχώς τα μικρά παιδιά κοντά στο νερό
-
Επιλέγουμε παραλίες με ναυαγοσώστη
Η κολύμβηση ως μέσο ευεξίας – με ασφάλεια
Η κολύμβηση συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φυσικής και ψυχικής υγείας, ενισχύοντας τη λειτουργία του καρδιοαναπνευστικού, τη μυϊκή ενδυνάμωση, την ευλυγισία, την προστασία των αρθρώσεων, την ποιότητα ύπνου και τη μείωση του άγχους. Για να απολαύσουμε τα πολλαπλά της οφέλη, είναι κρίσιμο να τηρούμε βασικούς κανόνες ασφαλείας.
Ο πνιγμός μπορεί να επέλθει σε μόλις 20–60 δευτερόλεπτα και σε βάθος νερού μόλις 5 εκατοστών. Η πρόληψη, επομένως, σώζει ζωές.
Χρήσιμα εργαλεία: Safe Water Sports
Ο ΕΟΔΥ συστήνει στο κοινό να αξιοποιήσει την δωρεάν ψηφιακή εφαρμογή Safe Water Sports, διαθέσιμη τόσο μέσω ιστοσελίδας όσο και ως εφαρμογή για κινητές συσκευές. Μέσα από την πλατφόρμα, οι πολίτες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες για:
-
Τα χαρακτηριστικά ασφαλείας περισσότερων από 3.400 παραλιών στην Ελλάδα και την Κύπρο (π.χ. παρουσία ναυαγοσώστη, βάθος νερού)
-
Τις πιστοποιημένες επιχειρήσεις θαλάσσιων σπορ
-
Όλα τα νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας και λιμεναρχεία με πλήρη στοιχεία επικοινωνίας
-
Τους ισχύοντες κανονισμούς ασφάλειας για κάθε θαλάσσια δραστηριότητα
Η εφαρμογή λειτουργεί με τον συντονισμό του Ινστιτούτου Ανάπτυξης Επιχειρηματικότητας (iED) και συμβάλλει στην προαγωγή της πρόληψης και της ενημέρωσης των πολιτών για ασφαλή παραμονή στο υδάτινο περιβάλλον.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ