Το γλαύκωμα συγκαταλέγεται στις πιο σοβαρές οφθαλμολογικές παθήσεις, όχι μόνο επειδή μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη απώλεια όρασης, αλλά και επειδή στα αρχικά του στάδια εξελίσσεται συνήθως χωρίς εμφανή προειδοποιητικά σημάδια. Γι’ αυτό και η ενημέρωση γύρω από τη νόσο, τους παράγοντες κινδύνου και τη σημασία του προληπτικού ελέγχου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος, οι ειδικοί επαναφέρουν στο προσκήνιο το μήνυμα ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τη διατήρηση της όρασης.
Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αποτελούν τα σημαντικότερα μέσα αντιμετώπισης του γλαυκώματος, μιας πάθησης που εκτιμάται ότι έως το 2040 θα απειλεί με απώλεια όρασης περισσότερους από 110 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος (8–14 Μαρτίου), η Ελληνική Εταιρεία Γλαυκώματος πραγματοποίησε στις 10 Μαρτίου συνέντευξη Τύπου στην Αθήνα, με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για τη νόσο, τα συμπτώματά της και τους τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισής της.
Τη συζήτηση συντόνισε ο κ. Ιωάννης Χαλκιαδάκης, Διευθυντής ΕΣΥ, Α’ Οφθαλμολογική Κλινική, Τμήμα Γλαυκώματος, Οφθαλμιατρείο Αθηνών (Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Γλαυκώματος).
Στη συνέντευξη συμμετείχαν ως ομιλητές οι:
• Φώτης Τοπούζης, Καθηγητής Οφθαλμολογίας, Διευθυντής Α’ Οφθαλμολογικής Κλινικής ΑΠΘ, Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης (Πρόεδρος της Παγκόσμιας Εταιρείας Γλαυκώματος, πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Γλαυκώματος και πρώην πρόεδρος της ΕΕΓ)
• Στυλιανός Κανδαράκης, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Επίκουρος Καθηγητής Οφθαλμολογίας, ΕΚΠΑ, Α’ Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική Νοσοκομείου Γ. Γεννηματάς (Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Γλαυκώματος)
• Ευθύμιος Καρμίρης, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Επίκουρος Καθηγητής Οφθαλμολογίας, ΕΚΠΑ, Β’ Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική Νοσοκομείου Γ. Γεννηματάς (Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Εταιρείας Γλαυκώματος)
• Θεόδωρος Φιλιππόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Επιστημονικός Διευθυντής, Ιατρικό Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας Athens Vision (Ειδικός Γραμματέας Ελληνικής Εταιρείας Γλαυκώματος).
Η σημασία της Παγκόσμιας Εβδομάδας Γλαυκώματος
Η Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος (World Glaucoma Week) αποτελεί διεθνή πρωτοβουλία που διοργανώνεται από τη World Glaucoma Association από το 2008, με στόχο την ενημέρωση του κοινού και την πρόληψη της τύφλωσης που προκαλεί η νόσος.
Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται σε όλο τον κόσμο εκατοντάδες δράσεις με τη συμμετοχή ασθενών, επαγγελματιών υγείας και φορέων, με σκοπό την ευαισθητοποίηση για τη σημασία της πρόληψης.
Γλαύκωμα: μια «σιωπηλή» απειλή για την όραση
Το γλαύκωμα αποτελεί τη συχνότερη αιτία μη αναστρέψιμης τύφλωσης παγκοσμίως, ωστόσο συχνά παραμένει αδιάγνωστο. Στα αρχικά στάδια δεν εμφανίζει συμπτώματα, με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να αντιλαμβάνονται το πρόβλημα μόνο όταν έχει ήδη προκληθεί σημαντική βλάβη στην όραση.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος είναι καθοριστικής σημασίας, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40–45 ετών.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία:
• Η συχνότητα του γλαυκώματος φτάνει το 2,5% στα άτομα άνω των 45 ετών
• Αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία
• Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη Thessaloniki Eye Study, η συχνότητα φτάνει το 5,5% σε άτομα άνω των 60 ετών
Με βάση τα πληθυσμιακά δεδομένα, εκτιμάται ότι περίπου 170.000 Έλληνες άνω των 60 ετών πάσχουν από γλαύκωμα, ενώ το 50% αυτών — περίπου 85.000 άτομα — παραμένουν αδιάγνωστοι.
Μάλιστα, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, όσοι δεν είχαν εξεταστεί από οφθαλμίατρο τον τελευταίο χρόνο είχαν έξι φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να παραμείνουν αδιάγνωστοι.
Πώς επηρεάζει την καθημερινότητα
Το γλαύκωμα είναι μια ομάδα παθήσεων που προκαλούν προοδευτική βλάβη στο οπτικό νεύρο, συχνά λόγω αυξημένης ενδοφθάλμιας πίεσης.
Καθώς η νόσος εξελίσσεται, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα των ασθενών, προκαλώντας:
• δυσκολία στην οδήγηση και στο περπάτημα
• προβλήματα στην εκτίμηση αποστάσεων
• μειωμένη νυχτερινή όραση
• δυσκολία προσαρμογής σε αλλαγές φωτισμού
• αυξημένο κίνδυνο πτώσεων και ατυχημάτων
• ψυχολογικές επιπτώσεις, όπως άγχος ή κατάθλιψη.
Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο
Ο κίνδυνος εμφάνισης γλαυκώματος αυξάνεται σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού, όπως:
• άτομα άνω των 60 ετών
• άτομα με οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος
• άτομα με υψηλή μυωπία
• πληθυσμούς αφρικανικής ή ασιατικής καταγωγής
• άτομα που χρησιμοποιούν κορτικοστεροειδή κολλύρια.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η σύγχρονη οφθαλμολογία διαθέτει πλέον εξελιγμένα διαγνωστικά εργαλεία που μπορούν να εντοπίσουν τη νόσο πριν εμφανιστεί σοβαρή απώλεια όρασης.
Οι βασικές εξετάσεις περιλαμβάνουν:
• μέτρηση ενδοφθάλμιας πίεσης (τονομέτρηση)
• εξέταση οπτικού νεύρου
• OCT (απεικόνιση νευρικών ινών)
• εξέταση οπτικών πεδίων
• γωνιοσκοπία.
Υπάρχει θεραπεία;
Το γλαύκωμα δεν θεραπεύεται οριστικά, όμως μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά εφόσον διαγνωστεί εγκαίρως.
Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές είναι:
Φαρμακευτική αγωγή
Τα κολλύρια αποτελούν την πρώτη γραμμή θεραπείας, καθώς μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση.
Laser θεραπεία (SLT)
Η μέθοδος Selective Laser Trabeculoplasty μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να μειώσει την ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Σε προχωρημένα περιστατικά εφαρμόζονται επεμβάσεις όπως:
• τραμπεκουλεκτομή
• ένθεση βαλβίδων
• ελάχιστα παρεμβατικές τεχνικές (MIGS).
Οι συστάσεις των ειδικών
Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος, η Ελληνική Εταιρεία Γλαυκώματος συνιστά:
• τακτικό οφθαλμολογικό έλεγχο ακόμη και χωρίς συμπτώματα
• ενημέρωση των συγγενών πρώτου βαθμού σε περίπτωση διάγνωσης
• πιστή τήρηση της θεραπείας
• αποφυγή χρήσης κορτικοστεροειδών κολλυρίων χωρίς ιατρική συμβουλή.
Συμβολική δράση στη Βουλή
Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Εβδομάδας Γλαυκώματος, στις 10 Μαρτίου από τις 20:00 έως τις 22:00 θα φωταγωγηθεί μέρος της πρόσοψης της Βουλής των Ελλήνων με το πράσινο χρώμα της καμπάνιας, ως συμβολική δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού για τη νόσο.
Με την ευγενική υποστήριξη της Théa Pharma Hellas
Με ιστορία 150 ετών στην οφθαλμολογία, η Théa έχει συμβάλει σημαντικά στην έρευνα και την ανάπτυξη καινοτόμων θεραπευτικών λύσεων. Με ρίζες που φτάνουν στον 19ο αιώνα και βασισμένη στην παράδοση της οικογένειας Chibret, η εταιρεία συνεχίζει να στηρίζει την επιστημονική πρόοδο και την ενημέρωση για τις οφθαλμικές παθήσεις.
Το βασικό συμπέρασμα που αναδεικνύεται από τα διαθέσιμα στοιχεία και τις επισημάνσεις των ειδικών είναι ότι το γλαύκωμα παραμένει μια ύπουλη αλλά όχι ανίκητη νόσος, όταν εντοπίζεται έγκαιρα. Ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος, ιδιαίτερα μετά τα 40 έτη και ακόμη περισσότερο σε άτομα με επιβαρυντικούς παράγοντες κινδύνου, αποτελεί το πιο ουσιαστικό μέσο προστασίας απέναντι σε μια πάθηση που μπορεί να στερήσει ανεπανόρθωτα την όραση.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ