Ένα χαμόγελο που ξαφνικά γίνεται ασύμμετρο, ένα μάτι που δυσκολεύεται να κλείσει ή η αδυναμία κίνησης της μίας πλευράς του προσώπου είναι συμπτώματα που δύσκολα περνούν απαρατήρητα και εύλογα προκαλούν ανησυχία. Η πάρεση προσώπου μπορεί να εμφανιστεί αιφνίδια και να οφείλεται σε διαφορετικές αιτίες, από την ιδιοπαθή πάρεση Bell έως λοιμώξεις και άλλες παθήσεις που επηρεάζουν το προσωπικό νεύρο. Η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική τόσο για τη διερεύνηση της αιτίας όσο και για την επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά συμπτώματα, τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την πάρεση προσώπου και ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές και η πρόγνωση;
Η πάρεση προσώπου είναι μια νευρολογική πάθηση που εκδηλώνεται ως αδυναμία κίνησης των μυών της μιας πλευράς, δηλαδή του μισού, προσώπου. Οφείλεται σε μια προσβολή του προσωπικού νεύρου (VII εγκεφαλική συζυγία) και μπορεί να είναι παροδική ή μόνιμη.
«Το προσωπικό νεύρο είναι υπεύθυνο για την κινητική νεύρωση μυών του προσώπου, για την αισθητική νεύρωση μικρού τμήματος του έξω ακουστικού πόρου, για την αίσθηση της γεύσης στα πρόσθια 2/3 της γλώσσας, καθώς και για την παραγωγή δακρύων (δακρυϊκούς και ρινικούς αδένες) και σάλιου (σιελογόνους αδένες, υπογνάθιο και υπογλώσσιο)», εξηγεί ο κ. Κωνσταντίνος Τάκης, Νευρολόγος, Διευθυντής Τμήματος Αγγειακών Παθήσεων του Εγκεφάλου Metropolitan General.
Τα συμπτώματα που εμφανίζει κατά την πάρεση του προσώπου ο ασθενής είναι:
-
Ασυμμετρία στο πρόσωπο με έλξη της γωνίας του στόματος προς την υγιή πλευρά
-
Εξαφάνιση ρυτίδωσης
-
Λαγόφθαλμο (μικρή πτώση βλεφάρου)
-
Σιελόρροια
-
Αδυναμία σύσφιξης του βλεφάρου
-
Αδυναμία ανύψωσης φρυδιών
-
Αδυναμία επίδειξης δοντιών
-
Αδυναμία σφυρίγματος
-
Αδυναμία να «φουσκώσει» το στόμα
Αιτίες εμφάνισης της πάρεσης προσώπου
Η πιο συχνή είναι η ιδιοπαθής πάρεση προσώπου ή πάρεση του Bell. Δεν εντοπίζεται κάποιο αίτιο κατά τη διερεύνηση, αν και υπάρχει συσχέτιση με ιογενή προσβολή του νεύρου. Στην πλειοψηφία των περιστατικών η πάρεση είναι παροδική και σε μεγάλο ποσοστό η αποκατάσταση της βλάβης είναι πλήρης.
Υπάρχουν αιτίες σχετιζόμενες με λοιμώξεις, κυρίως ιογενείς. Η πιο συχνή οφείλεται στον ιό VZV (έρπητα ζωστήρα), προκαλώντας δερματικό εξάνθημα γύρω και μέσα από το αυτί, έντονο πόνο στο αυτί και γύρω περιοχή και απώλεια της γεύσης. Η πάρεση του προσώπου είναι πιο βαριά και αν δεν ξεκινήσει η αγωγή εντός 72 ωρών, η αποκατάσταση υπολογίζεται στο 50% των περιστατικών.
Άλλες περιπτώσεις σχετίζονται με όγκους, με πιο συχνό το ακουστικό νευρίνωμα. Λιγότερο συχνή είναι όγκοι του προσωπικού νεύρου (νευρίνωμα/schwannoma), διάφοροι όγκοι στην περιοχή της γεφυροπαρεγκεφαλιδικής γωνίας, στη νευροϊνωμάτωση τύπου ΙΙ και όγκοι στην παρωτίδα.
Η μαστοειδίτιδα, η έσω και η έξω ωτίτιδα μπορούν να προκαλέσουν επίσης προσβολή του προσωπικού νεύρου.
Ένα αιμαγγείωμα, ένα ανεύρυσμα της καρωτίδας αρτηρίας ή μια αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία μπορούν να αποτελέσουν αιτία μετατόπισης και πίεσης του νεύρου σε μια πάρεση.
Άλλες αιτίες είναι από τραυματισμό στο κεφάλι με κάταγμα του κροταφικού οστού, σαρκοείδωση, σύνδρομο Miller Fisher, σύνδρομο Guillain-Barre και πολλαπλή σκλήρυνση.
Μετά τη διάγνωση ακολουθεί η διερεύνηση της αιτίας με μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου με σκιαγραφικό. Ανάλογα με τα αποτελέσματα μπορεί να ακολουθήσουν και περαιτέρω εξετάσεις αίματος.
Θεραπεία
«Στην ιδιοπαθή πάρεση προσώπου η θεραπεία συνίσταται με κορτιζόνη από το στόμα για μερικές μέρες, με έναρξη της θεραπείας εντός 72 ωρών. Ο ασθενής πρέπει να προστατεύει το μάτι αν δεν κλείνει βάζοντας πολύ συχνά τεχνητά δάκρυα και το βράδυ κατά την κατάκλιση να κλείνει το μάτι με οφθαλμικό επίδεσμο, για να αποφευχθεί βλάβη στον κερατοειδή.
Στην περίπτωση του συνδρόμου Ramsay Hunt, η θεραπεία πρέπει να ξεκινήσει στις πρώτες 72 ώρες με κορτιζόνη από το στόμα και αντιϊκά φάρμακα (ακικλοβίρη, φαμκικλοβίρη ή βαλακικλοβίρη). Επίσης γίνεται χρήση τεχνητών δακρύων και οφθαλμικού επιδέσμου.
Δεν συνίσταται η χρήση βιταμινών ή φυσικοθεραπείας λόγω έλλειψης αποτελεσματικότητας», τονίζει ο κ. Τάκης.
Πρόγνωση
Στην ήπια προς μέτρια πάρεση προσώπου, η αποκατάσταση γίνεται συνήθως σε 2 μήνες. Εάν η πάρεση είναι βαριά, χρειάζεται περισσότερος χρόνος.
Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν πλήρη αποκατάσταση της πάρεσης και όσο πιο ελαφριά είναι αρχικά, τόσο υψηλότερο είναι αυτό το ποσοστό. Η παρουσία προηγούμενου επεισοδίου πάρεσης προσώπου αποτελεί αρνητικό παράγοντα για την αποκατάσταση.
Στην περίπτωση που ο ασθενής δεν παρουσιάζει καμία βελτίωση εντός δύο μηνών, συνίσταται η διενέργεια ηλεκτρομυογραφήματος προσώπου που προσδιορίζει τον βαθμό αποκατάστασης του νεύρου και θα αποσαφηνίσει τυχόν ανάγκη αποσυμπίεσης του νεύρου.
Η πάρεση προσώπου μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να παρουσιάσει σημαντική ή και πλήρη αποκατάσταση, η πορεία της όμως εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα της προσβολής του προσωπικού νεύρου. Η ξαφνική εμφάνιση αδυναμίας ή ασυμμετρίας στο πρόσωπο δεν πρέπει να οδηγεί σε αυτοδιάγνωση ούτε να αγνοείται, αλλά να αξιολογείται άμεσα από γιατρό, ώστε να προσδιοριστεί η αιτία και να ξεκινήσει, όταν απαιτείται, η κατάλληλη θεραπεία. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προστασία του ματιού όταν το βλέφαρο δεν κλείνει επαρκώς, καθώς η έκθεση του κερατοειδούς μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ