Μπορεί ένας άνθρωπος που δεν είναι επαγγελματίας υγείας να κάνει τη διαφορά όταν κάποιος καταρρεύσει ξαφνικά μπροστά του; Στην καρδιακή ανακοπή, ο χρόνος είναι καθοριστικός και όσα συμβούν στα πρώτα λεπτά, μέχρι να φτάσει η εξειδικευμένη βοήθεια, μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση του περιστατικού. Η γνώση Καρδιοπνευμονικής Αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ), η έγκαιρη χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή, αλλά και η αναγνώριση των ανθρώπων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αποτελούν κρίσιμα κομμάτια μιας ευρύτερης αλυσίδας πρόληψης και αντιμετώπισης. Πώς μπορεί, λοιπόν, αυτή η αλυσίδα να ενισχυθεί και ποια βήματα απαιτούνται ώστε η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση να γίνουν υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας;
Με αφορμή τα περιστατικά αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ) αναδεικνύει την ανάγκη διαμόρφωσης μιας ολοκληρωμένης Εθνικής Στρατηγικής Πρόληψης και Αντιμετώπισης του Αιφνίδιου Καρδιακού Θανάτου, με τη συμμετοχή της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, των εξειδικευμένων κέντρων, των συλλόγων ασθενών και οικογενειών και της κοινωνίας των πολιτών.
Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση, η εκπαίδευση των πολιτών στην Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) και η πρόσβαση όλων στη σύγχρονη καρδιολογική γνώση μπορούν να σώσουν ζωές. Η επιστήμη έχει κάνει σημαντικά βήματα και, όπως επισημαίνει η ΕΚΕ, το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η γνώση αυτή να φτάσει σε κάθε πολίτη που τη χρειάζεται.
Στην καρδιακή ανακοπή, τα πρώτα λεπτά είναι καθοριστικά. Η άμεση έναρξη ΚΑΡΠΑ από έναν εκπαιδευμένο πολίτη μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του περιστατικού.
Τα περιστατικά καρδιακής ανακοπής συμβαίνουν καθημερινά, τόσο στα αστικά κέντρα όσο και σε απομακρυσμένους και τουριστικούς προορισμούς. Η πιθανότητα να βρίσκεται γιατρός δίπλα στον ασθενή κατά τα πρώτα κρίσιμα λεπτά είναι περιορισμένη.
Ο εκπαιδευμένος πολίτης μπορεί να αποτελέσει τον κρίσιμο κρίκο που θα κρατήσει τον ασθενή στη ζωή μέχρι να φτάσει η εξειδικευμένη βοήθεια. Για τον λόγο αυτό, η ΕΚΕ θέτει ως σαφή προτεραιότητα την εκπαίδευση όσο το δυνατόν περισσότερων πολιτών στην ΚΑΡΠΑ.
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, σε συνεργασία με το European Resuscitation Council, εκπαιδεύει και πιστοποιεί εδώ και 20 χρόνια υγειονομικούς και πολίτες στην ΚΑΡΠΑ. Η εκπαίδευση αυτή δεν μπορεί να αποτελεί γνώση μόνο των επαγγελματιών υγείας.
Ήδη έχουν γίνει σημαντικά βήματα από την Πολιτεία, όπως η υποχρεωτική εκπαίδευση των προπονητών στην ΚΑΡΠΑ, σύμφωνα με τον Ν. 4809/2021, η εκπαίδευση του προσωπικού εταιρειών με περισσότερους από 50 εργαζομένους, σύμφωνα με τον Ν. 5239/2025, καθώς και ο υποχρεωτικός προαγωνιστικός έλεγχος με ΗΚΓ και η Κάρτα Αθλητή από το 2017.
Η ΕΚΕ τονίζει ότι οι δράσεις πρόληψης και αντιμετώπισης του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω και η εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ να γίνει μέρος της καθημερινής κουλτούρας της κοινωνίας.
Η Εθνική Στρατηγική θα πρέπει να βασίζεται σε έξι αλληλένδετους άξονες:
1. Πρόληψη σε όλες τις ηλικίες
Ενίσχυση της πρωτοβάθμιας καρδιολογικής φροντίδας και του προληπτικού και, όπου ενδείκνυται, προαγωνιστικού ελέγχου.
2. Εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ
Συστηματική εκπαίδευση των πολιτών στην Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση και στην έγκαιρη χρήση Αυτόματων Εξωτερικών Απινιδωτών.
3. Έγκαιρη αναγνώριση των ομάδων υψηλού κινδύνου
Ιδιαίτερη μέριμνα για οικογένειες με ιστορικό αιφνίδιου θανάτου ή κληρονομικών καρδιοπαθειών, καθώς και για ασθενείς με στεφανιαία νόσο, μυοκαρδίτιδα και άλλες παθήσεις που απαιτούν εξειδικευμένη αξιολόγηση.
4. Αξιοποίηση της σύγχρονης επιστήμης
Καλύτερη αξιοποίηση του οικογενειακού ιστορικού και, όπου υπάρχει ιατρική ένδειξη, πρόσβαση σε γενετικό έλεγχο και συμβουλευτική, σε συνεργασία με εξειδικευμένα κέντρα.
5. Διασύνδεση των υπηρεσιών υγείας
Στενή συνεργασία της πρωτοβάθμιας καρδιολογίας με τα εξειδικευμένα τριτοβάθμια κέντρα, με συνεχιζόμενη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας.
6. Συμμαχία με την κοινωνία
Σταθερός συντονισμός της ΕΚΕ με συλλόγους ασθενών, οικογένειες, αθλητικούς και εκπαιδευτικούς φορείς, καθώς και όλους τους κοινωνικούς και θεσμικούς φορείς.
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία καλεί την Πολιτεία και όλους τους αρμόδιους φορείς σε άμεσο και ουσιαστικό διάλογο για τη δημιουργία μιας Εθνικής Στρατηγικής Πρόληψης του Αιφνίδιου Καρδιακού Θανάτου, αξιοποιώντας στο μέγιστο δυνατό βαθμό τα δεδομένα και τις δυνατότητες της σύγχρονης επιστήμης.
Όπως επισημαίνει η ΕΚΕ, κανένας φορέας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του το πρόβλημα. Απαιτείται μια οργανωμένη αλυσίδα πρόληψης και φροντίδας, από την ενημέρωση και την εκπαίδευση του πολίτη και την πρωτοβάθμια πρόληψη έως τα εξειδικευμένα κέντρα και τις σύγχρονες δυνατότητες διάγνωσης και θεραπείας.
Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος αποτελεί μια σύνθετη πρόκληση που δεν αντιμετωπίζεται μόνο τη στιγμή της ανακοπής. Η πρόληψη, η αναγνώριση των ατόμων υψηλού κινδύνου, η εκπαίδευση των πολιτών στην ΚΑΡΠΑ και στη χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή, καθώς και η έγκαιρη πρόσβαση στην εξειδικευμένη φροντίδα, αποτελούν διαφορετικούς κρίκους της ίδιας αλυσίδας. Η ενίσχυση αυτής της αλυσίδας, από την κοινότητα έως το σύστημα υγείας, μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε περισσότεροι άνθρωποι να έχουν την κατάλληλη βοήθεια όταν κάθε λεπτό μετρά.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ