Η χειρουργική διατήρησης του μαστού προσφέρει σε πολλές γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τη νόσο χωρίς να αφαιρεθεί ολόκληρος ο μαστός. Πότε αποτελεί κατάλληλη επιλογή, τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα για την επιβίωση και σε ποιες περιπτώσεις προτιμάται η μαστεκτομή;
Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού συνοδεύεται από σημαντικές αποφάσεις, μία από τις οποίες αφορά τη χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου. Είναι απαραίτητη η αφαίρεση ολόκληρου του μαστού ή μπορεί να διατηρηθεί χωρίς να διακυβεύεται η ογκολογική ασφάλεια; Η εξέλιξη της χειρουργικής ογκολογίας και η ανάπτυξη των ογκοπλαστικών τεχνικών έχουν διευρύνει τις θεραπευτικές δυνατότητες, επιτρέποντας σε περισσότερες γυναίκες να διατηρήσουν τον μαστό τους. Η επιλογή της κατάλληλης επέμβασης, ωστόσο, εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της νόσου, τις θεραπευτικές ενδείξεις και τις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε ασθενούς.
«Σήμερα γνωρίζουμε ότι, για τις περισσότερες γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού, η χειρουργική διατήρησης του μαστού, όταν συνδυάζεται με ακτινοθεραπεία και την ενδεδειγμένη συστηματική θεραπεία, αποτελεί την πρώτη και απόλυτα ασφαλή επιλογή», επισημαίνει ο κ. Στέργιος Ε. Δουβετζέμης, MD, PhD, FRCS, FEBS, CEBS, Χειρουργός Μαστού – Εξειδικευθείς στην Ογκολογική & Επανορθωτική Χειρουργική, Διευθυντής Δ’ Κλινικής Μαστού, Νοσοκομείο Metropolitan General.
Διατήρηση του μαστού με ασφάλεια και φυσικό αποτέλεσμα
«Η επέμβαση διατήρησης του μαστού περιλαμβάνει την αφαίρεση του όγκου μαζί με ένα όριο υγιούς ιστού, χωρίς να αφαιρείται ολόκληρος ο μαστός. Στόχος είναι η πλήρης ογκολογική εκτομή με καθαρά χειρουργικά όρια, παράλληλα με τη διατήρηση ενός μαστού με φυσιολογικό σχήμα και ικανοποιητική συμμετρία. Η ανάπτυξη της ογκοπλαστικής χειρουργικής έχει διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες αυτής της προσέγγισης. Με την κατάλληλη αναδιαμόρφωση του μαστού μπορούν πλέον να αφαιρεθούν μεγαλύτερης έκτασης περιοχές, χωρίς σημαντική παραμόρφωση, επιτρέποντας σε περισσότερες γυναίκες να αποφύγουν τη μαστεκτομή», εξηγεί.
Καλύτερη εικόνα σώματος και ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα
Η σημασία της διατήρησης του μαστού δεν είναι μόνο αισθητική. Ο μαστός συνδέεται στενά με την εικόνα του σώματος, τη θηλυκότητα, τη σεξουαλικότητα και την προσωπική ταυτότητα πολλών γυναικών. Η απώλειά του μπορεί να έχει σημαντικές ψυχολογικές συνέπειες, ακόμη και όταν πραγματοποιείται άμεση αποκατάσταση. Η διατήρηση του φυσικού μαστού συνήθως συνεπάγεται καλύτερη αισθητικότητα, λιγότερο εκτεταμένο χειρουργείο, ταχύτερη ανάρρωση και μικρότερο κίνδυνο ορισμένων μετεγχειρητικών επιπλοκών. Πολλές γυναίκες αναφέρουν επίσης καλύτερη εικόνα σώματος, μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ευκολότερη επιστροφή στην καθημερινή, κοινωνική και επαγγελματική ζωή.
Καλύτερη επιβίωση με διατήρηση του μαστού; Τι δείχνουν τα νέα δεδομένα
«Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η διατήρηση του μαστού δεν επιτυγχάνεται εις βάρος της ογκολογικής ασφάλειας. Οι ιστορικές τυχαιοποιημένες μελέτες έδειξαν ότι η χειρουργική διατήρησης του μαστού σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία προσφέρει μακροχρόνια επιβίωση τουλάχιστον ισοδύναμη με εκείνη της μαστεκτομής. Σε μεγάλη μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών, η ακτινοθεραπεία μετά από χειρουργική διατήρησης του μαστού μείωσε περίπου στο μισό τις υποτροπές κατά την πρώτη δεκαετία και περιόρισε τους θανάτους από τη νόσο στη δεκαπενταετία.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι τα νεότερα δεδομένα από μεγάλες σύγχρονες μελέτες δείχνουν πως η διατήρηση του μαστού, σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία, μπορεί να συνδέεται όχι απλώς με ισοδύναμη, αλλά με καλύτερη συνολική επιβίωση σε σύγκριση με τη μαστεκτομή. Δηλαδή, αν μια γυναίκα με καρκίνο μαστού μπορέσει να διατηρήσει το μαστό της και να αποφύγει τη μαστεκτομή είναι πολύ πιθανό να ζήσει περισσότερο σε σχέση με το εάν έκανε μαστεκτομή.
Αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να παρουσιάζεται με επιστημονική ακρίβεια. Το ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι η διατήρηση του μαστού προσφέρει τουλάχιστον ισοδύναμη επιβίωση με τη μαστεκτομή, ενώ τα σύγχρονα στοιχεία υποδεικνύουν ένα πιθανό πραγματικό πλεονέκτημα επιβίωσης. Ωστόσο, οι μηχανισμοί δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως και χρειάζονται περαιτέρω μελέτη», διευκρινίζει.
Πότε η μαστεκτομή είναι η κατάλληλη επιλογή
«Η μαστεκτομή εξακολουθεί να είναι αναγκαία ή προτιμότερη σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως σε εκτεταμένη πολυκεντρική νόσο, όταν δεν μπορούν να επιτευχθούν καθαρά όρια με ικανοποιητικό αισθητικό αποτέλεσμα, όταν υπάρχει αντένδειξη για ακτινοθεραπεία ή σε επιλεγμένες γυναίκες με πολύ υψηλό κληρονομικό κίνδυνο. Μπορεί επίσης να αποτελεί συνειδητή προσωπική επιλογή της ασθενούς, ύστερα από πλήρη ενημέρωση. Δεν πρέπει, όμως, να επιλέγεται με τη λανθασμένη αντίληψη ότι είναι πάντοτε «πιο ριζική» και άρα προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια ή καλύτερη επιβίωση», αναφέρει.
Η σωστή θεραπεία είναι η εξατομικευμένη θεραπεία
«Η σύγχρονη θεραπεία του καρκίνου του μαστού δεν κρίνεται από το πόσο μεγάλο είναι το χειρουργείο, αλλά από το πόσο σωστά συνδυάζονται η χειρουργική επέμβαση, η ακτινοθεραπεία και η συστηματική θεραπεία για τη συγκεκριμένη γυναίκα και τον συγκεκριμένο όγκο. Κάθε γυναίκα με καρκίνο του μαστού χρειάζεται μια απόλυτα εξατομικευμένη προσέγγιση. Όταν είναι ογκολογικά εφικτή, η διατήρησή του αποτελεί τη θεραπεία εκλογής.
Είναι μια θεραπεία ασφαλής, αποτελεσματική και ανθρώπινη. Προστατεύει την ποιότητα ζωής και την εικόνα του σώματος, χωρίς να μειώνει τις πιθανότητες ίασης. Αντίθετα, τα σύγχρονα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να συνδέεται με ακόμη καλύτερη επιβίωση από τη μαστεκτομή. Για τον λόγο αυτό, κάθε γυναίκα που είναι κατάλληλη υποψήφια πρέπει να ενημερώνεται ολοκληρωμένα και να έχει ουσιαστικά τη δυνατότητα να διατηρήσει τον μαστό της», καταλήγει ο Δρ Δουβετζέμης.
Η σημασία της ενημερωμένης και εξατομικευμένης απόφασης
Η χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού δεν αφορά μόνο την επιλογή μιας επέμβασης, αλλά και τη δυνατότητα κάθε γυναίκας να γνωρίζει τις θεραπευτικές επιλογές που έχει στη διάθεσή της. Η πρόοδος της χειρουργικής ογκολογίας έχει καταστήσει εφικτή τη διατήρηση του μαστού σε περισσότερες περιπτώσεις, αναδεικνύοντας τη σημασία της εξατομικευμένης θεραπείας. Η ολοκληρωμένη ενημέρωση και η συνεργασία με την εξειδικευμένη ιατρική ομάδα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη λήψη μιας απόφασης που ανταποκρίνεται τόσο στις ανάγκες αντιμετώπισης της νόσου όσο και στις προσωπικές προτεραιότητες της ασθενούς.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ