Τα Χριστούγεννα αποτελούν για πολλούς την πιο όμορφη εποχή του χρόνου. Παράλληλα, όμως, είναι και μια περίοδος κατά την οποία καταγράφεται σημαντική αύξηση των ατυχημάτων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την υγεία των ματιών.
Σύμφωνα με διαθέσιμα δεδομένα, τις ημέρες γύρω από τα Χριστούγεννα παρατηρείται αύξηση της τάξης του 10% έως 20% στις διακομιδές ασθενών προς τα νοσοκομεία. Πολλά από αυτά τα περιστατικά σχετίζονται με γιορτινά ατυχήματα, που κυμαίνονται από συμβάντα στην κουζίνα έως τραυματισμούς από σπασμένα ή αιχμηρά χριστουγεννιάτικα διακοσμητικά. Επιπλέον, περίπου ένας στους δέκα οφθαλμολογικούς τραυματισμούς παιδιών που αντιμετωπίζονται στα επείγοντα περιστατικά συνδέεται με τη χρήση παιχνιδιών.
«Αν και η εορταστική περίοδος είναι θαυμάσια ευκαιρία για να χαλαρώσουμε και να απολαύσουμε όμορφες στιγμές με την οικογένεια και τους φίλους μας, είναι και η εποχή όπου αυξάνονται οι επισκέψεις στα νοσοκομεία με τραυματισμούς στα μάτια. Τα μάτια είναι πολύ ευαίσθητα και κάθε τραυματισμός προκαλεί έντονο πόνο. Ενέχει επίσης τον κίνδυνο μόνιμης βλάβης ή απώλειας της όρασης, ανάλογα βεβαίως και με το είδος του. Οι οφθαλμολογικοί τραυματισμοί που βλέπουμε κυμαίνονται από εκδορές του κερατοειδούς (π.χ. από τις βελόνες του χριστουγεννιάτικου δέντρου) έως ανοιχτά τραύματα (π.χ. από τον φελλό της σαμπάνιας ή τα πυροτεχνήματα). Επομένως μπορεί να είναι από ήπιοι έως πολύ σοβαροί και να έχουν από παροδικές έως μόνιμες επιπτώσεις στην όραση», αναφέρει ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.
Κάθε τραυματισμός στο μάτι απαιτεί διαφορετική προσέγγιση, ανάλογα με τη φύση και τη βαρύτητά του. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αξιολογείται από οφθαλμίατρο, καθώς η σοβαρότητα ενός τραύματος μπορεί να μην είναι άμεσα εμφανής. Σύμφωνα με τον κ. Κανελλόπουλο, οι βασικές πρώτες βοήθειες έως την επίσκεψη στον ειδικό περιλαμβάνουν:
-
Αποφύγετε να αγγίξετε, να τρίψετε ή να ασκήσετε πίεση στο τραυματισμένο μάτι.
-
Μην επιχειρήσετε να αφαιρέσετε αντικείμενο που έχει προκαλέσει τον τραυματισμό. Αν πρόκειται για πολύ μικρό σωματίδιο, σηκώστε απαλά το βλέφαρο και ανοιγοκλείστε το μάτι γρήγορα μερικές φορές, ώστε τα δάκρυα να το αποβάλουν. Αν αυτό δεν συμβεί, κρατήστε το μάτι κλειστό και απευθυνθείτε στον οφθαλμίατρο.
-
Μην εφαρμόζετε αλοιφές ή φάρμακα στο μάτι χωρίς ιατρική οδηγία.
-
Σε περίπτωση εκδοράς, αμυχής ή διατρητικού τραύματος, καλύψτε απαλά το μάτι με αποστειρωμένη γάζα.
-
Αν εισέλθει χημική ουσία στο μάτι, ξεπλύνετε άμεσα με άφθονο καθαρό νερό, χωρίς τρίψιμο.
Υπάρχουν, ωστόσο, και πιο εξειδικευμένες οδηγίες για συχνούς οφθαλμολογικούς τραυματισμούς. Για παράδειγμα, αν εισέλθει glitter στο μάτι, υπάρχει κίνδυνος ερεθισμού, εκδοράς του κερατοειδούς και λοίμωξης. Ο καθηγητής συνιστά να μην τρίβονται τα μάτια, καθώς μπορεί άθελά σας να προκληθεί τραυματισμός στον κερατοειδή χιτώνα. Προτιμότερη είναι η χρήση τεχνητών δακρύων ή αποστειρωμένου φυσιολογικού ορού για την έκπλυση του ματιού. Αν το glitter δεν απομακρυνθεί, απαιτείται εξέταση από οφθαλμίατρο.
Αντίστοιχα, η είσοδος κόλλας στο μάτι – όπως κατά τη διάρκεια χειροτεχνιών ή από ψεύτικες βλεφαρίδες – ενέχει κίνδυνο ερεθισμού και λοίμωξης. Σε αυτή την περίπτωση, το μάτι πρέπει να ξεπλυθεί αμέσως για αρκετά λεπτά με καθαρό, χλιαρό, τρεχούμενο νερό. Αν ο πόνος επιμένει, εμφανιστεί έκκριμα ή έντονη ερυθρότητα, είναι απαραίτητη η επικοινωνία με τον οφθαλμίατρο.
Εάν το μάτι γρατζουνιστεί από βελόνα χριστουγεννιάτικου δέντρου, συνιστάται άμεση επίσκεψη στον οφθαλμίατρο, καθώς οι εκδορές του κερατοειδούς ενδέχεται να προκαλέσουν επίμονη βλάβη της όρασης. Σε περίπτωση διατρητικού τραύματος από βελόνα, απαιτείται άμεση μετάβαση στα επείγοντα περιστατικά του πλησιέστερου νοσοκομείου, καθώς μπορεί να έχει προσβληθεί εσωτερική δομή του ματιού. Μακροπρόθεσμα, τέτοιοι τραυματισμοί αυξάνουν τον κίνδυνο γλαυκώματος ή αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς. Μέχρι την άφιξη στο νοσοκομείο, δεν πρέπει να ξεπλυθεί το μάτι ούτε να αφαιρεθεί η βελόνα, αν παραμένει εντός αυτού· αρκεί η ήπια κάλυψη με αποστειρωμένη γάζα ή καθαρό ύφασμα.
Κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος, αν εισέλθει αλεύρι στο μάτι, συνιστάται άμεσο ξέπλυμα με κρύο νερό ή φυσιολογικό ορό. Αν παρουσιαστεί πόνος ή έκκριση, πρέπει να ενημερωθεί ο οφθαλμίατρος.
Γενικότερα, αρκετοί οφθαλμολογικοί τραυματισμοί που συμβαίνουν στην κουζίνα μπορούν να αντιμετωπιστούν αρχικά στο σπίτι. Ωστόσο, η εμφάνιση συμπτωμάτων δεν επιτρέπει αναβολή της ιατρικής εξέτασης μετά το πέρας των εορτών. Επίμονος πόνος, ερυθρότητα, θολή όραση ή συνεχής αίσθηση ξένου σώματος στο μάτι απαιτούν άμεσο έλεγχο.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και κατά το άνοιγμα σαμπάνιας ή άλλων αφρωδών οίνων. Ο φελλός μπορεί να εκτοξευθεί με ταχύτητα έως 80 χιλιόμετρα την ώρα και να πλήξει το μάτι μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου, προκαλώντας σοβαρό τραυματισμό. Ακόμη και αν η πρόσκρουση αφορά την περιοχή γύρω από το μάτι, η άμεση ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη. Σε περίπτωση άμεσου τραυματισμού του οφθαλμικού βολβού, ενδέχεται να προκληθεί ανοικτό τραύμα, γεγονός που επιβάλλει άμεση προσέλευση στον οφθαλμίατρο ή στα επείγοντα περιστατικά.
«Τα πιθανά οφθαλμολογικά ατυχήματα στις γιορτές είναι πάρα πολλά. Ακόμα και όταν κάνει κάποιος σκι μπορεί να υποστεί οφθαλμολογικό τραυματισμό, εάν δεν φορά τα κατάλληλα, απορροφητικά γυαλιά ηλίου. Και αυτό διότι η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει “έγκαυμα” στο μάτι, δηλαδή φωτοκερατίτιδα που μπορεί να οδηγήσει μέχρι και στην απώλεια όρασης. Χώρια τα ατυχήματα με πυροτεχνήματα ή με καυτό λάδι που πετάγεται από το τηγάνι, που μπορεί να οδηγήσουν στην τύφλωση. Επειδή όλοι αυτοί οι τραυματισμοί και οι συνέπειές τους μπορούν να αποφευχθούν, λίγη περισσότερη προσοχή από όλους μας μπορεί να κάνει τη διαφορά στις φετινές γιορτές», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ