Η δωρεά ωαρίων αποτελεί μία από τις πλέον σύγχρονες και αποτελεσματικές μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, δίνοντας τη δυνατότητα σε γυναίκες και ζευγάρια να ξεπεράσουν εμπόδια που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ανυπέρβλητα. Παρότι πρόκειται για μια ιατρικά τεκμηριωμένη πρακτική με υψηλά ποσοστά επιτυχίας, εξακολουθεί να συνοδεύεται από ερωτήματα, επιφυλάξεις και ηθικούς προβληματισμούς. Η σωστή ενημέρωση γύρω από το τι ακριβώς είναι η δωρεά ωαρίων, ποιες γυναίκες αφορά και πώς πραγματοποιείται, αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε κάθε ενδιαφερόμενη να μπορεί να λάβει συνειδητές και υπεύθυνες αποφάσεις.
Με τον όρο δωρεά ωαρίων περιγράφεται η προσφορά γενετικού υλικού από μία γυναίκα προς ένα ζευγάρι, με στόχο την τεκνοποίηση. Η μέθοδος αυτή δίνει απάντηση σε περιπτώσεις υπογονιμότητας, κυρίως σε γυναίκες μεγαλύτερης αναπαραγωγικής ηλικίας ή με χαμηλή ποιότητα ωαρίων. Το παιδί που θα γεννηθεί θα φέρει το γενετικό υλικό του ενός γονέα, θα κυοφορηθεί όμως και θα γεννηθεί από τη φυσική του μητέρα, στοιχείο που ενισχύει ουσιαστικά τη βιωματική διάσταση της μητρότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η δωρεά ωαρίων θεωρείται η πλέον ενδεδειγμένη λύση, ακόμη και το λεγόμενο “gold standard”.
Ποιες γυναίκες αφορά
Λήπτριες ωαρίων μπορεί να είναι γυναίκες που:
-
Βρίσκονται σε προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία (συνήθως άνω των 44 ετών)
-
Έχουν πρόωρη εμμηνόπαυση ή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια
-
Παρουσιάζουν χαμηλή ποιότητα ωαρίων ή αδυναμία παραγωγής ωαρίων
-
Είναι φορείς γενετικής διαταραχής που δεν πρέπει να μεταβιβαστεί στο παιδί
«Με τη δωρεά ωαρίων υπερνικούν τα εμπόδια της ηλικίας και συχνά εμφανίζουν υψηλά ποσοστά επιτυχίας, επειδή τα ωοκύτταρα που παίρνουν είναι από νέες, υγιείς δότριες», εξηγεί ο Δρ Χάρης Χ. Χηνιάδης, Γυναικολόγος Αναπαραγωγής, Συνιδρυτής Be-Live, Institute of Life ΙΑΣΩ.
Ποιοι τύποι δοτριών υπάρχουν
Η νομοθεσία προβλέπει δύο κατηγορίες δοτριών:
α) Τις περιστασιακές δότριες, οι οποίες προσφέρουν τα ωάριά τους για καθαρά αλτρουιστικούς λόγους
β) Γυναίκες που υποβάλλονται οι ίδιες σε εξωσωματική γονιμοποίηση και συμφωνούν να διαθέσουν μέρος των ωαρίων τους, ώστε να μειώσουν το κόστος της θεραπείας τους (egg sharing)
Οι αλτρουιστικές δότριες δεν επιτρέπεται να έχουν οποιαδήποτε σχέση με το ζευγάρι ή το παιδί, ούτε να ενημερώνονται αν από τα ωάριά τους προέκυψε εγκυμοσύνη. Παράλληλα, υποβάλλονται σε εκτενή και εξειδικευμένο έλεγχο, που περιλαμβάνει εξετάσεις χρωμοσωμάτων, ιολογικό και ορμονικό έλεγχο, έλεγχο για κυστική ίνωση και άλλες γονιδιακές παθήσεις, ώστε να διασφαλίζεται η καλή τους υγεία και η ορθή ανταπόκριση στη θεραπεία.
Πώς πραγματοποιείται η διαδικασία
Πριν από την έναρξη της διαδικασίας, η λήπτρια και ο σύζυγός της υποβάλλονται σε αιματολογικές εξετάσεις, με στόχο τον αποκλεισμό παθήσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την κύηση, όπως ο ιός ανθρώπινης ανοσολογικής ανεπάρκειας (HIV), η ηπατίτιδα B και C, καθώς και ο έλεγχος της ομάδας αίματος και του ρέζους παράγοντα. Ο σύζυγος, επιπλέον, δίνει δείγμα σπέρματος πριν από την έναρξη του κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Η δότρια ακολουθεί πρωτόκολλο ελεγχόμενης διέγερσης των ωοθηκών, αντίστοιχο με εκείνο ενός τυπικού κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης.
«Την ημέρα της λήψης των ωαρίων από την δότρια, ο σύζυγός της λήπτριας καλείται να δώσει ένα δείγμα σπέρματος που θα προετοιμαστεί κατάλληλα στο εργαστήριο. Τα σπερματοζωάρια θα τοποθετηθούν με τα ωάρια της δότριας και θα επωαστούν σε έναν ειδικό “σωλήνα”, ενώ την επόμενη μέρα το ζευγάρι θα λάβει πληροφορίες σχετικά με την επιτυχία της διαδικασίας. Η εμβρυομεταφορά θα προγραμματιστεί για τον επόμενο κύκλο και τα γονιμοποιημένα ωάρια θα μεταφερθούν στη μήτρα της μητέρας με πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας.
Περίπου δέκα ημέρες αργότερα θα γίνει ένα τεστ εγκυμοσύνης και εάν είναι θετικό, θα χορηγηθούν κάποια φάρμακα που θα βοηθήσουν στην ομαλή κύηση ειδικά στα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης», εξηγεί ο κ. Χηνιάδης, προσθέτοντας πως «τα παιδιά που γεννιούνται μέσω αυτής της διαδικασίας αγαπιούνται από τους γονείς τους, όπως και τα παιδιά που γεννήθηκαν από το ωάριο της φυσικής τους μητέρας, όπως έχει δείξει η εμπειρία».
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα ιατρικά δεδομένα που αφορούν τη δότρια τηρούνται ανώνυμα και δεν αποκαλύπτουν την ταυτότητά της. Η πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες επιτρέπεται μόνο στο παιδί, σε μεταγενέστερο χρόνο, και αποκλειστικά για λόγους που σχετίζονται με την υγεία του.
Τα ηθικά ζητήματα
«Στην ηθική δεν υπάρχει σωστό ή λάθος, μαύρο ή άσπρο, μόνο διάφορες απόψεις, που μπορούν να ποικίλουν από χώρα σε χώρα και από πολιτισμό σε πολιτισμό.
Η μητρότητα σε προχωρημένη ηλικία και η εγκυμοσύνη είναι αμφιλεγόμενο θέμα. Εντούτοις, οι γυναίκες άνω των 40 ετών μπορούν να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στο παιδί τους, έχουν μόνιμο εργασιακό περιβάλλον και συνήθως έχουν μεγαλύτερο και σταθερότερο εισόδημα», αναφέρει ο κ. Χηνιάδης.
«Γεγονός είναι πως η δωρεά ωαρίων λύνει σημαντικά προβλήματα υπογονιμότητας και το αποτέλεσμα είναι ένα παιδί που θα αγαπηθεί από τους γονείς του όπως όλα τα άλλα. Για εμάς τους γυναικολόγους αναπαραγωγής, η επιτυχία έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί χαρίζει στους γονείς το παιδί που έχουν προσπαθήσει πολύ να αποκτήσουν», καταλήγει.
Η δωρεά ωαρίων αποτελεί σήμερα μια αναγνωρισμένη και ιατρικά τεκμηριωμένη επιλογή στην αντιμετώπιση της υπογονιμότητας, προσφέροντας ελπίδα σε γυναίκες και ζευγάρια που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί. Η απόφαση για την επιλογή αυτής της μεθόδου είναι προσωπική και συχνά πολυπαραγοντική, γι’ αυτό και απαιτεί υπεύθυνη ενημέρωση, επιστημονική καθοδήγηση και σεβασμό στις ανάγκες και τις αξίες κάθε γυναίκας. Με τη σωστή υποστήριξη από εξειδικευμένους ιατρούς και πιστοποιημένα κέντρα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, η διαδικασία μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια, διαφάνεια και υψηλά ποσοστά επιτυχίας, έχοντας πάντα στο επίκεντρο την υγεία της μητέρας και του παιδιού.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ