Η επιπεφυκίτιδα αποτελεί μία από τις πιο συχνές παθήσεις των ματιών, που εμφανίζεται σε άτομα κάθε ηλικίας. Πρόκειται για φλεγμονή του επιπεφυκότα – της διαφανούς μεμβράνης που επενδύει το εσωτερικό των βλεφάρων και καλύπτει εξωτερικά το λευκό μέρος του ματιού (σκληρός χιτώνας). Όταν τα αιμοφόρα αγγεία της περιοχής διαστέλλονται, το μάτι κοκκινίζει και παρουσιάζει χαρακτηριστικά συμπτώματα.
Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να προκληθεί από ποικίλες αιτίες, κάθε μία από τις οποίες απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση. Η ιογενής μορφή είναι η πιο συχνή και ιδιαίτερα μεταδοτική, ενώ βακτηριακές λοιμώξεις αποτελούν επίσης συχνή αιτία. Επιπλέον, η αλλεργική επιπεφυκίτιδα είναι πιο συχνή κατά την άνοιξη, λόγω της γύρης και της αυξημένης ανθοφορίας, και προσβάλλει σύμφωνα με εκτιμήσεις περίπου το 15–20% του πληθυσμού.
Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, η επιπεφυκίτιδα μπορεί να οφείλεται σε παράσιτα, μύκητες ή ερεθιστικές ουσίες όπως το χλώριο της πισίνας. Αν και συνήθως δεν προκαλεί προβλήματα στην όραση, τα συμπτώματα μπορεί να είναι ενοχλητικά και να απαιτούν ιατρική παρέμβαση, αναλόγως της αιτίας.
Πώς να αναγνωρίσετε την αιτία
Είναι δύσκολο για κάποιον που δεν είναι ειδικός να διακρίνει αν πρόκειται για ιογενή, βακτηριακή ή αλλεργική μορφή, αφού τα περισσότερα συμπτώματα είναι κοινά: ερυθρότητα, δακρύρροια, ερεθισμός, φαγούρα και φωτοευαισθησία.
«Τα συμπτώματα μοιάζουν πολύ μεταξύ τους και απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση», εξηγεί ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Ιδρυτής και Επιστημονικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.
Υπάρχουν ωστόσο κάποια ενδεικτικά σημεία:
-
Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα προσβάλλει συνήθως και τα δύο μάτια και χαρακτηρίζεται από έντονο κνησμό και πιθανό οίδημα των βλεφάρων, ενώ συχνά εμφανίζεται σε άτομα με γνωστό αλλεργικό ιστορικό.
-
Η ιογενής μορφή ακολουθεί συχνά ένα κρυολόγημα ή άλλη ιογενή λοίμωξη και συνοδεύεται από υδαρή έκκριση.
-
Η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα ξεκινά συνήθως από το ένα μάτι και προκαλεί παχύρρευστο, κιτρινωπό ή πρασινωπό έκκριμα, που κολλάει τις βλεφαρίδες και σχηματίζει κρούστα, ειδικά το πρωί.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε τον οφθαλμίατρο
Ορισμένα συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση:
-
Έντονος πόνος στο μάτι
-
Υπερβολική ερυθρότητα
-
Θολή όραση που δεν υποχωρεί
-
Παρατεταμένα συμπτώματα πέραν των 5–7 ημερών
-
Συνοδός πυρετός ή άλλες ενδείξεις λοίμωξης
Ειδικές κατηγορίες ατόμων, όπως ασθενείς με ανοσοκαταστολή, χρήστες φακών επαφής και όσοι είχαν πρόσφατο τραυματισμό στο μάτι, θα πρέπει να απευθύνονται στον οφθαλμίατρο από την πρώτη ένδειξη ενοχλήσεων.
Ο γιατρός θα προβεί σε κλινική εξέταση και λήψη λεπτομερούς ιστορικού. Σε κάποιες περιπτώσεις ενδέχεται να ζητηθεί καλλιέργεια από έκκριμα του οφθαλμού, κυρίως όταν υπάρχουν υποψίες για βαριά βακτηριακή λοίμωξη ή λοίμωξη από σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα (όπως η γονόρροια ή ο ιός του έρπητα).
Αντιμετώπιση και θεραπευτικές επιλογές
«Η ιογενής επιπεφυκίτιδα συνήθως υποχωρεί αυτόματα εντός 1–2 εβδομάδων, αν και τις πρώτες μέρες μπορεί να επιδεινωθεί και να περάσει και στο άλλο μάτι», αναφέρει ο δρ Κανελλόπουλος.
«Σε περιπτώσεις μόλυνσης από ιό έρπη, απαιτείται ειδική αντιϊική αγωγή».
Η βακτηριακή μορφή επίσης ενδέχεται να υποχωρήσει χωρίς φαρμακευτική αγωγή μέσα σε 7–10 ημέρες, αλλά μπορεί να απαιτηθούν αντιβιοτικά κολλύρια ή οφθαλμικές αλοιφές, ιδιαίτερα αν τα συμπτώματα είναι έντονα ή επιμένουν για περισσότερο από δύο εβδομάδες.
«Η χρήση αντιβιοτικών σκευασμάτων είναι απαραίτητη στα βρέφη, σε ασθενείς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό και σε περιπτώσεις που η λοίμωξη προκαλείται από συγκεκριμένα βακτήρια», προσθέτει ο καθηγητής.
«Στα νεογνά, η επιπεφυκίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, οπότε η έγκαιρη ιατρική παρέμβαση είναι κρίσιμη».
Για την αλλεργική επιπεφυκίτιδα, η αποφυγή των αλλεργιογόνων αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας. Μπορεί να απαιτηθεί τακτικός καθαρισμός του χώρου, χρήση ηλεκτρικής σκούπας με φίλτρο HEPA, αποφυγή ανοικτών παραθύρων σε μέρες με αυξημένη γύρη κ.ά.
«Αν η απομάκρυνση από το αλλεργιογόνο δεν είναι εφικτή, μπορεί να χρειαστεί χορήγηση αντισταμινικών – ακόμη και ισχυρών συνταγογραφούμενων φαρμάκων, αν η αλλεργία είναι έντονη», σημειώνει ο Δρ Κανελλόπουλος.
Προφυλάξεις για τους χρήστες φακών και καλλυντικών
Οι ασθενείς που φορούν φακούς επαφής πρέπει να τους διακόψουν κατά τη διάρκεια των συμπτωμάτων. Αν οι φακοί φορέθηκαν όταν εκδηλώθηκε η επιπεφυκίτιδα, ίσως είναι απαραίτητο να απορριφθούν ή να απολυμανθούν ενδελεχώς. Επίσης, συνιστάται η αντικατάσταση των προϊόντων μακιγιάζ ματιών που χρησιμοποιούνταν πριν την έναρξη των συμπτωμάτων.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ