Γαστρικός δακτύλιος: Πότε και γιατί χρειάζεται αφαίρεση

Ο γαστρικός δακτύλιος υπήρξε για χρόνια μία από τις πιο δημοφιλείς χειρουργικές λύσεις για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Σήμερα, ωστόσο, η θέση του στη σύγχρονη βαριατρική χειρουργική έχει αλλάξει σημαντικά, ενώ ολοένα και περισσότερα δεδομένα αναδεικνύουν τους περιορισμούς και τις πιθανές επιπλοκές του. Παρότι δεν τοποθετείται πλέον συχνά, χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να τον φέρουν, συχνά χωρίς συστηματική ιατρική παρακολούθηση. Πότε και γιατί πρέπει να αφαιρείται και τι πρέπει να γνωρίζουν όσοι τον έχουν;

«Ο γαστρικός δακτύλιος πρέπει να αφαιρείται προγραμματισμένα, πριν δημιουργήσει σοβαρή επιπλοκή. Και στατιστικά, αργά ή γρήγορα, θα δημιουργήσει», επισημαίνει ο κ. Στέφανος Λαζαρίδης, Χειρουργός, Διευθυντής ΙΑ΄ Χειρουργικής Κλινικής Metropolitan General και συνεχίζει με τους λόγους για τους οποίους πρέπει να αφαιρείται ο γαστρικός δακτύλιος, πότε πρέπει να ελέγχεται, τι συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει και τι πρέπει να γίνεται μετά την αφαίρεση του:

Οι βασικές κατηγορίες ασθενών

Στην καθημερινή κλινική πράξη, οι ασθενείς που φέρουν γαστρικό δακτύλιο εντάσσονται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες:

• Ασθενείς που έχουν χάσει βάρος και το διατηρούν, αλλά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη σίτιση και έχουν προσαρμόσει τη διατροφή και την καθημερινότητά τους γύρω από τον δακτύλιο
• Ασθενείς που αρχικά έχασαν βάρος αλλά το επανέκτησαν, με τον δακτύλιο πλέον να μην λειτουργεί, παραμένοντας όμως ως ξένο σώμα
• Συμπτωματικοί ασθενείς, με εκδηλώσεις όπως παλινδρόμηση, εμετούς, πόνο ή δυσφαγία
• Ασυμπτωματικοί ασθενείς, οι οποίοι θεωρούν ότι δεν υπάρχει λόγος παρέμβασης εφόσον δεν εμφανίζουν ενοχλήματα

Και στις τέσσερις περιπτώσεις, ο έλεγχος είναι απαραίτητος, καθώς η απουσία συμπτωμάτων δεν συνεπάγεται ασφάλεια.

Ποιες επιπλοκές μπορεί να προκαλέσει

Ο γαστρικός δακτύλιος αποτελεί ξένο σώμα για τον οργανισμό και με την πάροδο του χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε:

• παλινδρόμηση
• εμετούς
• πόνο ή αίσθημα βάρους
• μετατόπιση του δακτυλίου
• διάβρωση του στομάχου

Γιατί απαιτείται αφαίρεση ακόμη και χωρίς συμπτώματα

Ακόμη και απουσία εμφανών ενοχλημάτων, η αφαίρεση του δακτυλίου συνιστάται, καθώς οι επιπλοκές συνήθως εκδηλώνονται μετά από χρόνια. Η προγραμματισμένη αφαίρεση είναι σαφώς ασφαλέστερη από μια επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση.

Το βάρος δεν αποτελεί πάντα ένδειξη σωστής λειτουργίας

«Όχι απαραίτητα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το βάρος έχει ήδη επανέλθει.

Στις λίγες περιπτώσεις όπου το βάρος παραμένει χαμηλό, αυτό συχνά οφείλεται σε δυσφαγία -δυσκολία στην κατάποση- που θεωρείται λανθασμένα φυσιολογική. Δεν είναι.

Μια απλή εξέταση διάβασης οισοφάγου συχνά δείχνει ότι:
ο οισοφάγος δεν αδειάζει σωστά
ή έχει ήδη διαστολή ή βλάβη

Ο οισοφάγος δεν είναι απλός σωλήνας. Είναι μυϊκό όργανο. Η χρόνια αντίσταση στην έξοδο της τροφής οδηγεί σε λειτουργική διαταραχή. Σε προχωρημένες περιπτώσεις η διάταση μπορεί να μην αποκαθίσταται πλήρως ακόμη και μετά την αφαίρεση.

Και στις δύο περιπτώσεις -λειτουργική διαταραχή ή διαστολή- ο δακτύλιος πρέπει να αφαιρεθεί», τονίζει.

Ποιοι πρέπει να ελέγχονται και πότε

Η σύσταση είναι σαφής: όλοι όσοι φέρουν γαστρικό δακτύλιο πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο, ανεξαρτήτως συμπτωμάτων ή σωματικού βάρους.

Ο έλεγχος περιλαμβάνει:

• κλινική αξιολόγηση
• γαστροσκόπηση
• διάβαση οισοφάγου
• εκτίμηση σύστασης σώματος και διατροφικών συνηθειών

«Οι ασθενείς με φυσιολογικό βάρος στατιστικά έχουν υψηλό ποσοστό λίπους και χαμηλή μυϊκή μάζα. Ο δακτύλιος οδηγεί συχνά σε αναγκαστικά κακή διατροφή -μαλακές τροφές, φτωχές σε πρωτεΐνη, πλούσιες σε υδατάνθρακες- συνήθειες που καταστρέφουν τον μεταβολισμό», εξηγεί.

Είναι απαραίτητη η αφαίρεση;

Η απάντηση είναι θετική. Η μακροχρόνια εμπειρία έχει δείξει υψηλά ποσοστά αποτυχίας ή επιπλοκών. Για τον λόγο αυτό, δεν συνιστάται η αναμονή έως την εμφάνιση προβλημάτων, καθώς η προγραμματισμένη αφαίρεση είναι πιο ασφαλής και τεχνικά ευκολότερη.

Πόσο απλή είναι η επέμβαση

«Όχι. Η αφαίρεση του γαστρικού δακτυλίου δεν είναι τεχνικά «απλή» πράξη. Η ανατομία έχει μεταβληθεί, υπάρχουν ουλές, και συχνά απαιτείται προσεκτική αποκατάσταση της φυσιολογικής ανατομίας του στομάχου και των γύρω οργάνων. Γι’ αυτό δεν αντιμετωπίζεται ως μια τυπική λαπαροσκοπική επέμβαση, αλλά ως εξειδικευμένη βαριατρική επανεπέμβαση.

Όταν όμως πραγματοποιείται από χειρουργό με εμπειρία στις επανεπεμβάσεις παχυσαρκίας και στην αντιμετώπιση πιθανών επιπλοκών, η διαδικασία είναι ασφαλής, με ελάχιστο μετεγχειρητικό πόνο και σύντομη νοσηλεία — συνήθως μία ημέρα.

Η διαφορά δεν βρίσκεται μόνο στην τεχνική. Βρίσκεται στην εμπειρία και στη σωστή προετοιμασία. Η οργανωμένη, προγραμματισμένη αφαίρεση είναι πρόληψη. Και συχνά αποτελεί την αρχή μιας νέας, πιο σταθερής πορείας για το βάρος και την υγεία», αναφέρει.

Τι συμβαίνει με το βάρος μετά την αφαίρεση

«Σχεδόν πάντα αυξάνεται. Γι’ αυτό δεν αρκεί μόνο το χειρουργείο της αφαίρεσης του δακτυλίου.

Χρειάζεται:

• Προεγχειρητική αξιολόγηση διατροφικών συνηθειών

• Σταδιακή διόρθωση των δυσπροσαρμοστικών συμπεριφορών

• Σαφές θεραπευτικό πλάνο

Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται επέμβαση αντικατάστασης, ώστε να διατηρηθούν τα κεκτημένα ή να αποκατασταθεί υγιέστερη σύσταση σώματος και καλύτερη ποιότητα ζωής», προσθέτει.

Μπορεί να γίνει ταυτόχρονα νέα επέμβαση;

«Κατηγορηματικά: Όχι. Η ταυτόχρονη αφαίρεση δακτυλίου και νέα βαριατρική επέμβαση αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών, δυνητικά θανατηφόρων επιπλοκών.

Συχνά ακούω: “Ο γνωστός μου τα έκανε όλα μαζί και είναι μια χαρά”. Ακόμη κι αν κάποιος είναι καλά, το ρίσκο που πήρε είναι μεγάλο και μη αποδεκτό. Το γεγονός ότι κάποιος “γλύτωσε” δεν σημαίνει ότι η πρακτική είναι σωστή. Οι επιπλοκές σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να είναι βαρύτατες και να απαιτήσουν πολλαπλές επεμβάσεις», ενημερώνει ο ειδικός.

Η ασφαλής προσέγγιση είναι σταδιακή:

• Πρώτο στάδιο: αφαίρεση και αποκατάσταση της φυσιολογικής ανατομίας
• Δεύτερο στάδιο (εφόσον απαιτείται): νέα επέμβαση, μετά από διατροφική επανεκπαίδευση και καθορισμό πλάνου

Το βασικό μήνυμα

«Αν φέρετε γαστρικό δακτύλιο, μην περιμένετε το πρόβλημα. Ελέγξτε τον. Σχεδιάστε την αφαίρεσή του οργανωμένα και με ασφάλεια. Μην βασίζεστε στην τύχη.

Ως Διευθυντής εξειδικευμένης Κλινικής Παχυσαρκίας και Παλινδρόμησης, με εμπειρία στις βαριατρικές επανεπεμβάσεις, σας το λέω με ευθύνη: ο γαστρικός δακτύλιος δεν πρέπει να παραμένει στο σώμα σας επ’ αόριστόν.

Η αφαίρεση επιβάλλεται να γίνει με μέθοδο, με αποδεδειγμένο πλάνο, με σταδιακή και ασφαλή προσέγγιση.

Ώστε:

• να ελαχιστοποιήσουμε τον κίνδυνο,

• να διατηρήσουμε όποια οφέλη έχουν επιτευχθεί,

• και να κατακτήσουμε με ασφάλεια όσα δεν κατάφερε ο δακτύλιος.

Η σωστή απόφαση δεν λαμβάνεται όταν εμφανιστεί η επιπλοκή. Λαμβάνεται πριν, με σχέδιο, με εξειδίκευση και με υπευθυνότητα», καταλήγει ο κ. Λαζαρίδης.

Η διαχείριση του γαστρικού δακτυλίου δεν σταματά στην τοποθέτησή του, αλλά απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και, σε πολλές περιπτώσεις, έγκαιρη και σωστά σχεδιασμένη αφαίρεση. Η ενημέρωση, η πρόληψη και η καθοδήγηση από εξειδικευμένο ιατρό αποτελούν βασικά στοιχεία για την αποφυγή επιπλοκών και τη διατήρηση της υγείας. Σε κάθε περίπτωση, η λήψη αποφάσεων πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και εξατομικευμένη αξιολόγηση, με στόχο ένα ασφαλές και βιώσιμο αποτέλεσμα για τον ασθενή.

Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ