Περισσότεροι από 2.100 άνθρωποι στις ΗΠΑ καταλήγουν κάθε χρόνο στα τμήματα επειγόντων περιστατικών εξαιτίας τραυματισμών στα μάτια που σχετίζονται με προϊόντα ομορφιάς και προσωπικής φροντίδας. Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και ποια μέτρα μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη;
Τα καλλυντικά και τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας εκατομμυρίων ανθρώπων. Ωστόσο, η λανθασμένη χρήση ή αποθήκευσή τους μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες για την υγεία των ματιών.
Από τις κόλλες για τις ψεύτικες βλεφαρίδες και τα σπρέι προσώπου μέχρι τα θερμαινόμενα εργαλεία περιποίησης, ακόμη και συνηθισμένα προϊόντα μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς που απαιτούν νοσοκομειακή αντιμετώπιση.
Νέα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν τη συχνότητα αυτών των περιστατικών, τις διαφορές ανάμεσα στις ηλικιακές ομάδες και τη σημασία της πρόληψης, ιδιαίτερα όταν στο σπίτι υπάρχουν μικρά παιδιά.
Περισσότεροι από 2.100 σοβαροί τραυματισμοί κάθε χρόνο
Τα καλλυντικά και τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς στα μάτια, εάν δεν αποθηκεύονται και δεν χρησιμοποιούνται σωστά, σύμφωνα με μία νέα μελέτη.
Οι τραυματισμοί είναι σε αρκετές περιπτώσεις αρκετά σοβαροί, ώστε να χρειάζονται διακομιδή των ασθενών στα νοσοκομεία. Η νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι μόνο στις ΗΠΑ περισσότεροι από 2.100 άτομα υφίστανται κάθε χρόνο σοβαρούς τραυματισμούς στα μάτια από προϊόντα ομορφιάς, όπως τα ψαλίδια για τις βλεφαρίδες, τα σπρέι προσώπου, οι κόλλες για τις ψεύτικες βλεφαρίδες, τα θερμαινόμενα εργαλεία για το styling των μαλλιών, τα καλλυντικά και τα προϊόντα μακιγιάζ.
Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων αφορούν γυναίκες, διάμεσης ηλικίας 24 ετών. Περισσότερες από μία στις τέσσερις (το 26%) υφίστανται θερμικούς τραυματισμούς. Λίγο λιγότερες (το 25%) υφίστανται χημικά τραύματα.
Στο 90% των περιπτώσεων οι τραυματισμοί συμβαίνουν κατά τη χρήση των προϊόντων, κατά κανόνα από λάθος χειρισμούς ή επειδή είχε προηγηθεί ακατάλληλη αποθήκευση. Στο 63% των περιπτώσεων οι τραυματισμοί συμβαίνουν στο σπίτι.
Η μελέτη με μια ματιά
-
42.400 και πλέον περιστατικά την περίοδο 2005–2024.
-
Περισσότερα από 2.100 περιστατικά ετησίως στις ΗΠΑ.
-
Σχεδόν 82% των τραυματιών ήταν γυναίκες.
-
90% των τραυματισμών συνέβησαν κατά τη χρήση των προϊόντων.
-
63% των περιστατικών σημειώθηκαν στο σπίτι.
Οι κίνδυνοι για τον κερατοειδή χιτώνα
«Οι τραυματισμοί των ματιών αποτελούν σημαντική αιτία διαταραχής της όρασης, αλλά στο 90% των περιπτώσεων μπορούν να αποφευχθούν. Οι χημικοί τραυματισμοί ευθύνονται για το 7-10% όλων των οφθαλμολογικών τραυματισμών. Συχνά προσβάλλουν και τα δύο μάτια, με τον κερατοειδή χιτώνα να είναι η οφθαλμική δομή που επηρεάζεται πιο σοβαρά», αναφέρει ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, Καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Ο κερατοειδής χιτώνας διαθέτει πλούσια νεύρωση και η ακεραιότητά του έχει ζωτική σημασία για τη διατήρηση της λειτουργικότητας της οφθαλμικής επιφάνειας και των διαθλαστικών χαρακτηριστικών της, προσθέτει. Η έκθεση σε χημικούς παράγοντες μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές όπως η κερατίτιδα, οι εκδορές στον κερατοειδή και τα έλκη (πληγές), οδηγώντας δυνητικά σε απώλεια όρασης.
Τι έδειξε η έρευνα για τους τραυματισμούς
Η νέα μελέτη παρουσιάσθηκε πρόσφατα στο 130ο Ετήσιο Συνέδριο της Αμερικανικής Ακαδημίας Οφθλαμολογίας (American Academy of Ophthalmology – AAO 2026). Οι ερευνητές εξέτασαν στοιχεία από μία μεγάλη βάση δεδομένων στην οποία καταγράφονται δειγματοληπτικά οι διακομιδές στα επείγοντα των νοσοκομείων στις ΗΠΑ.
Με βάση τα στοιχεία αυτά υπολόγισαν ότι μεταξύ 2005 και 2024 περισσότεροι από 42.400 ασθενείς μεταφέρθηκαν στα τμήματα επειγόντων περιστατικών με σοβαρούς, επώδυνους τραυματισμούς στα μάτια από τα καλλυντικά και τα προϊόντα περιποίησης. Αντιστοιχούν σε περίπου 2.100 διακομιδές τον χρόνο ή σχεδόν σε έξι την ημέρα.
«Τα προϊόντα περιποίησης θεωρούνται χαμηλού κινδύνου διότι είναι είδη καθημερινής χρήσης που χρησιμοποιούνται από εκατομμύρια ανθρώπους. Ωστόσο αν έρθουν σε επαφή με τα μάτια, ειδικά τα χημικά ή οι πολύ θερμές συσκευές, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρό τραυματισμό», εξηγεί ο καθηγητής.
Μικρά παιδιά και ενήλικες – Διαφορετικοί κίνδυνοι
Η μελέτη έδειξε πως οι ασθενείς τυπικά ήταν νεαρές γυναίκες. Αντιπροσώπευαν το σχεδόν 82% των τραυματιών. Ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις οι τραυματίες ήταν μικρά παιδιά (ηλικίες κάτω των 4 ετών) που είχαν τραυματιστεί πρωτίστως όταν έμειναν χωρίς επίβλεψη.
Η μελέτη έδειξε ακόμα ότι τα εγκαύματα στα μάτια (θερμικά και χημικά) ήταν ο συχνότερος τραυματισμός. Μαζί αφορούσαν πάνω από τα μισά περιστατικά. Ωστόσο η συχνότητά τους παρουσίαζε σημαντική διαφοροποίηση με την ηλικία.
Στις ηλικίες κάτω των 18 ετών, π.χ., το σχεδόν 46% των οφθαλμικών τραυματισμών ήταν χημικά εγκαύματα. Στους ενήλικες το αντίστοιχο ποσοστό ήταν κάτω από 1%.
Στο 83% των περιπτώσεων οι ανήλικοι είχαν υποστεί χημικό έγκαυμα επειδή είχαν βάλει στα μάτια τους κάποιο καλλυντικό, όπως τα προϊόντα περιποίησης του δέρματος και τα αρώματα (40% των περιπτώσεων), τα καλλυντικά νυχιών (22% των περιστατικών), τα σπρέι και τα σαμπουάν (22% των περιστατικών).
Στις ηλικίες κάτω των 4 ετών, το 70% των παιδιών που τραυματίσθηκαν στα μάτια είχαν διαφύγει από την προσοχή των γονιών τους.
Αντίστοιχα, οι ενήλικες πάθαιναν συχνότερα κοψίματα, μώλωπες και εκδορές στην επιφάνεια των ματιών τους. Αυτού του είδους οι τραυματισμοί ευθύνονταν για το 56% των σοβαρών οφθαλμικών τραυματισμών στις ηλικίες 18 ετών και άνω. Άλλο ένα 22% οφειλόταν σε θερμικό έγκαυμα στο μάτι από συσκευές, όπως τα θερμαινόμενα ψαλιδάκια για βλεφαρίδες.
Οι ενήλικες τραυματίζονταν συχνότερα στη διάρκεια της καθιερωμένης περιποίησής τους, κυρίως στο σπίτι. Το 90% των ενηλίκων τραυματιών εφήρμοζαν μόνοι το προϊόν που προκάλεσε θερμικό ή χημικό έγκαυμα στο μάτι τους
Η μελέτη έδειξε επίσης πως με την πάροδο του χρόνο μειώνονταν οι τραυματισμοί από θερμαινόμενα προϊόντα. Ταυτοχρόνως αυξάνονταν εκείνοι που συμπεριλάμβαναν και άλλο άτομο.
Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα μάτια μας
«Οι διαφορές αυτές δείχνουν και τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να μειωθούν οι σοβαροί οφθαλμικοί τραυματισμοί που συνδέονται με τα προϊόντα ομορφιάς και τα καλλυντικά. Για να προστατευθούν τα μικρά παιδιά, αυτού του είδους τα προϊόντα πρέπει να φυλάσσονται σε χώρο όπου δεν φτάνουν. Πρέπει επίσης να βρίσκονται διαρκώς υπό την επίβλεψη ενηλίκων, για να αποτρέπεται η πρόσβασή τους στα καλλυντικά, ιδίως σε όσα είναι σε μορφή υγρού ή σπρέι», τονίζει ο κ. Κανελλόπουλος.
Αντίστοιχα, για τους εφήβους και τους ενήλικες, απαιτείται πιο προσεκτικός χειρισμός των θερμαινόμενων εργαλείων για styling των μαλλιών και περιποίηση.
Για να προστατεύσετε τα μάτια σας από τους τραυματισμούς κατά την χρήση προϊόντων ορμορφιάς, ο κ. Κανελλόπουλος συνιστά να χρησιμοποιείτε τις θερμαινόμενες συσκευές στη χαμηλότερη δυνατή θερμοκρασία, να μην κάνετε απότομες κινήσεις και να μην επαναλαμβάνετε την ίδια κίνηση πολλές φορές. Να αποφεύγετε επίσης να κάνετε μακιγιάζ σε κινούμενο όχημα, διότι πολλοί τραυματισμοί των ματιών συμβαίνουν κατά το φρενάρισμα ή άλλα απρόοπτα στο αυτοκίνητο.
Οι βασικές συμβουλές πρόληψης
Σύνοψη των συστάσεων του ιατρού:
-
Φυλάσσουμε τα καλλυντικά και τα προϊόντα περιποίησης μακριά από μικρά παιδιά.
-
Επιβλέπουμε τα παιδιά, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προσβάσιμα υγρά προϊόντα ή σπρέι.
-
Χρησιμοποιούμε τις θερμαινόμενες συσκευές στη χαμηλότερη δυνατή θερμοκρασία.
-
Αποφεύγουμε τις απότομες και επαναλαμβανόμενες κινήσεις κατά την περιποίηση.
-
Δεν εφαρμόζουμε μακιγιάζ μέσα σε κινούμενο όχημα.
Η πρόληψη αρχίζει από τις καθημερινές μας συνήθειες
Οι τραυματισμοί των ματιών δεν συνδέονται αποκλειστικά με ατυχήματα σε χώρους εργασίας ή με επικίνδυνες δραστηριότητες. Όπως αναδεικνύουν τα στοιχεία της μελέτης, μπορούν να συμβούν ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας συνηθισμένης διαδικασίας προσωπικής περιποίησης.
Η ασφαλής αποθήκευση των προϊόντων, η συνεχής επίβλεψη των μικρών παιδιών και η προσεκτική χρήση των εργαλείων ομορφιάς αποτελούν ουσιαστικά μέτρα πρόληψης.
Η εξοικείωση με ένα προϊόν δεν πρέπει να οδηγεί στην υποτίμηση των πιθανών κινδύνων του, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται κοντά σε ένα τόσο ευαίσθητο όργανο όπως το μάτι.
Η προστασία της όρασης ξεκινά από τη σωστή ενημέρωση και την υιοθέτηση ασφαλών συνηθειών στην καθημερινότητά μας.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ