Στις σύγχρονες κοινωνίες, πολλές γυναίκες καθυστερούν τη μητρότητα κυρίως λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων ή επειδή δεν έχουν ακόμη βρει τον κατάλληλο σύντροφο. Καθώς όμως ο χρόνος κυλά, μειώνονται και οι πιθανότητες φυσικής σύλληψης. Η κατάψυξη ωαρίων –γνωστή και ως κρυοσυντήρηση– δίνει πλέον στις γυναίκες τη δυνατότητα να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους και να επιλέξουν οι ίδιες πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να γίνουν μητέρες.
Όπως εξηγεί ο Δρ. Χάρης Χ. Χηνιάδης, γυναικολόγος αναπαραγωγής και συνιδρυτής της Be-Live, Institute of Life ΙΑΣΩ, η τεχνική αυτή παλαιότερα εφαρμοζόταν κυρίως σε περιπτώσεις γυναικών με καρκίνο, πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια ή σε ζευγάρια που ακολουθούσαν θεραπεία εξωσωματικής γονιμοποίησης. Πλέον, ωστόσο, ολοένα και περισσότερες γυναίκες προσφεύγουν στην κατάψυξη ωαρίων για κοινωνικούς λόγους, όπως η σταδιοδρομία ή η καθυστερημένη επιλογή συντρόφου.
Η βιολογία της γυναικείας γονιμότητας
Κάθε γυναίκα γεννιέται με έναν συγκεκριμένο αριθμό ωαρίων – από 200.000 έως 2.500.000. Από την εφηβεία και μετά, ο αριθμός αυτός μειώνεται σταδιακά, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Μετά τα 40 έτη, η πιθανότητα σύλληψης μειώνεται σημαντικά, φτάνοντας μόλις στο 5%.
Ο ιδανικός χρόνος για την κατάψυξη ωαρίων εξαρτάται από την ηλικία της γυναίκας. Όσο νεότερη είναι, τόσο υψηλότερη είναι η ποιότητα των ωαρίων της και, κατ’ επέκταση, η πιθανότητα επιτυχούς κύησης στο μέλλον. Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, το ιδανικό ηλικιακό εύρος για τη συλλογή και κρυοσυντήρηση ωαρίων είναι μεταξύ 25 και 36 ετών. Σε νεότερες ηλικίες, η διαδικασία εφαρμόζεται κυρίως σε γυναίκες που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, όπως καρκίνο ή γυναικολογικές παθήσεις.
Πριν ληφθεί η απόφαση για κρυοσυντήρηση, είναι απαραίτητη η αναλυτική ενημέρωση και καθοδήγηση από ειδικό στην αναπαραγωγική ιατρική, ώστε η επιλογή να γίνει συνειδητά και με βάση τον προσωπικό οικογενειακό προγραμματισμό της κάθε γυναίκας.
Πώς γίνεται η διαδικασία της κρυοσυντήρησης
Η διαδικασία ξεκινά με εργαστηριακές εξετάσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν υπερηχογραφική εκτίμηση των ωοθηκικών αποθεμάτων και μέτρηση της ορμόνης ΑΜΗ (Anti-Müllerian Hormone). Έτσι, ο γιατρός αποκτά μια πλήρη εικόνα της βιολογικής ηλικίας των ωοθηκών, της ποιότητας και της ποσότητας των ωαρίων.
Ακολουθεί ορμονική διέγερση των ωοθηκών, παρόμοια με εκείνη που εφαρμόζεται στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Η φάση αυτή διαρκεί περίπου 9 έως 12 ημέρες και περιλαμβάνει τακτικούς υπερηχογραφικούς ελέγχους και αιμοληψίες.
Μόλις τα ωάρια ωριμάσουν, συλλέγονται με τη χρήση λεπτής βελόνας υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση και μέθη (ήπια καταστολή). Η διαδικασία είναι σύντομη και ανώδυνη.
Τα ωάρια καταψύχονται άμεσα στους -196°C, με τη μέθοδο της υαλοποίησης, η οποία έχει αυξήσει σημαντικά –κατά περίπου 90%– τα ποσοστά επιβίωσης των ωαρίων κατά την απόψυξη. Αυτό μεταφράζεται σε διατήρηση της ποιότητας, αυξημένες πιθανότητες εγκυμοσύνης και ασφάλεια για την υγεία του παιδιού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μελέτες έχουν επιβεβαιώσει πως τα παιδιά που προέρχονται από κρυοσυντηρημένα ωάρια δεν διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο γενετικών ανωμαλιών σε σύγκριση με όσα έχουν προκύψει από φρέσκα ωάρια.
Οικονομικό κόστος της διαδικασίας
Το συνολικό κόστος της διαδικασίας είναι χαμηλότερο από εκείνο της πλήρους εξωσωματικής γονιμοποίησης, καθώς δεν περιλαμβάνει τη γονιμοποίηση των ωαρίων και την εμβρυομεταφορά. Ωστόσο, θα πρέπει να υπολογιστεί και η δαπάνη για τα φάρμακα διέγερσης, τα οποία δεν καλύπτονται από τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) όταν η κατάψυξη πραγματοποιείται για κοινωνικούς λόγους (και όχι για ιατρικές ενδείξεις). Επιπλέον, υπάρχει ετήσια συνδρομή χαμηλού κόστους για τη διατήρηση των ωαρίων στη μονάδα εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Τι να γνωρίζουν οι γυναίκες πριν αποφασίσουν
Όπως τονίζει ο Δρ. Χάρης Χ. Χηνιάδης, η κρυοσυντήρηση ωαρίων αποτελεί μια πολύτιμη επιλογή, ωστόσο δεν εγγυάται απόλυτα τη δυνατότητα τεκνοποίησης σε μεγαλύτερη ηλικία. Οι γυναίκες που σκέφτονται τη μετάθεση της μητρότητας, καλό είναι να απευθύνονται σε ειδικούς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, προκειμένου να λάβουν ολοκληρωμένη ενημέρωση για τα οφέλη και τα όρια της μεθόδου.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ