Η πρεσβυωπία αποτελεί μία φυσιολογική εξέλιξη της όρασης με την πάροδο του χρόνου, η οποία σχετίζεται με την απώλεια της ικανότητας του οφθαλμού να εστιάζει σε κοντινά αντικείμενα. Δεν πρόκειται για πάθηση, αλλά για ένα φυσικό στάδιο της γήρανσης, αν και ορισμένοι παράγοντες ενδέχεται να επιταχύνουν την εμφάνισή της.
Περισσότεροι από 2,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως – δηλαδή περίπου το 25% του πληθυσμού – εμφανίζουν πρεσβυωπία, με τη συντριπτική πλειοψηφία να είναι άνω των 45 ετών. Πάνω από το 90% όσων φτάνουν σε αυτή την ηλικία θα παρουσιάσουν σταδιακά πρεσβυωπικά συμπτώματα, εφόσον δεν πάσχουν ήδη από κάποια άλλη διαθλαστική ανωμαλία, όπως διευκρινίζει ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, Καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και ιδρυτής–επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision.
Όπως εξηγεί ο καθηγητής, σε άτομα με φυσιολογική όραση χωρίς μυωπία ή υπερμετρωπία, η πρεσβυωπία εμφανίζεται συνήθως στην ηλικία των 47–50 ετών και εξελίσσεται μέχρι τα περίπου 65 έτη. Στην περίπτωση όμως ήπιας υπερμετρωπίας, τα συμπτώματα της κοντινής όρασης μπορεί να εμφανιστούν νωρίτερα, χωρίς αυτό να υποδεικνύει πρόωρη πρεσβυωπία. «Όταν κάποιος ηλικίας 42 ετών αναφέρει δυσκολία στην κοντινή όραση, είναι πιθανό να έχει μικρού βαθμού υπερμετρωπία», επισημαίνει.
Αντίστοιχα, άτομα με ήπιο μυωπικό αστιγματισμό ή ελαφριά μυωπία (που δεν απαιτεί διόρθωση με γυαλιά), ενδέχεται να χρειαστούν πρεσβυωπικά γυαλιά αρκετά αργότερα, ακόμη και 5 έως 10 χρόνια μετά τον μέσο όρο.
Η πρεσβυωπία προκύπτει όταν ο κρυσταλλοειδής φακός του οφθαλμού χάνει σταδιακά την ελαστικότητά του, περιορίζοντας την ικανότητα εστίασης σε κοντινές αποστάσεις. Αν και η απώλεια της ελαστικότητας αρχίζει από την ηλικία των 35 ετών, τα συμπτώματα γίνονται αντιληπτά συνήθως μετά τα 45.
Αυτά περιλαμβάνουν:
-
ανάγκη για περισσότερο φως κατά την ανάγνωση,
-
θολή όραση σε κανονική απόσταση ανάγνωσης,
-
απομάκρυνση του κειμένου από το σώμα για καλύτερη εστίαση,
-
κόπωση οφθαλμών ή πονοκεφάλους, ειδικά σε χρήστες ψηφιακών οθονών,
-
επιδείνωση των συμπτωμάτων σε συνθήκες κόπωσης ή χαμηλού φωτισμού.
Ο Δρ Κανελλόπουλος σημειώνει ότι η ηλικία δεν είναι ο μόνος επιβαρυντικός παράγοντας. Υπάρχουν επιπλέον αιτίες πρόωρης εμφάνισης της πρεσβυωπίας, ακόμα και πριν τα 40, όπως:
-
χρήση αντιισταμινικών, αντικαταθλιπτικών ή διουρητικών φαρμάκων,
-
παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η σκλήρυνση κατά πλάκας και η καρδιαγγειακή νόσος.
Υποστηρίζεται επίσης ότι η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία ίσως επιταχύνει την εμφάνισή της. Το γεωγραφικό πλάτος φαίνεται να επηρεάζει τη μέση ηλικία έναρξης: στην Ινδία (10°–30° πλάτος) είναι τα 37 έτη, ενώ στην Αγγλία (51°–54° πλάτος) είναι τα 43 έτη. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η διαχρονική χρήση γυαλιών UV προστασίας ίσως καθυστερεί την έναρξη της πρεσβυωπίας.
Η διάγνωση απαιτεί εξειδικευμένο έλεγχο από οφθαλμίατρο, ο οποίος αξιολογεί το οπτικό σύστημα στο σύνολό του και τυχόν υπάρχουσες διαθλαστικές ανωμαλίες όπως μυωπία, αστιγματισμό ή υπερμετρωπία.
Η πιο συχνή αρχική λύση είναι τα πρεσβυωπικά γυαλιά. Όπως εξηγεί ο Δρ Κανελλόπουλος, «ξεκινούμε με τον ελάχιστο δυνατό βαθμό που προσφέρει ικανοποιητική άνεση, διότι όσο πιο “δυνατά” είναι τα γυαλιά, τόσο εντονότερη η ψευδαίσθηση καθαρής όρασης». Ωστόσο, αυτό οδηγεί σε κόπωση των ματιών και αυξάνει τη μακροχρόνια εξάρτηση από αυτά.
Για την προσαρμογή των πρεσβυωπικών γυαλιών, υπάρχει συγκεκριμένη μεθοδολογία, που βασίζεται στις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε ασθενούς.
Ιδιαίτερα για άτομα με ήπια υπερμετρωπία άνω των 50 ετών, εφόσον εμφανιστούν συμπτώματα πρεσβυωπίας, εξετάζονται επιπλέον λύσεις όπως:
-
φακοί επαφής,
-
ή διαθλαστική επέμβαση με λέιζερ για τη διόρθωση της υπερμετρωπίας, που «γυρνά» το ρολόι της πρεσβυωπίας έως και 10 χρόνια πίσω, όπως αναφέρει ο καθηγητής.
«Με το λέιζερ επιτυγχάνεται καλύτερη μακρινή όραση και σημαντικά βελτιωμένη κοντινή όραση για τα επόμενα χρόνια», προσθέτει.
Αξίζει να επισημανθεί ότι, δεδομένου πως η κοντινή όραση χρησιμοποιείται εντατικά στην καθημερινότητά μας, τα πρώτα συμπτώματα της πρεσβυωπίας μπορούν να ελαχιστοποιηθούν με αλλαγές στον τρόπο ζωής. Η μείωση της χρήσης ψηφιακών οθονών σε κοντινή απόσταση, η ορθή εργονομική στάση στον χώρο εργασίας, η τακτική ενυδάτωση των οφθαλμών και τα συχνά οπτικά διαλείμματα — όπως το να κοιτάζουμε μακριά για 3-4 λεπτά κάθε ώρα — μπορούν να ανακουφίσουν σημαντικά την καθημερινή καταπόνηση των ματιών.
Πρεσβυωπία: Μια φυσική εξέλιξη που αντιμετωπίζεται με επίγνωση και φροντίδα
Η πρεσβυωπία είναι μια απολύτως φυσιολογική εξέλιξη της όρασης με την ηλικία, που επηρεάζει σχεδόν όλους τους ανθρώπους άνω των 45 ετών. Με την κατάλληλη διάγνωση, τη σωστή επιλογή διορθωτικής λύσης και τη φροντίδα των ματιών στην καθημερινότητα, τα συμπτώματά της μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά. Η καθοδήγηση από έναν εξειδικευμένο οφθαλμίατρο, όπως ο Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος και η ομάδα του στο Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας LaserVision, είναι καθοριστικής σημασίας για την επιλογή της κατάλληλης παρέμβασης – από γυαλιά έως πιο εξελιγμένες θεραπείες, όπως η διαθλαστική χειρουργική. Η έγκαιρη φροντίδα και η εργονομική καθημερινή συμπεριφορά αποτελούν τα κλειδιά για καθαρή και ξεκούραστη όραση σε κάθε ηλικία.
Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε στον ενσωματωμένο ηλεκτρονικό σύνδεσμο ΕΔΩ
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ