Αν και η απώλεια βάρους συμβάλλει σημαντικά στη συνολική βελτίωση της υγείας, η απότομη μείωση του σωματικού βάρους – ιδίως όταν ξεπερνά το 10% του συνολικού βάρους – μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των οστών. Αντιθέτως, η σταδιακή και ελεγχόμενη απώλεια βάρους δεν φαίνεται να εγκυμονεί κινδύνους για την οστική πυκνότητα, σύμφωνα με τα ευρήματα διαφόρων ερευνών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια για την επίτευξη ενός υγιούς σωματικού βάρους πρέπει να ανασταλεί. Αντίθετα, η υιοθέτηση μιας διατροφής με μειωμένη θερμιδική πρόσληψη, που περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για τη στήριξη της υγείας των οστών, σε συνδυασμό με τακτική άσκηση – αερόβια και ενδυνάμωσης – μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά έναντι της οστεοπόρωσης. Μάλιστα, οι στρατηγικές αυτές μπορούν όχι μόνο να διατηρήσουν, αλλά και να ενισχύσουν την οστική πυκνότητα και τη συνολική περιεκτικότητα σε μέταλλα (Bone Mineral Content) κατά τη διάρκεια απώλειας βάρους.
«Η διατήρηση της υγείας του σκελετού και εν γένει του οργανισμού είναι ιδιαίτερα σημαντική για μια υγιή γήρανση. Με τα ποσοστά της παχυσαρκίας και των παθήσεων που συνήθως τη συνοδεύουν να παρουσιάζουν ανοδική πορεία, είναι σημαντικό να εφαρμόζεται κάθε δυνατό μέσο για τη διατήρηση του κανονικού βάρους από την αρχή της ζωής. Όσοι στην πορεία ξεφεύγουν από αυτό, πρέπει να εφαρμόζουν τρόπους αδυνατίσματος που δεν θέτουν σε κίνδυνο την υγεία, περιλαμβανομένης των οστών τους, προκειμένου να τα διατηρήσουν γερά και να αποφύγουν στο μέλλον κατάγματα, που μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής τους. Πρέπει να στοχεύουν στην απώλεια του βάρους και να το πετυχαίνουν με ασφάλεια παρότι κατά κανόνα οι υπέρβαροι / παχύσαρκοι έχουν αυξημένη οστική πυκνότητα σε αντίθεση με όσους είναι αδύνατοι», επισημαίνει ο Χειρουργός Ορθοπεδικός, επικεφαλής του Τμήματος Επανορθωτικής & Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής Ισχίου – Γόνατος της Osteon Orthopedic & Spine Clinic, Δρ Βασίλειος Σακελλαρίου.
Η σύνδεση μεταξύ απότομης απώλειας βάρους και μειωμένης οστικής πυκνότητας τεκμηριώνεται και από την κλινική εικόνα ατόμων με διατροφικές διαταραχές – όπως η νευρική ανορεξία – που συχνά εμφανίζουν κακή υγεία των οστών. Το ίδιο ισχύει και για γυναίκες αθλήτριες με χαμηλό ΔΜΣ, καθώς και για ασθενείς που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κινητικότητα λόγω αναπηρίας ή χρόνιων νοσημάτων, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
Η απώλεια βάρους, χωρίς ταυτόχρονη μείωση της οστικής μάζας, είναι εφικτή μέσα από την υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής και τη συστηματική σωματική άσκηση.
Μια πρόσφατη μελέτη που διεξήχθη σε 924 ενήλικες ηλικίας 55-75 ετών με υπέρβαρο ή παχυσαρκία και παρουσία τουλάχιστον τριών παραγόντων μεταβολικού συνδρόμου (όπως υπέρταση, αυξημένα τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL, διαβήτη ή κοιλιακή παχυσαρκία), έδειξε ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύτηκαν στο ιατρικό περιοδικό JAMA Network Open, η συνδυασμένη προσέγγιση μεσογειακής διατροφής με μειωμένη θερμιδική πρόσληψη και αυξημένη σωματική δραστηριότητα, διατήρησε την οστική πυκνότητα στις ηλικιωμένες γυναίκες της μελέτης.
Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η αλλαγή στον τρόπο ζωής μπορεί να αποτελέσει ρεαλιστική λύση για τη διατήρηση της υγείας των οστών, παράλληλα με την απώλεια βάρους.
Η σωματική δραστηριότητα που προτάθηκε στους συμμετέχοντες βασίστηκε στις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (World Health Organization – WHO), που συστήνουν τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης μέτριας ή υψηλής έντασης ανά εβδομάδα για ενήλικες άνω των 65 ετών. Οι συμμετέχοντες παροτρύνθηκαν να περπατούν για 45 λεπτά, έξι ημέρες την εβδομάδα, να κάνουν ασκήσεις ενδυνάμωσης και ευλυγισίας τρεις φορές την εβδομάδα και ασκήσεις αντίστασης διάρκειας 30-40 λεπτών, δύο φορές την εβδομάδα.
Τα οστά αποκτούν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα μέσω της χρήσης και της πίεσης που ασκείται σε αυτά – γεγονός που ισχύει σε κάθε ηλικία. Η μείωση της οστικής μάζας λόγω ηλικίας μπορεί να επιβραδυνθεί μέσω της άσκησης και της ενεργού διαβίωσης.
«Ο καλύτερος τρόπος διατήρησης γερών οστών είναι η άσκηση με εναλλαγές έντασης (για παράδειγμα τρέξιμο και μετά τζόκινγκ ή το αντίστροφο), με κινήσεις σε διαφορετικές κατευθύνσεις και με διαφορετικές ταχύτητες, όπως ο χορός.»
Η επιλογή των κατάλληλων ασκήσεων εξαρτάται από τη φυσική κατάσταση και το ιστορικό του κάθε ατόμου. Για παράδειγμα, προτείνονται:
-
Ασκήσεις χαμηλής έντασης: περίπατος, γρήγορο περπάτημα, πεζοπορία,
-
Ασκήσεις μέτριας έντασης: τρέξιμο, ομαδικά αθλήματα, ήπια άλματα,
-
Ασκήσεις υψηλής έντασης: μπάσκετ, βόλεϊ, πιο έντονα άλματα.
Σε άτομα με οστεοπόρωση ή προϋπάρχοντα κατάγματα, συστήνονται ήπιες ασκήσεις χαμηλής πρόσκρουσης. Αντίθετα, όσοι έχουν καλή οστική υγεία μπορούν να αυξάνουν σταδιακά την ένταση. Οι ασκήσεις ισορροπίας συμβάλλουν στην πρόληψη των πτώσεων – κύριο αίτιο καταγμάτων στους ηλικιωμένους.
«Τα κατάγματα ισχίου είναι τα συχνότερα στους ηλικιωμένους ανθρώπους και προκύπτουν στην πλειονότητά τους από πτώσεις, ιδίως όταν έχουν οστεοπόρωση. Πρόκειται για μια επώδυνη κατάσταση που προκαλεί στον ασθενή δυσκολία στην κίνηση και στο βάδισμα ακόμα και αδυναμία να σταθεί όρθιος.»
Ανάλογα με το είδος και τη σοβαρότητα του κατάγματος, η θεραπεία μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική. Οι σύγχρονες χειρουργικές επιλογές περιλαμβάνουν:
-
Εσωτερική σταθεροποίηση
-
Ημι-αρθροπλαστική
-
Ολική αρθροπλαστική ισχίου
Η τελευταία εξελίσσεται με τη χρήση ψηφιακής πλοήγησης, που αποτελεί την πιο σύγχρονη μέθοδο αντικατάστασης άρθρωσης.
«Η τελευταία, με χρήση ψηφιακής πλοήγησης είναι η πλέον σύγχρονη μέθοδος αντικατάστασης της άρθρωσης. Μέσω αισθητήρων και καμερών ο χειρουργός καθοδηγείται για να τοποθετήσει τα εμφυτεύματα με απόλυτη ακρίβεια, ελάχιστη επεμβατικότητα, εξασφαλίζοντας εξατομικευμένο σχεδιασμό, καλύτερη ευθυγράμμιση, ταχύτερη ανάρρωση και μακροβιότερο αποτέλεσμα σε σχέση με τις κλασικές μεθόδους, μειώνοντας πόνο και επιπλοκές», καταλήγει ο Δρ Σακελλαρίου.
Συμπερασματικά, η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την πρόληψη πλήθους παθήσεων, ωστόσο η προσέγγιση πρέπει να είναι ισορροπημένη και εξατομικευμένη. Η απότομη απώλεια βάρους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία των οστών, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένα άτομα ή άτομα με αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης. Η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής και η τακτική άσκηση, υπό την καθοδήγηση ειδικών, προσφέρουν μία ασφαλή και αποδοτική στρατηγική όχι μόνο για την απώλεια βάρους, αλλά και για τη διατήρηση της σκελετικής υγείας και της ποιότητας ζωής.
Για οποιονδήποτε προβληματισμό ή για αξιολόγηση της οστικής σας υγείας, η έγκαιρη συμβουλευτική από εξειδικευμένο Ορθοπεδικό Χειρουργό είναι απαραίτητη.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ