Μπορούν λίγα περισσότερα λεπτά κίνησης μέσα στην ημέρα να κάνουν τη διαφορά για την καρδιά, τον εγκέφαλο και τη λειτουργικότητά μας; Η συστηματική σωματική δραστηριότητα αποτελεί σημαντικό μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής, ενώ για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας η κατάλληλα σχεδιασμένη θεραπευτική άσκηση μπορεί να αποτελέσει μέρος της πρόληψης, της διαχείρισης και της αποκατάστασης. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Φυσικοθεραπείας 2026, η οποία φέτος είναι αφιερωμένη στα καρδιαγγειακά νοσήματα και στο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών (Π.Σ.Φ.) αναδεικνύει τον ρόλο της κίνησης και της φυσικοθεραπείας στην καρδιαγγειακή υγεία, αλλά και στην προσπάθεια ενός ανθρώπου να ανακτήσει τη λειτουργικότητα και την ανεξαρτησία του μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η 8η Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Φυσικοθεραπείας, αποτελεί κάθε χρόνο μια σημαντική αφορμή για την ανάδειξη της συμβολής της φυσικοθεραπείας στην πρόληψη, τη διαχείριση και την αποκατάσταση προβλημάτων υγείας.
Το 2026, η Παγκόσμια Ημέρα Φυσικοθεραπείας είναι αφιερωμένη στα καρδιαγγειακά νοσήματα και στο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Τα νοσήματα αυτά ανήκουν στα Μη Μεταδοτικά Νοσήματα (ΜΜΝ) – μακροχρόνιες παθήσεις που δεν είναι λοιμώδεις και συχνά εξελίσσονται σε βάθος πολλών ετών.
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, ενώ το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου και αναπηρίας.
Η πρόληψη, η έγκαιρη παρέμβαση και η αποκατάσταση αποτελούν βασικούς πυλώνες για την αντιμετώπισή τους και η φυσικοθεραπεία, μέσω εξατομικευμένων προγραμμάτων αποκατάστασης και θεραπευτικής άσκησης, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργικότητας, της αυτονομίας και της ποιότητας ζωής.
Με το μήνυμα «8 Σεπτεμβρίου, 8 λεπτά κίνηση. Ξεκίνησε σήμερα!», ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών καλεί τους πολίτες να κάνουν την κίνηση μέρος της καθημερινότητάς τους, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να αποτελέσουν την αρχή για μια πιο υγιή και δραστήρια ζωή.
Τα «8 λεπτά κίνησης» αποτελούν το μήνυμα της φετινής καμπάνιας και μια παρότρυνση για ένα πρώτο βήμα προς έναν πιο δραστήριο τρόπο ζωής. Οι συστάσεις για τη συνολική σωματική δραστηριότητα είναι ευρύτερες και διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Πώς συμβάλλει η φυσικοθεραπεία στο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
Σύμφωνα με τον Π.Σ.Φ., ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες να διαχειρίζονται μακροχρόνιες παθήσεις, να αυξήσουν με ασφάλεια τη σωματική τους δραστηριότητα, να εντάξουν την κίνηση στην καθημερινότητά τους, να υιοθετήσουν πιο υγιεινές συνήθειες και να διατηρήσουν έναν περισσότερο ενεργό τρόπο ζωής.
Η πρόληψη δεν είναι μία μεμονωμένη πράξη. Είναι καθημερινή διαδικασία.
Πρόληψη μέσω της κίνησης
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών, 1 στους 4 ανθρώπους θα υποστεί αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενώ μεγάλο μέρος του κινδύνου συνδέεται με τροποποιήσιμους παράγοντες και μπορεί να μειωθεί μέσω της αντιμετώπισής τους και της υιοθέτησης ενός υγιεινού και δραστήριου τρόπου ζωής.
Όπως αναφέρεται στο ενημερωτικό υλικό του Π.Σ.Φ., 30 λεπτά άσκησης, πέντε φορές την εβδομάδα, μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού κατά 25%.
Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να συμβουλεύσει κάθε άνθρωπο για το πώς μπορεί να ασκείται με ασφάλεια, ανάλογα με την ηλικία, τη φυσική κατάσταση, τις ανάγκες και τυχόν προβλήματα υγείας.
Αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό και κίνδυνος πτώσεων
Η αποκατάσταση μετά από ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί σημαντικό μέρος της ανάρρωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Π.Σ.Φ., το 73% των επιζώντων από εγκεφαλικό παρουσιάζει πτώση κατά τον πρώτο χρόνο μετά το επεισόδιο.
Η φυσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει τα άτομα που έχουν υποστεί εγκεφαλικό να βελτιώσουν την ισορροπία, τη βάδιση, την κινητικότητα και τη σωματική τους λειτουργία, συμβάλλοντας στη μείωση του κινδύνου πτώσεων και στην ανάκτηση της λειτουργικής τους ανεξαρτησίας.
Φυσικοθεραπεία και υγεία της καρδιάς
Η φυσικοθεραπεία και η θεραπευτική άσκηση μπορούν επίσης να έχουν σημαντικό ρόλο στην καρδιαγγειακή υγεία. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης και της παρέμβασής του, ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να συμβάλει στην αναγνώριση ευρημάτων που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, στην ασφαλή αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και στον σχεδιασμό εξατομικευμένων προγραμμάτων άσκησης.
Η άσκηση μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές δραστηριότητας:
-
Η αερόβια άσκηση συμβάλλει στη διατήρηση της καρδιοαναπνευστικής υγείας.
-
Η άσκηση με αντιστάσεις συμβάλλει στην ενίσχυση της μυϊκής δύναμης.
-
Οι ασκήσεις ισορροπίας και ευλυγισίας μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να κινείται με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Η άσκηση δεν χρειάζεται –και δεν πρέπει– να είναι ίδια για όλους. Ο σχεδιασμός της μπορεί να προσαρμόζεται στην ηλικία, τη φυσική κατάσταση, το ιατρικό ιστορικό και τις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Πόση σωματική δραστηριότητα χρειαζόμαστε;
Για τους ενήλικες συνιστώνται 150–300 λεπτά αερόβιας σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, σε συνδυασμό με μυϊκή ενδυνάμωση τουλάχιστον δύο ημέρες την εβδομάδα.
Για τα παιδιά και τους εφήβους συνιστώνται τουλάχιστον 60 λεπτά σωματικής δραστηριότητας την ημέρα.
Παράλληλα, καθημερινές συνήθειες που υποστηρίζουν συνολικά την υγεία περιλαμβάνουν:
-
περισσότερη κίνηση,
-
λιγότερη καθιστική ζωή,
-
ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή,
-
αποφυγή του καπνίσματος,
-
περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ,
-
τακτικούς ελέγχους υγείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Π.Σ.Φ., το 31% των ενηλίκων δεν επιτυγχάνει τα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.
Για ανθρώπους που δυσκολεύονται να ξεκινήσουν ή αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, η καθοδήγηση από κατάλληλο επαγγελματία υγείας μπορεί να βοηθήσει ώστε η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας να γίνει με τρόπο προσαρμοσμένο στις ανάγκες και στις δυνατότητές τους.
Καρδιαγγειακά νοσήματα: Μια παγκόσμια πρόκληση
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως. Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο ενημερωτικό υλικό του Π.Σ.Φ., περισσότερες από 20,5 εκατομμύρια ζωές χάνονται κάθε χρόνο από καρδιαγγειακά νοσήματα, ενώ το 85% των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα αποδίδεται σε καρδιακή προσβολή και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Παράλληλα, περισσότερα από τα τρία τέταρτα των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα συμβαίνουν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Η πρόληψη, επομένως, δεν αποτελεί μόνο ατομική υπόθεση, αλλά και σημαντική προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία.
Μη Μεταδοτικά Νοσήματα και πρόληψη
Τα Μη Μεταδοτικά Νοσήματα (ΜΜΝ) είναι μακροχρόνιες παθήσεις που δεν είναι λοιμώδεις και συχνά εξελίσσονται σε βάθος πολλών ετών.
Στα συχνότερα ΜΜΝ περιλαμβάνονται:
-
τα καρδιαγγειακά νοσήματα,
-
ο καρκίνος,
-
τα χρόνια νοσήματα των πνευμόνων,
-
ο διαβήτης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Π.Σ.Φ., το 2021 18 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από Μη Μεταδοτικό Νόσημα πριν από την ηλικία των 70 ετών.
Πολλά Μη Μεταδοτικά Νοσήματα μπορούν να προληφθούν ή να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης και επιδείνωσής τους μέσω της αντιμετώπισης τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου. Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί ένα από τα σημαντικά στοιχεία αυτής της προσπάθειας, μαζί με άλλες παρεμβάσεις πρόληψης και την κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση.
Η κίνηση ως μέρος της καθημερινής φροντίδας
Η προστασία της καρδιαγγειακής υγείας δεν εξαρτάται από μία μόνο συνήθεια ούτε από μία ημέρα τον χρόνο. Η τακτική σωματική δραστηριότητα, η αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου και η κατάλληλη παρακολούθηση αποτελούν μέρη μιας συνολικότερης στρατηγικής πρόληψης. Όταν, παράλληλα, υπάρχει καρδιαγγειακό νόσημα ή έχει προηγηθεί αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, η εξατομικευμένη αποκατάσταση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ασφαλή επιστροφή στην κίνηση και στη βελτίωση της λειτουργικότητας και της αυτονομίας. Το μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Φυσικοθεραπείας μπορεί, επομένως, να λειτουργήσει ως μια απλή υπενθύμιση: η κίνηση αξίζει να αποτελεί μέρος της καθημερινότητας, προσαρμοσμένη πάντοτε στις δυνατότητες και στις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ