Η ψυχική υγεία αποτελεί θεμέλιο για μια ισορροπημένη, ευτυχισμένη και παραγωγική ζωή. Ωστόσο, γεγονότα όπως η οικονομική κρίση και η πανδημία έχουν επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις, επηρεάζοντας αρνητικά την ψυχολογική κατάσταση μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Εκτιμάται ότι περίπου το 15% των ενηλίκων στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν αγχώδεις διαταραχές, ενώ το 6% πάσχουν από μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, με τις ευπαθείς κοινωνικά ομάδες να βιώνουν πιο έντονα τις επιπτώσεις.
Η Ψυχολόγος MSc (CBT), κ. Ιωάννα Τζόβολου επισημαίνει: «Η αυξημένη προσφυγή στην ψυχοθεραπεία είναι ένα φαινόμενο που καταγράφεται σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να απευθυνθούν σε ειδικούς ψυχικής υγείας, γεγονός που όχι μόνο αναδεικνύει τη διάσταση του κοινωνικού προβλήματος, αλλά και φανερώνει την αποδοχή της ψυχοθεραπείας ως επιστημονικής και αποτελεσματικής παρέμβασης».
Σύμφωνα με την κ. Τζόβολου, τα κύρια αίτια που οδηγούν κάποιον στην ψυχοθεραπεία είναι η ανάγκη απαλλαγής από την κατάθλιψη, το άγχος, τραύματα του παρελθόντος και η επιθυμία για βελτίωση διαπροσωπικών σχέσεων – είτε οικογενειακών είτε κοινωνικών. Επίσης, σοβαρές σωματικές ασθένειες, απώλειες αγαπημένων προσώπων, διαζύγια, καθώς και φοβίες εντάσσονται στους λόγους που ωθούν κάποιον να αναζητήσει υποστήριξη. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή της ψυχοθεραπείας και στην υποστήριξη ατόμων με προβλήματα παχυσαρκίας, εξαρτήσεων από αλκοόλ ή ουσίες, καθώς τέτοιες καταστάσεις επιβαρύνουν σημαντικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής τους.
Οι ψυχολόγοι είναι εξειδικευμένοι στην αναγνώριση, αξιολόγηση και θεραπεία ψυχικών διαταραχών, προσφέροντας πολύτιμη βοήθεια σε ανθρώπους όλων των ηλικιών για να βελτιώσουν την ψυχική τους υγεία, να ενισχύσουν την ευημερία τους και να αυξήσουν την αποδοτικότητά τους στην καθημερινότητα.
Η δυσκολία της πρώτης επαφής
Για πολλούς, η απόφαση να ξεκινήσουν ψυχοθεραπεία αποτελεί ένα δύσκολο βήμα. Συχνά συνοδεύεται από αισθήματα φόβου, ανασφάλειας, απορίες για τη διαδικασία, το οικονομικό κόστος, αλλά και την αντίδραση του περιβάλλοντος. Παρόλα αυτά, όπως τονίζει η Ψυχολόγος MSc (CBT), κ. Ιωάννα Τζόβολου, ακόμα και τα πρώτα αυτά εμπόδια μπορούν να ξεπεραστούν μέσα από έναν ειλικρινή διάλογο με τον θεραπευτή.
Ποιοι επωφελούνται από την ψυχοθεραπεία
Άτομα που βιώνουν έντονη θλίψη, ψυχική κόπωση ή έχουν δυσκολία να διαχειριστούν σκέψεις και συναισθήματα, μπορούν να δουν αισθητή βελτίωση με την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση. Σημάδια που μπορεί να υποδηλώνουν την ανάγκη για υποστήριξη είναι η αδυναμία συγκέντρωσης, η μειωμένη λειτουργικότητα στην καθημερινότητα, υπερβολική ανησυχία, αρνητικές σκέψεις για τη ζωή, αλλά και η χρήση ουσιών ως μηχανισμός διαχείρισης συναισθημάτων.
Η σημασία της θεραπευτικής σχέσης
Η ψυχοθεραπεία βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου. Η ανάπτυξη σχέσης εμπιστοσύνης, η καλή «χημεία» και η δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης είναι καθοριστικά στοιχεία για την επιτυχία της θεραπείας. Όπως επισημαίνεται, αυτές οι συνθήκες αρχίζουν να διαμορφώνονται από τις πρώτες συνεδρίες, όταν ο θεραπευόμενος αισθανθεί ασφάλεια και αποδοχή.
Το πρώτο βήμα προς την αλλαγή
Η πρώτη συνεδρία συχνά συνοδεύεται από αβεβαιότητα, όμως το θάρρος για την έναρξή της αποτελεί ήδη ένδειξη ισχυρής πρόθεσης για προσωπική αλλαγή. Μια τυπική συνεδρία διαρκεί 45-50 λεπτά και, ακόμη κι αν το άτομο δεν γνωρίζει επακριβώς τι το απασχολεί, ο έμπειρος ψυχολόγος καθοδηγεί τη συζήτηση, παρέχοντας χρόνο και χώρο για έκφραση χωρίς πίεση.
Η θεραπευτική πορεία και η διάρκειά της
Μετά τον προσδιορισμό του βασικού προβλήματος, ξεκινά η φάση της αντιμετώπισης. Θεραπευτής και θεραπευόμενος συνεργάζονται για να διαμορφώσουν νέους τρόπους σκέψης, συμπεριφοράς και διαχείρισης συναισθημάτων. Η ψυχοθεραπεία προσφέρει εργαλεία για καλύτερη κατανόηση του εαυτού και των σχέσεων, ενισχύοντας τις ικανότητες αντιμετώπισης δυσκολιών στο παρόν αλλά και στο μέλλον.
Η κ. Τζόβολου επισημαίνει: «Η ψυχοθεραπεία δεν διαρκεί απαραίτητα για πάντα, όπως αρκετοί πιστεύουν. Όταν υπάρχει συγκεκριμένο πρόβλημα, η διαδικασία έχει αρχή, μέση και τέλος. Η διάρκειά της εξαρτάται από παράγοντες όπως η φύση της ψυχικής νόσου, το ιστορικό και η χρονική στιγμή έναρξης. Κάποιοι συνεχίζουν τις συνεδρίες επειδή βιώνουν συνεχή βελτίωση, ενώ άλλοι με χρόνιες ψυχικές παθήσεις έχουν ανάγκη από συνεχή υποστήριξη».
Ολοκλήρωση και τεχνολογικές δυνατότητες
Όταν επιτευχθεί η επίλυση του προβλήματος, ακολουθεί η σταδιακή μείωση των συνεδριών, με δυνατότητα περιοδικής παρακολούθησης. Όπως υπογραμμίζει η κ. Τζόβολου, «Στην εποχή της ταχύτητας, πολλοί δυσκολεύονται να αφιερώσουν χρόνο για επίσκεψη στο γραφείο του θεραπευτή. Η τεχνολογία, ωστόσο, προσφέρει νέες δυνατότητες. Μέσω smartphone ή tablet, οι συνεδρίες μπορούν να πραγματοποιηθούν απομακρυσμένα, χωρίς απώλεια της αποτελεσματικότητας. Έτσι, διευκολύνεται η πρόσβαση στη φροντίδα ψυχικής υγείας και διασφαλίζεται η διακριτικότητα της διαδικασίας, ακόμη και για άτομα που ζουν σε απομονωμένες περιοχές».
Παράλληλα, η κ. Τζόβολου τονίζει την ανάγκη προσοχής ως προς τη χρήση ψηφιακών εφαρμογών ψυχικής υποστήριξης: «Πρέπει να εξετάζεται κατά πόσο αυτές βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, εάν είναι κατάλληλες για διαφορετικούς τύπους ψυχικών διαταραχών και αν διασφαλίζουν την προστασία του απορρήτου».
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ