Η εκκολπωμάτωση παχέος εντέρου αφορά την παρουσία εκκολπωμάτων, δηλαδή σακοειδών προσεκβολών του βλεννογόνου που διέρχονται μέσα από αδύναμα σημεία του μυϊκού τοιχώματος του παχέος (ή και του λεπτού) εντέρου. Η πάθηση μπορεί να είναι είτε ασυμπτωματική είτε να παρουσιάσει συμπτώματα.
Όταν υπάρχουν συμπτώματα, τότε μιλάμε για «εκκολπωματική νόσο», η οποία συνήθως εκδηλώνεται με κοιλιακό άλγος και διαταραχές στις κενώσεις, αλλά και με πιο σοβαρές καταστάσεις, όπως φλεγμονή (εκκολπωματίτιδα) ή αιμορραγία από τα εκκολπώματα.
Επιπολασμός και επιδημιολογικά στοιχεία
Η συχνότητα εμφάνισης εκκολπωμάτων αυξάνεται με την ηλικία και διαφοροποιείται ανά γεωγραφική περιοχή και φυλή. Στις ΗΠΑ, το 20% των ατόμων στα 40 εμφανίζουν εκκολπώματα, ποσοστό που φτάνει το 60% έως τα 60 έτη. Ο αριθμός και το μέγεθός τους επίσης αυξάνονται προοδευτικά με την ηλικία.
Η εντόπιση των εκκολπωμάτων στο παχύ έντερο διαφοροποιείται: σύμφωνα με μελέτη 624 ατόμων που υποβλήθηκαν σε κολονοσκόπηση, το 72% των εκκολπωμάτων εντοπίστηκαν στο σιγμοειδές κόλον, 10% στο κατιόν, 6% στο εγκάρσιο, 11% στο ανιόν και μόλις 1% στο τυφλό κόλον.
Η εκκολπωμάτωση τείνει να αυξάνεται και σε χώρες που έχουν υιοθετήσει δυτικού τύπου διατροφικές και καθημερινές συνήθειες.
Παράγοντες κινδύνου
Η ηλικία άνω των 60 ετών, το ανδρικό φύλο, το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η κατανάλωση κόκκινου κρέατος και λιπαρών, το αλκοόλ, η χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών και η καθιστική ζωή έχουν αναγνωριστεί ως σημαντικοί παράγοντες κινδύνου.
Πώς εμφανίζεται η εκκολπωμάτωση και ποιες είναι οι αιτίες της;
Σύμφωνα με τον κ. Γεώργιο Κατσώρα, Επιμελητή Γαστρεντερολόγο στο Metropolitan Hospital:
«Η παθογένεια της εκκολπωμάτωσης δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Θεωρείται ότι τα εκκολπώματα εμφανίζονται σε ανατομικά ευάλωτα σημεία, εκεί όπου τα αιμοφόρα αγγεία διεισδύουν στο μυϊκό τοίχωμα. Η μη φυσιολογική κινητικότητα του παχέος εντέρου φαίνεται να αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα».
Επιπλέον, εξηγεί πως:
«Οι ασθενείς με εκκολπώματα εμφανίζουν έντονες μυϊκές συσπάσεις (συσπάσεις τμηματοποίησης), που δημιουργούν υψηλές ενδοαυλικές πιέσεις, οδηγώντας σε προεξοχή του βλεννογόνου. Οι αλλαγές στη σύσταση του κολλαγόνου με την ηλικία συμβάλλουν επίσης στη δημιουργία εκκολπωμάτων».
Η συμπτωματική εκκολπωματική νόσος και οι επιπλοκές της
Η λεγόμενη συμπτωματική, μη επιπλεγμένη εκκολπωματική νόσος (ΣΕΚΝ) χαρακτηρίζεται από χρόνιο κοιλιακό άλγος, χωρίς εμφανή σημάδια φλεγμονής ή αιμορραγίας. Η υποκείμενη αιτία σχετίζεται συνήθως με διαταραχές στην κινητικότητα του εντέρου.
Η εκκολπωματίτιδα αποτελεί φλεγμονή ενός ή περισσότερων εκκολπωμάτων και μπορεί να περιπλακεί με απόστημα, συρίγγιο, εντερική απόφραξη ή διάτρηση. Η «υποβόσκουσα» εκκολπωματίτιδα ορίζεται ως επίμονη ή επαναλαμβανόμενη φλεγμονή που εμφανίζεται αμέσως μετά από υποχώρηση της προηγούμενης.
Ποια είναι η συχνότητα εμφάνισης εκκολπωματίτιδας;
Μόλις 4% των ατόμων με εκκολπωμάτωση αναπτύσσουν εκκολπωματίτιδα. Η μέση ηλικία εμφάνισης είναι τα 63 έτη, με τα περιστατικά να είναι λιγότερα σε άτομα κάτω των 45. Στις δυτικές κοινωνίες, η φλεγμονή εμφανίζεται κυρίως στο αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εκκολπωματίτιδας
-
Διατροφή και τρόπος ζωής: Η κατανάλωση κόκκινου κρέατος, λίπους και επεξεργασμένων τροφίμων αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Αντίθετα, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και το ποπ κορν δεν φαίνεται να επιβαρύνουν.
-
Ανοσοκαταστολή: Η λήψη κορτικοστεροειδών αυξάνει τον κίνδυνο.
-
Κληρονομικότητα: Η γενετική προδιάθεση έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο, ειδικά για πιο σοβαρές μορφές της νόσου.
Η επικρατέστερη θεωρία για την εμφάνιση της εκκολπωματίτιδας αφορά απόφραξη του εκκολπώματος και είσοδο μικροβίων που προκαλούν φλεγμονή. Πρόσφατες θεωρίες αναδεικνύουν τον ρόλο του εντερικού μικροβιώματος και της χρόνιας φλεγμονής.
Τι είναι η εκκολπωματική αιμορραγία;
Πρόκειται για αιμορραγία χωρίς πόνο, η οποία οφείλεται σε ρήξη αγγείου εντός του εκκολπώματος και εμφανίζεται συνήθως ως αιματοχεσία.
Αντιμετώπιση και θεραπεία
Η εκκολπωματίτιδα αντιμετωπίζεται είτε στο νοσοκομείο (με ενδοφλέβια αντιβιοτικά) είτε στο σπίτι, ανάλογα με τη βαρύτητα.
Συστάσεις για κατ’ οίκον φροντίδα:
-
Υγρή διατροφή για τις πρώτες ημέρες (εφόσον συστηθεί από γιατρό)
-
Λήψη φαρμάκων σύμφωνα με τις οδηγίες
-
Σταδιακή αύξηση φυτικών ινών μετά την υποχώρηση της φλεγμονής
-
Επαρκής ενυδάτωση
-
Καθημερινή σωματική δραστηριότητα
-
Άμεση ανταπόκριση στο αίσθημα για κένωση
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε με γιατρό:
-
Πυρετός άνω των 38°C ή ρίγη
-
Έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος
-
Δυσκολία στη λήψη τροφής ή φαρμάκων
-
Ζάλη ή λιποθυμία
-
Κόπωση
-
Αιμορραγικά σημάδια στις κενώσεις
-
Απουσία εντερικής κένωσης ή αερίων
Πρόληψη και ενημέρωση: τα κλειδιά για την αντιμετώπιση της εκκολπωμάτωσης
Η εκκολπωμάτωση του παχέος εντέρου αποτελεί μια κοινή αλλά συχνά παραγνωρισμένη πάθηση, η οποία σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως η εκκολπωματίτιδα ή η αιμορραγία. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή ενημέρωση και η καθοδήγηση από ειδικό γαστρεντερολόγο αποτελούν τα βασικά βήματα για τη σωστή διαχείριση της νόσου.
Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, με ισορροπημένη διατροφή, επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών και τακτική σωματική δραστηριότητα, μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ή επιδείνωσης της πάθησης. Κάθε σύμπτωμα που επιμένει, ιδιαίτερα πόνος ή αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, δεν πρέπει να αγνοείται. Η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση σώζουν πολύτιμο χρόνο και υγεία.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ