Η χρήση βερνικιών νυχιών, αν και ευρέως διαδεδομένη, δεν είναι απαλλαγμένη από κινδύνους για την υγεία, καθώς αρκετά από τα συστατικά τους έχουν χαρακτηριστεί ως επιβλαβή. Στο πέρασμα των ετών, πολλές ενώσεις έχουν αποσυρθεί λόγω της επίδρασής τους σε σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού. Πιο πρόσφατα, οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές προχώρησαν στον περιορισμό της ουσίας TPO (τριμεθυλοβενζοϋλοδιφαινυλοφωσφινοξείδιο), σύμφωνα με τον κανονισμό REACH, εξαιτίας μελετών που υποδεικνύουν πιθανές τοξικές επιδράσεις έπειτα από επαναλαμβανόμενη έκθεση.
Η TPO χρησιμοποιείται στα βερνίκια τύπου gel για να εξασφαλίσει τη σκλήρυνση υπό φως LED ή υπεριώδη ακτινοβολία, παρατείνοντας τη διάρκεια και την ένταση του χρώματος. Ωστόσο, λόγω τεκμηριωμένων ανησυχιών για την ασφάλειά της, η παρουσία της στα προϊόντα αυτά περιορίστηκε.
Όπως επισημαίνει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος Δρ Χρήστος Στάμου:
«Το ΤΡΟ δεν είναι το μόνο συστατικό που έχει επιπτώσεις στον οργανισμό. Αρκετά μανό περιέχουν συστατικά όπως η ρητίνη TSFR, ο πλαστικοποιητής DBP και το τολουόλιο, είναι γνωστά για τις αλλεργικές αντιδράσεις που μπορούν να προκαλέσουν. Με άλλα λόγια, τα βερνίκια νυχιών δεν είναι τόσο αθώα όσο θεωρούνται».
Πώς επηρεάζονται τα νύχια
Η επαναλαμβανόμενη εφαρμογή βερνικιών μπορεί να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στην υγεία των νυχιών και του περιβάλλοντος δέρματος. Φαινόμενα όπως ευθραυστότητα, ονυχόλυση, δυστροφίες και μεταβολές στην πλάκα του νυχιού είναι συχνά, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται ημιμόνιμα προϊόντα που απαιτούν λιμάρισμα της πλάκας και ισχυρούς διαλύτες, καταστρέφοντας τη φυσική τους δομή.
Σύγχρονες απεικονιστικές μέθοδοι, όπως η ανακλαστική ομοεστιακή μικροσκοπία (RCM) και οι υπέρηχοι, έχουν καταγράψει σημαντική μείωση στο πάχος των νυχιών μετά από χρήση gel βερνικιών — έως 50% και 20% αντίστοιχα. Παράλληλα, καταγράφηκαν απώλειες σε βασικά αμινοξέα της κερατίνης, όπως η κυστεΐνη (μείωση 22,1%) και η μεθειονίνη (μείωση 36,5%) σε διάστημα 6 μηνών. Αυτές οι αλλαγές αποδίδονται κυρίως στη μηχανική λείανση κατά την εφαρμογή και αφαίρεση των προϊόντων.
Βερνίκια και κίνδυνος ονυχομυκητίασης
Η παρατεταμένη χρήση βερνικιών μπορεί να δημιουργήσει περιβάλλον κατάλληλο για την ανάπτυξη ονυχομυκητίασης, μιας λοίμωξης που αφορά περίπου το 19% του παγκόσμιου πληθυσμού και αποτελεί το 50% των παθολογιών των νυχιών. Η αποκόλληση της πλάκας διευκολύνει την είσοδο και εγκατάσταση μυκήτων, ειδικά όταν η υγρασία παγιδεύεται κάτω από το χρώμα και καθυστερεί τη διάγνωση, καλύπτοντας τα πρώτα συμπτώματα.
Οι επαναλαμβανόμενοι τραυματισμοί στο νύχι αποδυναμώνουν τη φυσική του άμυνα, επιτρέποντας την είσοδο μικροβίων. Η παραμονή του βερνικιού για μεγάλα χρονικά διαστήματα επιτείνει τον κίνδυνο.
Θεραπευτικά βερνίκια και εναλλακτικές λύσεις
Παρά τις ανησυχίες, ορισμένα βερνίκια έχουν θεραπευτική εφαρμογή. Η τοπική αντιμυκητιασική αγωγή μέσω ειδικών βερνικιών είναι αποτελεσματική χάρη στην υδροφοβική τους φύση και στην παραμονή τους πάνω στο νύχι, υπερτερώντας συχνά των απλών τοπικών κρεμών. Αποτελούν επίσης ασφαλέστερη εναλλακτική των συστηματικών θεραπειών, που ενδέχεται να προκαλέσουν παρενέργειες ή φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις.
Σύμφωνα με τον Δρ Στάμου, η θεραπεία με εξειδικευμένα λέιζερ αναδεικνύεται ως μια σύγχρονη επιλογή με άμεσο και τοπικό αποτέλεσμα, χωρίς να επιβαρύνει τον υπόλοιπο οργανισμό.
Επιπτώσεις και στο δέρμα
Τα βερνίκια περιέχουν χημικές ενώσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις ή ευαισθητοποίηση. Συχνά εμφανίζεται αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής στην περιοχή γύρω από τα νύχια, ακόμη και μήνες μετά τη χρήση. Οι ουσίες αυτές μπορεί να μεταφερθούν με τα χέρια σε άλλα σημεία — όπως τα βλέφαρα ή ο λαιμός — προκαλώντας έκζεμα.
Άτομα με ατοπική δερματίτιδα, προηγούμενα δερματικά νοσήματα ή αλλεργίες σε συστατικά των προϊόντων παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο αντίδρασης.
Πέρα από το δέρμα και τα νύχια
Οι επιπτώσεις ορισμένων συστατικών δεν περιορίζονται μόνο τοπικά. Η TPO, όπως και άλλες πτητικές χημικές ενώσεις, έχει συσχετιστεί με αναπαραγωγική τοξικότητα, ενδοκρινικές διαταραχές, ηπατικές βλάβες και ακόμη και με καρκινογένεση. Τα παραπάνω επισημαίνονται σε πρόσφατη δημοσίευση του επιστημονικού περιοδικού ανοιχτής πρόσβασης Dermatology Research and Practice, το οποίο περιλαμβάνει πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες, άρθρα ανασκόπησης και κλινικές μελέτες.
Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές
Ο Δρ Στάμου τονίζει:
«Οι κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα καλλυντικά είναι από τους αυστηρότερους στον κόσμο και αναπροσαρμόζονται αναλόγως των νέων ανακαλύψεων που προκύπτουν προκειμένου να είναι οι πολίτες της πιο ασφαλείς και υγιείς. Ο κατάλογος των συστατικών που είναι πιθανόν επιβλαβή είναι μακρύς και γι’ αυτό οι καταναλωτές θα πρέπει να ενημερώνονται, να ελέγχουν τα προϊόντα που χρησιμοποιούν και να απορρίπτουν όσα περιέχουν επικίνδυνες και απαγορευμένες ουσίες».
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ