Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση αποτελεί μια σοβαρή αγγειακή πάθηση, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα. Το γεγονός αυτό δυσχεραίνει την έγκαιρη διάγνωση και αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών. Η πρόοδος της ιατρικής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί πλέον νέες δυνατότητες για την παρακολούθηση των ατόμων υψηλού κινδύνου, μέσω καινοτόμων φορετών συσκευών. Ποιος είναι ο στόχος του ευρωπαϊκού έργου ThrombUS+ και πώς φιλοδοξεί να συμβάλει στην έγκαιρη ανίχνευση μιας δυνητικά απειλητικής για τη ζωή κατάστασης;
Τι είναι η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση;
Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, γνωστή διεθνώς ως DVT και στα ελληνικά ως ΕΒΦΘ, αφορά τον σχηματισμό θρόμβου αίματος σε μία από τις βαθιές φλέβες του σώματος, συνήθως στα κάτω άκρα.
Εάν μέρος του θρόμβου αποσπαστεί και μεταφερθεί μέσω της κυκλοφορίας του αίματος στους πνεύμονες, μπορεί να προκαλέσει πνευμονική εμβολή, μία επείγουσα κατάσταση που ενδέχεται να αποβεί απειλητική για τη ζωή. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Ένα σημαντικό ποσοστό των ατόμων με εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση —το οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία του έργου, μπορεί να φθάνει έως και τα δύο τρίτα— δεν παρουσιάζει σαφή κλινικά συμπτώματα. Η απουσία χαρακτηριστικών ενδείξεων καθιστά τη διάγνωση δυσκολότερη και αναδεικνύει την ανάγκη ανάπτυξης νέων μεθόδων παρακολούθησης και έγκαιρης ανίχνευσης.
Ο στόχος του ευρωπαϊκού έργου ThrombUS+
Το ευρωπαϊκό έργο ThrombUS+ επιδιώκει να συμβάλει στην κάλυψη αυτού του διαγνωστικού κενού, αναπτύσσοντας τεχνολογία που θα μπορούσε να επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση, σε πραγματικό χρόνο, ατόμων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης.
Βασικός στόχος είναι η ανάπτυξη μιας εύκολα προσβάσιμης, φορετής διαγνωστικής συσκευής για την παρακολούθηση και την έγκαιρη ανίχνευση της πάθησης στα κάτω άκρα, στο σημείο παροχής φροντίδας, γνωστό διεθνώς ως point-of-care.
Η δεύτερη φάση των κλινικών δοκιμών
Το έργο ThrombUS+ εισήλθε πρόσφατα στη δεύτερη φάση των κλινικών δοκιμών, με την έναρξη πολυκεντρικής κλινικής μελέτης σε νοσοκομεία διαφορετικών ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και δύο νοσοκομεία στην Ελλάδα.
Στόχος της μελέτης είναι η συλλογή δεδομένων υπερηχογραφίας αγγειακής συμπίεσης με τη χρήση της καινοτόμου υπερηχογραφικής συσκευής ThrombUS+.
Η συγκεκριμένη υπερηχογραφική τεχνολογία έχει σχεδιαστεί ώστε να ενσωματωθεί στην τελική φορετή συσκευή του έργου. Εφόσον ολοκληρωθεί επιτυχώς η ανάπτυξη και η κλινική αξιολόγησή της, η συσκευή θα μπορούσε να επιτρέπει την αυτόνομη παρακολούθηση και την έγκαιρη ανίχνευση της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης των κάτω άκρων στο σημείο παροχής φροντίδας.
Περισσότεροι από 1.900 ασθενείς στην πρώτη φάση
Στο πλαίσιο της πρώτης φάσης των κλινικών δοκιμών, το έργο έχει ήδη εντάξει περισσότερους από 1.900 ασθενείς σε πέντε νοσοκομεία στην Ελλάδα, τη Λιθουανία, την Ιταλία και τη Γαλλία.
Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η δημιουργία ενός μεγάλου και ανοικτού συνόλου δεδομένων από υπερηχογραφήματα αγγειακής συμπίεσης, τα οποία συλλέγονται με τη χρήση συμβατικών υπερηχογραφικών συστημάτων.
Τα δεδομένα πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση, την επικύρωση και τη δοκιμή μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο την υποστήριξη της αυτόματης ανίχνευσης της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης.
Η περαιτέρω επικύρωση της φορετής συσκευής ThrombUS+ θα πραγματοποιηθεί σε κλινικό περιβάλλον, μέσω μιας πρώιμης μελέτης σκοπιμότητας και μιας πολυκεντρικής πιλοτικής δοκιμής. Στο πλαίσιο αυτό θα αξιολογηθούν, μεταξύ άλλων, η λειτουργικότητα και η χρηστικότητα της συσκευής.
Τεχνητή νοημοσύνη και φορετές τεχνολογίες στη διάγνωση
Το έργο ThrombUS+ εντάσσεται στη σύγχρονη τάση αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, των υπερφορητών και των φορετών τεχνολογιών στην ιατρική διάγνωση και απεικόνιση.
Οι τεχνολογίες αυτές διερευνώνται ως πιθανά εργαλεία για τη διευκόλυνση του έργου των επαγγελματιών υγείας, την ενίσχυση της παρακολούθησης ασθενών και τη μετατροπή ορισμένων διαγνωστικών διαδικασιών σε πιο συνεχείς και αυτοματοποιημένες υπηρεσίες φροντίδας στο σημείο όπου βρίσκεται ο ασθενής.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα, η ασφάλεια και η κλινική χρησιμότητα της νέας συσκευής θα πρέπει να τεκμηριωθούν μέσα από την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων κλινικών μελετών.
Σχετικά με το ThrombUS+
Το έργο ThrombUS+ έχει συνολικό προϋπολογισμό 9,5 εκατομμύρια ευρώ και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζοντας Ευρώπη (Horizon Europe).
Δεκαοκτώ εταίροι από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες συμμετέχουν στην ανάπτυξη μιας καινοτόμου φορετής διαγνωστικής συσκευής για χρήση στο σημείο παροχής φροντίδας, χωρίς να απαιτείται η συνεχής παρουσία χειριστή. Στόχος της είναι η παρακολούθηση για την πιθανή εμφάνιση εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης.
Το έργο συντονίζεται από την Καθηγήτρια κ. Ελένη Καλδούδη του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά, ενώ συμμετέχουν εταίροι από την Ελλάδα, τη Λιθουανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τη Φινλανδία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Πώς λειτουργεί η υπό ανάπτυξη συσκευή;
Το έργο στοχεύει στην ανάπτυξη μιας πρωτότυπης φορετής συσκευής για την έγκαιρη ανίχνευση της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης.
Η συσκευή βασίζεται στην υπερηχογραφία αγγειακής συμπίεσης, η οποία πραγματοποιείται με τη βοήθεια μηχανισμού συμπίεσης των ιστών, γνωστού ως tissue compression actuator.
Παράλληλα, ενσωματώνει τεχνολογίες πληθυσμογραφίας που βασίζονται στη μέτρηση της ηλεκτρικής αντίστασης, καθώς και ρεογραφία ανάκλασης φωτός. Οι τεχνολογίες αυτές προορίζονται να συμβάλουν στη συνεχή παρακολούθηση ενδείξεων που ενδέχεται να σχετίζονται με την εμφάνιση θρόμβων στα κάτω άκρα.
Χάρη στους ενσωματωμένους αισθητήρες κίνησης και στο ειδικό λογισμικό, οι χρήστες προβλέπεται επίσης να μπορούν να συμμετέχουν σε περιβάλλοντα εκτεταμένης πραγματικότητας (extended reality) και σε παιχνίδια σοβαρού σκοπού (serious games), εκτελώντας ασκήσεις φυσικοθεραπείας.
Η δυνατότητα αυτή έχει σχεδιαστεί με στόχο την ενθάρρυνση της κινητοποίησης και της σωματικής δραστηριότητας, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου θρόμβωσης σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών. Η συσκευή αναπτύσσεται, επομένως, ως μια συνδυαστική προσέγγιση παρακολούθησης, έγκαιρης ανίχνευσης και υποστήριξης της πρόληψης της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης στα κάτω άκρα.
Κοινοπραξία
-
Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά, Ελλάδα
-
Kaunas University of Technology, Λιθουανία
-
Vermon SA, Γαλλία
-
Fraunhofer IPMS, Γερμανία
-
Telemed Ultrasound Medical Systems, Λιθουανία
-
medis Medizinische Messtechnik GmbH, Γερμανία
-
ComfTech srl, Ιταλία
-
Tampere University, Φινλανδία
-
Lietuvos sveikatos mokslų universitetas (LSMU), Λιθουανία
-
Γενικό Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Ελλάδα
-
Fondazione Casa Sollievo della Sofferenza, Ιταλία
-
Hôpital Simone Veil – Groupement hospitalier Eaubonne-Montmorency, Γαλλία
-
VDE, Γερμανία
-
Medea s.r.l, Ιταλία
-
Phaze Clinical Research & Pharma Consulting S.A., Ελλάδα
-
PredictBy, Ισπανία
-
SciGen Technologies, SA., Ελλάδα
-
University of Derby, Ηνωμένο Βασίλειο
Η έγκαιρη διάγνωση της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών και τη βελτίωση της έκβασης των ασθενών. Η ανάπτυξη τεχνολογιών όπως εκείνων που διερευνώνται στο πλαίσιο του έργου ThrombUS+ αναδεικνύει τις δυνατότητες που μπορούν να προσφέρουν η τεχνητή νοημοσύνη και οι φορετές ιατρικές συσκευές στη σύγχρονη φροντίδα υγείας.
Καθώς η κλινική αξιολόγηση της νέας τεχνολογίας βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, τα αποτελέσματα των μελετών θα καθορίσουν κατά πόσο η συσκευή μπορεί να προσφέρει ασφαλή, αξιόπιστη και αποτελεσματική παρακολούθηση. Μέχρι τότε, η αναγνώριση των συμπτωμάτων και των παραγόντων κινδύνου, καθώς και η έγκαιρη προσφυγή σε ιατρική αξιολόγηση, παραμένουν θεμελιώδεις για την αντιμετώπιση της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ