Υψηλές θερμοκρασίες, αφυδάτωση, πολύωρη έκθεση στον ήλιο και αλλαγές στην καθημερινή ρουτίνα συνθέτουν ένα καλοκαιρινό σκηνικό που δεν είναι πάντοτε τόσο αθώο για την ανδρική υγεία όσο φαίνεται. Πέρα από τη χαλάρωση και την ευεξία που συνδέονται με την εποχή, η υπερβολική ζέστη και ορισμένες συνήθειες των διακοπών μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος, από την ποιότητα του σπέρματος έως τη σεξουαλική λειτουργία.
Ποιοι είναι, λοιπόν, οι σημαντικότεροι κίνδυνοι και ποιες απλές κινήσεις μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της γονιμότητας και της σεξουαλικής υγείας κατά τους θερινούς μήνες;
Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι παράγοντες όπως το θερμικό στρες, η αφυδάτωση και ορισμένες καλοκαιρινές συνήθειες ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τόσο τη σπερματογένεση όσο και τη στυτική λειτουργία.
«Η λειτουργικότητα του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος παρουσιάζει αξιοσημείωτη εποχικότητα, η οποία επηρεάζεται άμεσα από το εξωτερικό περιβάλλον. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, η ομοιόσταση του οργανισμού δοκιμάζεται, καθώς οι μηχανισμοί θερμορύθμισης λειτουργούν εντονότερα. Η σπερματογένεση και η στυτική λειτουργία είναι δύο διαδικασίες ιδιαίτερα ευαίσθητες στις αγγειακές και θερμικές μεταβολές.
Παρότι η αυξημένη διάρκεια της ημέρας μπορεί να επιδρά θετικά στην ψυχολογία, η περιβαλλοντική καταπόνηση από τον καύσωνα ενδέχεται να περιορίσει αυτά τα οφέλη. Η καλοκαιρινή περίοδος, επομένως, απαιτεί αυξημένη προσοχή, καθώς η έκθεση σε ακραίες συνθήκες μπορεί να επηρεάσει την ορμονική ισορροπία και την αιμάτωση των γεννητικών οργάνων», σημειώνει ο επιστημονικός υπεύθυνος της Menclinic, χειρουργός ουρολόγος-ανδρολόγος Δρ Αναστάσιος Λιβάνιος.
Ο παρών οδηγός, βασισμένος σε σύγχρονα ανδρολογικά δεδομένα, παρουσιάζει πρακτικές συμβουλές για την προστασία της γονιμότητας και της σεξουαλικής ευεξίας κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών.
Το σπέρμα «αντιπαθεί» τον καύσωνα
Η παραγωγή υγιούς σπέρματος προϋποθέτει τη διατήρηση της θερμοκρασίας των όρχεων περίπου 2 έως 4°C χαμηλότερα από την εσωτερική θερμοκρασία του σώματος. Οι παρατεταμένοι καύσωνες και η υπερβολική έκθεση στη ζέστη μπορούν να διαταράξουν αυτή την ισορροπία, προκαλώντας το λεγόμενο θερμικό στρες.
Η παρατεταμένη αύξηση της θερμοκρασίας στην περιοχή των όρχεων μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη μορφολογία και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων, καθώς και την ακεραιότητα του γενετικού τους υλικού.
Για την προστασία της γονιμότητας συνιστάται η αποφυγή πολύ στενών μαγιό ή εσωρούχων που εγκλωβίζουν τη θερμότητα, καθώς και της παρατεταμένης παραμονής σε πολύ ζεστά τζακούζι. Καλό είναι επίσης να αποφεύγεται η πολύωρη χρήση φορητού υπολογιστή απευθείας πάνω στα πόδια.
Κατά την πολύωρη οδήγηση, η διατήρηση μιας άνετης θερμοκρασίας στο εσωτερικό του οχήματος μπορεί επίσης να συμβάλει στον περιορισμό της θερμικής καταπόνησης.
Αφυδάτωση και στύση: Η λιγότερο γνωστή σύνδεση
Η στύση εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την επαρκή αιμάτωση του πέους. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η έντονη εφίδρωση χωρίς την κατάλληλη αναπλήρωση υγρών μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και να επηρεάσει την κυκλοφορία του αίματος.
Σε συνθήκες αφυδάτωσης, ο οργανισμός ενεργοποιεί μηχανισμούς που αποσκοπούν στη διατήρηση της αρτηριακής πίεσης και του όγκου του αίματος. Οι μεταβολές αυτές μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επηρεάσουν προσωρινά τη ροή του αίματος προς τα γεννητικά όργανα και να δυσχεράνουν τη στυτική λειτουργία.
Η επαρκής ενυδάτωση είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντική, ειδικά σε ημέρες με υψηλές θερμοκρασίες ή αυξημένη σωματική δραστηριότητα. Οι ανάγκες σε υγρά διαφέρουν ανάλογα με το σωματικό βάρος, την ηλικία, τη δραστηριότητα, τις καιρικές συνθήκες και την κατάσταση της υγείας κάθε ανθρώπου.
Παράλληλα, χρειάζεται μέτρο στην κατανάλωση αλκοόλ, καθώς μπορεί να εντείνει την αφυδάτωση και, σε μεγαλύτερες ποσότητες, να επηρεάσει αρνητικά τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος και τη σεξουαλική απόκριση. Η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης καλό είναι επίσης να αποφεύγεται, ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύεται από επαρκή πρόσληψη νερού.
Ήλιος και τεστοστερόνη: Το μέτρο είναι το «κλειδί»
Η συνετή έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία συμβάλλει στη σύνθεση της βιταμίνης D, η οποία συμμετέχει σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Η επάρκειά της έχει συσχετιστεί με τη γενικότερη ορμονική και αναπαραγωγική υγεία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η παρατεταμένη ή ανεξέλεγκτη ηλιοθεραπεία προσφέρει πρόσθετα οφέλη.
Αντίθετα, η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής, μπορεί να προκαλέσει θερμική εξάντληση, αφυδάτωση και έντονη σωματική καταπόνηση. Οι καταστάσεις αυτές είναι δυνατόν να μειώσουν προσωρινά τα επίπεδα ενέργειας και την ερωτική διάθεση.
Για τον λόγο αυτό, συνιστάται η αποφυγή της παρατεταμένης έκθεσης στον ήλιο κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας, η χρήση αντηλιακής προστασίας και η παραμονή σε σκιερό ή δροσερό χώρο όταν η θερμοκρασία είναι ιδιαίτερα υψηλή.
Μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και άλλες πηγές αντιοξειδωτικών ουσιών, μπορεί επίσης να συμβάλει στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.
Υγιεινή στην παραλία και λοιμώξεις
Η σωστή υγιεινή κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών εξορμήσεων είναι σημαντική για την πρόληψη ερεθισμών και λοιμώξεων στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.
Το ζεστό και υγρό περιβάλλον που δημιουργείται από την παρατεταμένη παραμονή με βρεγμένο μαγιό μπορεί να ευνοήσει τον ερεθισμό του δέρματος και την ανάπτυξη μυκήτων ή βακτηρίων, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση.
Για τον λόγο αυτό, συνιστάται η αλλαγή του βρεγμένου μαγιό με στεγνό και καθαρό ένδυμα το συντομότερο δυνατό. Ένα ντους με καθαρό νερό μετά την κολύμβηση σε θάλασσα ή πισίνα συμβάλλει επίσης στην απομάκρυνση του αλατιού, του χλωρίου και άλλων ουσιών που μπορεί να ερεθίσουν το δέρμα.
Επίμονος κνησμός, ερυθρότητα, έκκριση, δυσουρία ή πόνος στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και της πυέλου δεν θα πρέπει να αγνοούνται. Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι απαραίτητη η ιατρική αξιολόγηση, ώστε να εντοπιστεί η αιτία και να χορηγηθεί η κατάλληλη θεραπεία.
«Οι καλοκαιρινές διακοπές προσφέρουν την ιδανική ευκαιρία για αποφόρτιση από το καθημερινό στρες, έναν παράγοντα που μπορεί να επιβαρύνει τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία του άνδρα. Η προστασία του οργανισμού απέναντι στις προκλήσεις της εποχής δεν απαιτεί στερήσεις, αλλά σωστή πρόληψη και υιοθέτηση απλών καθημερινών συνηθειών.
Η επαρκής ενυδάτωση, η αποφυγή της υπερβολικής θερμικής καταπόνησης και η τήρηση των κανόνων υγιεινής στην παραλία μπορούν να συμβάλουν ώστε η περίοδος των διακοπών να παραμείνει πηγή αναζωογόνησης. Με την εφαρμογή βασικών μέτρων προστασίας, κάθε άνδρας μπορεί να απολαύσει το καλοκαίρι με μεγαλύτερη ασφάλεια, φροντίζοντας παράλληλα τη γονιμότητα και τη σεξουαλική του ευεξία», καταλήγει ο Δρ Λιβάνιος.
Το καλοκαίρι δεν αποτελεί από μόνο του απειλή για την ανδρική υγεία. Η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη, η ανεπαρκής ενυδάτωση και ορισμένες καθημερινές συνήθειες είναι εκείνες που μπορεί να δημιουργήσουν επιβαρυντικές συνθήκες. Η ενημέρωση, το μέτρο και η πρόληψη παραμένουν οι σημαντικότεροι σύμμαχοι, ώστε οι διακοπές να προσφέρουν αυτό ακριβώς που υπόσχονται: ξεκούραση, ανανέωση και ευεξία.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ