Μια καινοτόμα προσέγγιση στην παιδιατρική φαρμακοθεραπεία έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα, φέρνοντας στο προσκήνιο λύσεις πιο φιλικές για τα παιδιά και πιο αποτελεσματικές για τους επαγγελματίες υγείας. Η αξιοποίηση του βρεφικού γάλακτος ως βάσης για τη δημιουργία εξατομικευμένων φαρμάκων, σε συνδυασμό με την τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης, ανοίγει νέους δρόμους στη χορήγηση θεραπειών, ιδιαίτερα σε μικρούς ασθενείς που δυσκολεύονται να λάβουν συμβατικές μορφές φαρμάκων.
Πώς μπορεί ένα παιδί να λάβει τη φαρμακευτική του αγωγή χωρίς δυσκολία ή άρνηση; Η απάντηση φαίνεται να βρίσκεται στο βρεφικό γάλα σε σκόνη, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί ως βάση για την παρασκευή εξατομικευμένων φαρμάκων. Οι νέες αυτές μορφές δεν θυμίζουν τα κλασικά δισκία ή τις κάψουλες, αλλά έχουν μαλακή, μασώμενη υφή και πιο ελκυστικά σχήματα, συμβάλλοντας τόσο στην ακριβέστερη δοσολογία όσο και στη διευκόλυνση της λήψης από τους μικρούς ασθενείς.
Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στον συνδυασμό βρεφικού γάλακτος σε σκόνη, νερού και της δραστικής φαρμακευτικής ουσίας, δημιουργώντας μια «εκτυπώσιμη» μάζα. Μέσω της τεχνολογίας τρισδιάστατης εκτύπωσης (3D printing), παράγονται εξατομικευμένες φαρμακομορφές, προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε παιδιού.
«Το βρεφικό γάλα σε σκόνη μπορεί να λειτουργήσει ως φιλική προς το παιδί βάση για την παρασκευή εξατομικευμένων μασώμενων φαρμακομορφών με τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης. Με τον τρόπο αυτό, η δραστική ουσία ενσωματώνεται σε ένα έκδοχο-φορέα οικείο στη βρεφική και την παιδική διατροφή ώστε να δημιουργούνται δοσολογικές μορφές προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να διευκολύνει ιδιαίτερα παιδιά που δυσκολεύονται να καταπιούν συμβατικά δισκία ή κάψουλες, ενώ παράλληλα επιτρέπει ακριβέστερη προσαρμογή της δόσης ανάλογα με την ηλικία, το σωματικό βάρος και το θεραπευτικό σχήμα», επισημαίνει ο κ. Ζήσης Χατζής, φαρμακοποιός και υποψήφιος διδάκτωρ στον τομέα Φαρμακευτικής Τεχνολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με αφορμή την παρουσίαση σε poster της ερευνητικής εργασίας του, με επιβλέπουσα την επίκουρη καθηγήτρια Χριστίνα Καραβασίλη, στο 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εφαρμοσμένης Φαρμακευτικής που διοργανώνει στις 28 και 29 Μαρτίου 2026, στο Porto Palace, στη Θεσσαλονίκη, ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, διευκρινίζει ότι «το βρεφικό γάλα αποτελεί μια βάση οικεία για τα παιδιά και συμβάλλει στη δημιουργία κατάλληλης μάζας για την τρισδιάστατη εκτύπωση και την τελική μασώμενη μορφή. Η επιλογή αυτής της βάσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μπορεί να βελτιώσει την αποδοχή της φαρμακομορφής από το παιδί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να περιορίσει την ανάγκη για πρόσθετα έκδοχα που συχνά χρησιμοποιούνται στα συμβατικά παιδιατρικά σκευάσματα».
Πώς δρουν και σε ποιες παθήσεις μπορούν να εφαρμοστούν
Σύμφωνα με τον κ. Χατζή, «τα εξατομικευμένα παιδιατρικά φάρμακα δρουν μέσω της δραστικής ουσίας που περιέχουν, όπως ακριβώς και τα αντίστοιχα συμβατικά σκευάσματα. Η καινοτομία εδώ δεν αφορά τον μηχανισμό δράσης του φαρμάκου, αλλά τον τρόπο παρασκευής και χορήγησής του. Τέτοιες εξατομικευμένες μορφές φαρμάκων θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε πολλές κατηγορίες φαρμάκων που χορηγούνται από το στόμα στην παιδιατρική, ιδιαίτερα όταν απαιτείται ευελιξία στη δοσολογία ή όταν υπάρχουν δυσκολίες συμμόρφωσης. Στη συγκεκριμένη εργασία μελετήθηκαν δραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, για την αντιμετώπιση του πόνου και της επιληψίας, δηλαδή θεραπείες που συναντώνται συχνά στην παιδιατρική πράξη. Ωστόσο, η καταλληλότητα για κάθε ηλικιακή ομάδα πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση, ανάλογα με τη σύσταση, τη δοσολογία, τη δυνατότητα μάσησης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του παιδιού».
Τα πλεονεκτήματα της νέας προσέγγισης
Όπως εξηγεί ο κ. Χατζής, ένα από τα βασικά ζητήματα στη σύγχρονη κλινική πρακτική είναι ότι πολλά φάρμακα δεν διατίθενται σε μορφές και δοσολογίες κατάλληλες για παιδιά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απαιτούνται συχνά πρακτικές όπως ο τεμαχισμός δισκίων ή οι εμπειρικές αραιώσεις, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν τόσο την ακρίβεια της δόσης όσο και τη συμμόρφωση του ασθενούς.
«Οι εξατομικευμένες 3D-εκτυπωμένες φαρμακομορφές μπορούν να προσφέρουν ακριβέστερη προσαρμογή της δόσης, ευκολότερη λήψη από παιδιά με δυσκολία στην κατάποση, καλύτερη αποδοχή λόγω υφής και μορφής και μεγαλύτερη ευελιξία στην εξατομικευμένη φαρμακοθεραπεία», τονίζει ο ίδιος.
Όπως επισημαίνει, «τα τελευταία χρόνια έχουν δημοσιευθεί διεθνώς αρκετές μελέτες για τις τρισδιάστατα εκτυπωμένες φαρμακομορφές με πρώιμα δεδομένα από κλινικές μελέτες φαρμακοκινητικής σε υγιείς εθελοντές, καθώς και μελέτες αποδοχής/οπτικής προτίμησης από παιδιά, κυρίως από ερευνητικές ομάδες στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία και την Ολλανδία. Ωστόσο η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απαιτούνται περισσότερες μελέτες που να τεκμηριώνουν τη σταθερότητα, την ποιότητα, την ασφάλεια, την αποδοχή από τους ασθενείς και τη συμμόρφωση με το ρυθμιστικό πλαίσιο πριν την κλινική εφαρμογή τους».
Παρότι η συγκεκριμένη τεχνολογία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, τα πρώτα δεδομένα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά και αναδεικνύουν τις δυνατότητες που προσφέρει η εξατομικευμένη φαρμακοθεραπεία στην παιδιατρική. Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει τη σημασία της καινοτομίας στην υγεία, με στόχο τη βελτίωση της συμμόρφωσης, της ασφάλειας και της ποιότητας ζωής των μικρών ασθενών.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ