Η εικόνα της «μόνιμα φουσκωμένης κοιλιάς» δεν αποτελεί πάντα απλώς ένα αισθητικό ζήτημα, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να υποκρύπτει μια συχνά παρεξηγημένη κατάσταση, τη διάσταση ορθού κοιλιακού. Παρότι συνδέεται κυρίως με την εγκυμοσύνη, αφορά ένα πολύ ευρύτερο φάσμα ανθρώπων, επηρεάζοντας την καθημερινότητα και τη λειτουργικότητα του σώματος. Η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση έρχεται να ρίξει φως σε ένα πεδίο όπου εξακολουθούν να επικρατούν μύθοι και αντικρουόμενες οδηγίες, αναδεικνύοντας τη σημασία της σωστής ενημέρωσης και της εξατομικευμένης αποκατάστασης.
Η διάσταση ορθού κοιλιακού αποτελεί μια κατάσταση που εμφανίζεται σε όλες τις εγκύους, ωστόσο δεν περιορίζεται μόνο σε αυτές. Παρατηρείται επίσης σε αθλητές και άτομα που ασχολούνται με άρση βαρών, σε όσους έχουν υποβληθεί σε λαπαροσκοπικές επεμβάσεις, σε άτομα με χρόνια δυσκοιλιότητα, αλλά και σε περιπτώσεις ορμονικών μεταβολών που επηρεάζουν την ποιότητα του μυοσκελετικού ιστού. Επιπλέον, σχετίζεται με τη μειωμένη ικανότητα ελέγχου των μυών της κοιλιακής και της πυελικής περιοχής, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η γενετική προδιάθεση.
Το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα της διάστασης ορθού κοιλιακού —δηλαδή του διαχωρισμού των μυών— είναι η επίμονη διόγκωση της κοιλιάς, ακόμη και σε άτομα με καλή φυσική κατάσταση και γυμνασμένους κοιλιακούς. Παράλληλα, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως ακράτεια ούρων ή κοπράνων, πόνος στην περιοχή της πυέλου, ακόμη και πρόπτωση οργάνων. Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η κατάσταση παραμένει ασυμπτωματική, κυρίως όταν η νευρομυϊκή λειτουργία είναι επαρκής.
Ανεξάρτητα από την παρουσία ή μη συμπτωμάτων, είναι σημαντικό τα άτομα με διάσταση ορθού κοιλιακού να αξιολογούνται από εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή. Ο ειδικός θα εκτιμήσει τη δομική δυσλειτουργία και τις επιπτώσεις της και θα σχεδιάσει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης, βασισμένο σε συγκεκριμένες ασκήσεις. Το πρόγραμμα αυτό «διδάσκεται» από τον φυσικοθεραπευτή, ο οποίος παρακολουθεί, αξιολογεί και επαναξιολογεί την πορεία έως την πλήρη αποκατάσταση.
Καθοριστικής σημασίας για την αποτελεσματική διαχείριση της διάστασης είναι η σωστή εκπαίδευση όχι μόνο των φυσικοθεραπευτών στο συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο, αλλά και των μαιών και των γυμναστών, ώστε να μπορούν να επιβλέπουν σωστά το ασκησιολόγιο που σχεδιάζεται από τον φυσικοθεραπευτή.
Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε πρόσφατα ένα ακόμη εκπαιδευτικό σεμινάριο με θέμα τη διάσταση ορθού κοιλιακού και τίτλο «Diastasis Done Differently». Το σεμινάριο διοργανώθηκε από τις φυσικοθεραπεύτριες και επικεφαλής του φυσικοθεραπευτηρίου Φ/Θ ΠΡΑΞΙΣ, Μιμή Μαρσέλλου, PT, MSc, PhD(c) και Φωτεινή Λάγαρη, M.A., PT., με τη συμμετοχή του παγκοσμίου φήμης Αυστραλού φυσικοθεραπευτή Antony Lo, στον συνεδριακό χώρο του Κέντρου Αποθεραπείας και Αποκατάστασης ΘΗΣΕΑΣ.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η προσέγγιση της διάστασης ορθού κοιλιακού παρουσιάστηκε μέσα από τη σύγχρονη, επιστημονικά τεκμηριωμένη μεθοδολογία του Antony Lo, απευθυνόμενη ταυτόχρονα σε τρεις βασικές επαγγελματικές ομάδες: σε μαίες/μαιευτές, που αντιμετωπίζουν τη διάσταση ως φυσιολογική συνέπεια της εγκυμοσύνης, σε φυσικοθεραπευτές/φυσικοθεραπεύτριες για την καθοδήγηση και αποκατάσταση και σε γυμναστές/γυμνάστριες για τη σωστή εφαρμογή της άσκησης στην καθημερινή πρακτική.
Στο σεμινάριο συμμετείχαν φυσικοθεραπευτές/ριες, μαίες/μαιευτές και γυμναστές/ριες από την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισλανδία, την Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα βιωματικό πρόγραμμα εκπαίδευσης, που περιλάμβανε χρήση υπερηχογράφου, ανάλυση περιστατικών, ενεργή συμμετοχή και διαδραστικό διάλογο, με τη σημαντική συμβολή δύο διερμηνέων από τα αγγλικά στα ελληνικά.
«Στόχος μας ήταν να παρουσιάσουμε τη σύγχρονη, τεκμηριωμένη επιστημονική γνώση γύρω από τη διάσταση των ορθών κοιλιακών, ένα γνωστικό επιστημονικό πεδίο που εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από σύγχυση, ελλιπή ενημέρωση, και συχνά αντικρουόμενες οδηγίες. Η καινοτόμος προσέγγιση του Antony Lo στη Διάσταση του Ορθού Κοιλιακού, βασίζεται στη νευρομυϊκή επανεκπαίδευση, τη λειτουργική αξιολόγηση και την εξατομικευμένη προσέγγιση κάθε ανθρώπου που αντιμετωπίζει το συγκεκριμένο πρόβλημα, φροντίζοντάς τον με την ασφάλεια που προσφέρει η επιστημονική γνώση», δήλωσε η κ. Μαρσέλλου, συμπληρώνοντας πως «οι επαγγελματίες που σέβονται τον ρόλο τους και επιζητούν τεκμηρίωση για οτιδήποτε προτείνουν ή εφαρμόζουν, διέλυσαν μύθους και ενίσχυσαν τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους στην καθημερινή πρακτική».
Κεντρικό στόχο του σεμιναρίου αποτέλεσαν η αποδόμηση μύθων, η επιβεβαίωση της επιστημονικής γνώσης, η σαφής οριοθέτηση των ρόλων των εμπλεκόμενων επαγγελματιών και, κυρίως, το όφελος για τον ίδιο τον ασθενή που αναζητά ασφαλή και αποτελεσματική λύση. Το συγκεκριμένο σεμινάριο αποτελεί μία ακόμη εκπαιδευτική δράση από τις δεκάδες που έχει υλοποιήσει το φυσικοθεραπευτήριο Φ/Θ ΠΡΑΞΙΣ.
«Στην καθημερινή κλινική πράξη, πολλές γυναίκες φτάνουν σε εμάς φοβισμένες και αποπροσανατολισμένες, έχοντας λάβει οδηγίες αποφυγής της άσκησης ή δραστηριοτήτων της καθημερινότητας, χωρίς τεκμηρίωση. Παράλληλα, παρατηρούμε έλλειψη σαφούς κατεύθυνσης ακόμη και στο επίπεδο της παραπομπής από επαγγελματίες υγείας, γεγονός που αναδεικνύει το κενό γνώσης γύρω από το αντικείμενο.
Με το σεμινάριο αυτό επιχειρούμε να οριοθετήσουμε τη γνώση που υπάρχει μέχρι σήμερα, να ενισχύσουμε την κλινική σκέψη και να αποδομήσουμε διαδεδομένους μύθους — όπως ότι η διάσταση δεν αποκαθίσταται ή ότι η άσκηση είναι επιβλαβής. Δεν προσφέρουμε έτοιμα «πρωτόκολλα», αλλά ενθαρρύνουμε τους επαγγελματίες να αναπτύξουν κριτική σκέψη και να διαμορφώνουν εξατομικευμένα προγράμματα, καθώς κάθε θεραπευόμενος αποτελεί μια μοναδική περίπτωση», σημειώνει η κ. Λάγαρη, προσθέτοντας πως «ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς και η συνεχής εκπαίδευση αποτελεί έναν ασφαλή δρόμο για την επίτευξη του τελικού στόχου, που δεν είναι άλλος από την αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς».
Η σημασία της συνεχούς εκπαίδευσης αποτελεί βασικό άξονα και για τον Antony Lo, ο οποίος εστιάζει όχι μόνο στην αποκατάσταση των ασθενών του, αλλά και στην ενδυνάμωση των επαγγελματιών υγείας. Όπως ανέφερε: «Ήρθα στην Αθήνα για να βοηθήσω τους συναδέλφους μου εδώ να διερευνήσουμε μαζί νέα θέματα που αφορούν στο πρόβλημα της Διάστασης Κοιλιακού, να εξερευνήσουμε μαζί την ανατομία στην περιοχή και πώς αυτή λειτουργεί κατά τη διάρκεια της άσκησης, και με τη βοήθεια απεικονιστικών εργαλείων να δείξουμε στην πράξη ότι αυτό που νομίζουμε ότι συμβαίνει, στην πραγματικότητα συμβαίνει «διαφορετικά».
Η καινοτόμος προσέγγιση του Antony Lo αποτυπώνεται και στις εντυπώσεις των συμμετεχόντων:
«Το πιο ωφέλιμο κομμάτι του σεμιναρίου για μένα ήταν η αλλαγή του τρόπου που προσέγγιζα το πρόβλημα, από το να εστιάζω στη διάσταση, να εστιάζω στη λειτουργία της κίνησης. Η διαφορετική εστίαση θα με βοηθήσει στον τρόπο που σκέφτομαι τον ορθό κοιλιακό μυ στο Pilates. Το σεμινάριο που έδωσε έναν πιο πρακτικό τρόπο να υποστηρίζω τους πελάτες μου, ώστε να κινούνται με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση».
«Το θεωρητικό μέρος του σεμιναρίου ήταν εξαιρετικά καλά δομημένο και ενημερωτικό, αλλά αυτό που με ενθουσίασε ήταν ο πρακτικός τρόπος που απαντούσε στις ερωτήσεις μας».
«Από αυτό το σεμινάριο κέρδισα σημαντικά εργαλεία και γνώσεις που μπορώ να εφαρμόζω ήδη από την επόμενη μέρα, στη δουλειά μου. Επίσης, έμαθα χρήσιμες πρακτικές συμβουλές αξιολόγησης της κατάστασης του ασθενούς, του πλάνου αποκατάστασης και της επαναξιολόγησης μετά από αυτήν».
«Στο Κέντρο Αποθεραπείας και Αποκατάστασης ΘΗΣΕΑΣ πιστεύουμε ότι η συνεχής εκπαίδευση και η ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την εξέλιξη της αποκατάστασης και τη βελτίωση της ποιότητας φροντίδας των ασθενών. Η φιλοξενία εκπαιδευτικών δράσεων υψηλού επιπέδου, όπως το σεμινάριο “Diastasis Done Differently”, ενισχύει τον διάλογο μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και συμβάλλει στη διάδοση σύγχρονων, τεκμηριωμένων προσεγγίσεων. Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι που συνεργαζόμαστε για δεύτερη φορά με το φυσικοθεραπευτήριο Φ/Θ ΠΡΑΞΙΣ, φιλοξενώντας μια διεθνώς αναγνωρισμένη επιστημονική παρουσία, όπως ο Antony Lo», επισήμανε ο Διευθύνων Σύμβουλος του Κέντρου Αποκατάστασης Θησέας, κ. Νικόλαος Παπαζήσης.
Καθώς η γνώση γύρω από τη διάσταση ορθού κοιλιακού εξελίσσεται, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η σωστή διάγνωση, η διεπιστημονική συνεργασία και η συνεχής εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας αποτελούν βασικούς πυλώνες για την αποτελεσματική αντιμετώπισή της. Πάνω απ’ όλα, αναδεικνύεται η ανάγκη για έγκυρη ενημέρωση των ίδιων των ασθενών, ώστε να αποφεύγονται λανθασμένες πρακτικές και να ενισχύεται η εμπιστοσύνη σε τεκμηριωμένες, ασφαλείς λύσεις που οδηγούν σε ουσιαστική αποκατάσταση και βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ