Από σήμερα, η ναλοξόνη – το φάρμακο που λειτουργεί ως «αντίδοτο» σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας – είναι διαθέσιμη για όλους όσοι τη χρειάζονται. Η διάθεσή της πλέον επιτρέπεται σε μορφή εισπνεόμενη ή ενέσιμη (προγεμισμένη σύριγγα), ενώ μπορεί να συνταγογραφείται από ιατρούς οποιασδήποτε ειδικότητας και να προμηθεύεται από ιδιωτικά φαρμακεία. Επιπλέον, μπορεί να χορηγείται από οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο, με στόχο τη μείωση της θνησιμότητας από οπιοειδή και την ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας.
Από τον περιορισμό στη γενικευμένη πρόσβαση
Η δυνατότητα χορήγησης εισπνεόμενης ναλοξόνης στην Ελλάδα ξεκίνησε το 2021, περιορισμένη αρχικά σε επαγγελματίες του πεδίου των εξαρτήσεων, διασώστες του ΕΚΑΒ, streetworkers και στελέχη καταστημάτων κράτησης. Μέχρι τότε, η ναλοξόνη διατίθετο αποκλειστικά σε ενέσιμη μορφή και μόνο εντός νοσοκομείων.
Με τη νέα Υπουργική Απόφαση, που υπογράφουν ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, και ο Υφυπουργός Υγείας, Δημήτρης Βαρτζόπουλος, καθιερώνεται η πλήρης απελευθέρωση της ναλοξόνης, καθιστώντας τη διαθέσιμη σε κάθε πολίτη. Η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα στην Ανατολική Ευρώπη που διαθέτει τη ναλοξόνη σε αυτές τις μορφές, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διάσωση ανθρώπινων ζωών.
Τι προβλέπει η νέα Υπουργική Απόφαση:
-
Επέκταση της δυνατότητας χορήγησης:
Η ναλοξόνη μπορεί πλέον να χορηγείται από ευρύτερο φάσμα προσώπων και φορέων, συμπεριλαμβανομένων ενεργών χρηστών ψυχοδραστικών ουσιών, φροντιστών και οικείων τους σε περιπτώσεις οξείας υπερδοσολογίας από οπιοειδή.
-
Διανομή μέσω φαρμακείων:
Τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να προμηθεύονται ναλοξόνη από τα φαρμακεία με ηλεκτρονική ιατρική συνταγή, η οποία μπορεί να εκδοθεί από ιατρούς κάθε ειδικότητας.
-
Δημιουργία εξειδικευμένων προγραμμάτων:
Οι φορείς πρόληψης, θεραπείας, απεξάρτησης και επανένταξης μπορούν να οργανώνουν και να εφαρμόζουν:
-
Προγράμματα Διανομής Ναλοξόνης για το Σπίτι (Take Home Naloxone Programs)
-
Προγράμματα Διανομής Ναλοξόνης μέσω Ομοτίμων (Peer-to-Peer Distribution Programs)
-
-
Χορήγηση χωρίς ιατρική συνταγή σε έκτακτες περιπτώσεις:
Τα εκπαιδευμένα άτομα που συμμετέχουν στα παραπάνω προγράμματα, καθώς και στελέχη Δημόσιων και Ιδιωτικών Φορέων, μπορούν να παρέχουν ναλοξόνη σε επείγοντα περιστατικά υπερδοσολογίας, χωρίς να απαιτείται ιατρική συνταγή.
-
Εκπαίδευση και επιμόρφωση:
Οι πολίτες που επιθυμούν να είναι σε θέση να χορηγήσουν ναλοξόνη θα πρέπει να έχουν παρακολουθήσει εκπαίδευση μέσω του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (Ε.Ο.Π.Α.Ε.), ή από ιατρούς και φαρμακοποιούς συνεργαζόμενους με τον Ε.Ο.Π.Α.Ε., είτε δια ζώσης είτε ψηφιακά.
-
Εκπαίδευση φροντιστών και ασθενών:
Σε περίπτωση συνταγογράφησης, η εκπαίδευση του ασθενή και του φροντιστή του πραγματοποιείται από τον θεράποντα ιατρό.
Στόχος: Καμία απώλεια ζωής από υπερδοσολογία
Η νέα απόφαση σηματοδοτεί ένα σημαντικό ορόσημο για την κοινωνική και υγειονομική πολιτική της χώρας. Η ναλοξόνη αναγνωρίζεται πλέον ως πολύτιμο εργαλείο στα χέρια επαγγελματιών, χρηστών και του υποστηρικτικού τους περιβάλλοντος.
Από το 2021 έως σήμερα:
-
Έχουν πραγματοποιηθεί 894 εκπαιδεύσεις επαγγελματιών υγείας στον τομέα των εξαρτήσεων.
-
Για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκαν εκπαιδεύσεις και σε σωφρονιστικά καταστήματα.
-
Έχουν διανεμηθεί πάνω από 600 σκευάσματα ναλοξόνης στο πεδίο.
-
Η χρήση τους συνέβαλε στην αποτροπή άνω των 400 θανάτων από υπερδοσολογία.
Δηλώσεις πολιτικής ηγεσίας και ειδικών
Άδωνις Γεωργιάδης – Υπουργός Υγείας
«Η πλήρης απελευθέρωση της ναλοξόνης αποτελεί ένα αποφασιστικό βήμα για τη δημόσια υγεία και την προστασία των ευάλωτων. Όλοι οι γιατροί, ανεξαρτήτως ειδικότητας, θα μπορούν πλέον να τη συνταγογραφούν, διευκολύνοντας την πρόσβαση, ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές. Με αυτό το μέτρο, η ναλοξόνη καθίσταται άμεσα προσβάσιμη για την αντιμετώπιση περιστατικών υπερδοσολογίας, σώζοντας ζωές. Η Ελλάδα πρωτοπορεί στην Ανατολική Ευρώπη και αποδεικνύει τη δέσμευσή της στη μείωση της θνησιμότητας από οπιοειδή».
Δημήτρης Βαρτζόπουλος – Υφυπουργός Υγείας
«Η καθολική πρόσβαση στη ναλοξόνη είναι μια καινοτόμος και ανθρώπινη παρέμβαση στη Δημόσια Υγεία. Η νέα Υπουργική Απόφαση διασφαλίζει ότι το “αντίδοτο” βρίσκεται στα χέρια αυτών που το χρειάζονται περισσότερο – φροντιστών, επαγγελματιών, οικείων και των ίδιων των χρηστών. Πρόκειται για μια κίνηση ευθυγραμμισμένη με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (World Health Organization), που καθιερώνει ένα νέο, ανθρωποκεντρικό μοντέλο παρέμβασης στο πεδίο των εξαρτήσεων».
Αθανάσιος Θεοχάρης – Εθνικός Συντονιστής & Πρόεδρος του Ε.Ο.Π.Α.Ε.
«Η καθολική διάθεση της ναλοξόνης συνιστά μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τις εξαρτήσεις και την αξία της ζωής. Ως Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης & Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων (Ε.Ο.Π.Α.Ε) έχουμε ήδη εκπαιδεύσει εκατοντάδες επαγγελματίες και εξασφαλίσει τη διανομή της ναλοξόνης σε όλα τα κρίσιμα σημεία, τόσο στο πεδίο όσο και στις δομές του Οργανισμού. Η Πολιτεία επενδύει σε μια ανθρώπινη και αποτελεσματική στρατηγική, με σαφή στόχο: να μην χάνεται καμία ανθρώπινη ζωή από υπερδοσολογία».
Με την καθολική διάθεση της ναλοξόνης, η Πολιτεία υιοθετεί ένα καινοτόμο και ουσιαστικό εργαλείο πρόληψης, σε απόλυτη εναρμόνιση με τις διεθνείς πρακτικές. Η απόφαση αυτή ενισχύει το δίκτυο φροντίδας για τις εξαρτήσεις, ενδυναμώνει επαγγελματίες και φροντιστές, και διασφαλίζει ότι καμία ανθρώπινη ζωή δεν θα χάνεται χωρίς δυνατότητα παρέμβασης.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ