Οι εβδομαδιαίες φαρμακευτικές θεραπείες για την απώλεια βάρους και τη διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη έχουν φέρει μια νέα εποχή στη θεραπευτική προσέγγιση της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2.
Όπως εξηγούν οι κ.κ. Ανδρέας Μελιδώνης, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Διευθυντής του Διαβητολογικού Κέντρου, και Κάρολος Παπαλαζάρου, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος του Διαβητολογικού και Καρδιομεταβολικού Κέντρου στο Metropolitan Hospital, οι αγωνιστές του GLP-1 καθώς και οι διπλοί αγωνιστές GLP-1/GIP, βασίζονται στη δράση ορμονών που εκκρίνονται από τα εντερικά επιθηλιακά κύτταρα και έχουν αποδεδειγμένα ωφέλιμες μεταβολικές επιδράσεις. Οι θεραπείες αυτές αποτελούν πλέον θεμέλιο λίθο στην αντιμετώπιση τόσο της παχυσαρκίας όσο και του διαβήτη τύπου 2.
Αποτελεσματικότητα και συνοδευτικές απαιτήσεις
Οι GLP-1 αγωνιστές, όπως η εβδομαδιαία χορηγούμενη σεμαγλουτίδη (Ozempic), και οι διπλοί GLP-1/GIP αγωνιστές, όπως η τιρζεπατίδη (Mounjaro) —η οποία αναμένεται σύντομα να διατίθεται και στην Ελλάδα— έχουν αποδείξει την υψηλή αποτελεσματικότητά τους στη ρύθμιση του σακχάρου, μειώνοντας τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) έως και κατά 2%. Παράλληλα, εντυπωσιακά είναι και τα αποτελέσματα στην απώλεια βάρους, με την τιρζεπατίδη να επιτυγχάνει μείωση που αγγίζει το 23% του σωματικού βάρους.
Ωστόσο, αυτές οι αγωγές απαιτούν και την παράλληλη εφαρμογή διατροφικών παρεμβάσεων, ώστε να επιτευχθούν τα επιθυμητά αποτελέσματα χωρίς επιπλοκές.
Διατροφικές παρεμβάσεις για διατήρηση της μυϊκής μάζας
Η μείωση του σωματικού βάρους προέρχεται κυρίως από τη λιπώδη μάζα, ωστόσο υπάρχει και κίνδυνος απώλειας μυϊκού ιστού, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε σαρκοπενία. Για την πρόληψη της κατάστασης αυτής, έχουν αναπτυχθεί διατροφικές στρατηγικές – κυρίως στις ΗΠΑ – που στοχεύουν στη διατήρηση της μυϊκής μάζας κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Οι στρατηγικές αυτές περιλαμβάνουν αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών, βιταμίνης B12, ασβεστίου και βιταμίνης D3, με στόχο την κάλυψη των βασικών διατροφικών αναγκών.
Ο ρόλος της εξατομικευμένης διατροφικής εκπαίδευσης
Η κατάλληλη διατροφική υποστήριξη βοηθά επίσης στη μείωση ανεπιθύμητων ενεργειών των αγωνιστών GLP-1, όπως ναυτία, κόπωση και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Η διατροφική εκπαίδευση και συμβουλευτική είναι καίριας σημασίας για τη σωστή εφαρμογή της θεραπείας, ενώ η συνεχής παρακολούθηση της διατροφικής κατάστασης και της σύστασης του σώματος είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της υγείας του ασθενούς.
Πέντε κρίσιμα θρεπτικά συστατικά για τη θεραπεία
Για τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων, προτείνεται εστίαση στην επαρκή πρόσληψη των εξής πέντε βασικών διατροφικών στοιχείων:
-
Πρωτεΐνη
Η μειωμένη όρεξη που προκαλείται από τη φαρμακευτική αγωγή μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και, συνεπώς, σε απώλεια μυϊκής μάζας. Συνιστάται η κατανάλωση 1,0–1,2 γρ. πρωτεΐνης/κιλό σωματικού βάρους για ηλικιωμένους και παχύσαρκους ασθενείς. Σε περιπτώσεις νεφρικής νόσου, η πρόσληψη πρέπει να περιορίζεται στα 0,6–0,8 γρ./κιλό. Η ενσωμάτωση πρωτεϊνικών γευμάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας ή και η χρήση συμπληρωμάτων πρωτεΐνης μπορεί να βοηθήσει. -
Φυτικές Ίνες
Η μειωμένη πρόσληψη τροφής συχνά προκαλεί δυσκοιλιότητα. Η καθημερινή πρόσληψη 25–35 γραμμαρίων φυτικών ινών μέσω λαχανικών, φρούτων (όπως καρότα, μπρόκολο) και οσπρίων, είναι απαραίτητη. -
Βιταμίνη B12
Η χρήση GLP-1 αγωνιστών μπορεί να προκαλέσει μείωση της βιταμίνης B12. Πηγές όπως ζωικά προϊόντα είναι απαραίτητες, ενώ χορτοφάγοι και vegans μπορούν να στραφούν στη διατροφική μαγιά. -
Ασβέστιο
Απαραίτητο για την υγεία των οστών, ιδίως σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, με ημερήσια σύσταση 1000–1200 mg. Καλές πηγές αποτελούν τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα σκούρα φυλλώδη λαχανικά. -
Βιταμίνη D3
Βοηθά στην απορρόφηση του ασβεστίου και προάγει την οστική υγεία. Τροφές όπως λιπαρά ψάρια, αυγά και εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά, μαζί με συμπληρώματα όπου χρειάζεται, εξασφαλίζουν τις απαραίτητες ποσότητες.
Συνοπτικά συμπεράσματα
Όπως τονίζουν οι κ.κ. Μελιδώνης και Παπαλαζάρου, η χρήση των εβδομαδιαίων φαρμακευτικών σκευασμάτων για τη διαχείριση του βάρους και του διαβήτη προσφέρει σημαντικά οφέλη, αλλά απαιτεί διατροφική υποστήριξη και συστηματική παρακολούθηση.
Η στενή συνεργασία μεταξύ γιατρών και διατροφολόγων είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της υγείας του ασθενούς, την πρόληψη παρενεργειών και τη βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.
Σε αυτό το πλαίσιο, πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζουν το Διαβητολογικό Κέντρο και το Διαβητολογικό και Καρδιομεταβολικό Κέντρο του Metropolitan Hospital, τα οποία λειτουργούν με υψηλού επιπέδου τεχνολογικό εξοπλισμό και εξειδικευμένο προσωπικό. Προσφέρουν ολιστική και πολυπαραγοντική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των καρδιομεταβολικών παθήσεων.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο κάθε ασθενής αξιολογείται από τον ειδικό ιατρό του μεταβολικού του προβλήματος (όπως διαβητολόγος για διαβητικούς ασθενείς), ενώ παράλληλα πραγματοποιούνται εξετάσεις για τον εντοπισμό πιθανών καρδιολογικών προβλημάτων, όπως triplex καρδιάς. Μετά την ολοκληρωμένη εκτίμηση της καρδιαγγειακής κατάστασης, παρέχονται τελικές οδηγίες από ομάδα εξειδικευμένων ιατρών (π.χ. διαβητολόγος, καρδιολόγος) για την πρόληψη καρδιαγγειακών επιπλοκών.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ