Η νόσος Graves, που προκαλεί αυξημένα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών, συνδέεται με συρρίκνωση της αμυγδαλής και του ιππόκαμπου. Όταν όμως οι ορμόνες επανέρχονται σε φυσιολογικά επίπεδα, το ίδιο συμβαίνει και με το μέγεθος αυτών των τμημάτων του εγκεφάλου.
Το εύρημα αυτό, που προέρχεται από έρευνα του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ (Göteborgs universitet), έρχεται να προστεθεί στη γνώση για τον ρόλο που παίζουν οι μεταβολές σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές δομές στη γνωστική και νευροψυχιατρική υγεία ασθενών με διάφορες παθολογικές καταστάσεις. Οι επιστήμονες ευελπιστούν ότι η μελέτη τους θα συμβάλλει στη πλήρη αποκατάσταση των ασθενών με νόσο Graves.
Τι είναι ο υπερθυρεοειδισμός και ποια τα συμπτώματά του
«H νόσος Graves είναι η συχνότερη αιτία αύξησης των θυρεοειδικών ορμονών. Δεν είναι, ωστόσο, η μοναδική. Στον υπερθυρεοειδισμό, όπως ονομάζεται η διαφοροποίηση των επιπέδων τους προς τα πάνω, μπορεί να οδηγήσουν και άλλες παθολογικές καταστάσεις, όπως η τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη και το τοξικό αδένωμα. Βέβαια, μπορεί να είναι και αποτέλεσμα υπερβολικής λήψης θυρεοειδικών ορμονών.
Ο υπερθυρεοειδισμός προκαλεί επιτάχυνση του μεταβολισμού, όπως και πολλών άλλων λειτουργιών του σώματος. Τα συνήθη συμπτώματα περιλαμβάνουν αίσθημα παλμών, ταχυκαρδία, αρρυθμία, συχνότερες κενώσεις, δυσκολία στον ύπνο, δυσανεξία στη θερμότητα και απώλεια βάρους, κόπωση, τρέμουλο, υπερκινητικότητα και υπεριδρωσία», εξηγεί ο Καθηγητής Χειρουργικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής στον Όμιλο ΥΓΕΙΑ, κ. Δημήτρης Λινός.
Ο υπερθυρεοειδισμός δεν επηρεάζει μόνο το σώμα αλλά και την ψυχική σφαίρα, προκαλώντας ταραχή, άγχος, κατάθλιψη, μειωμένη αντοχή στο στρες, γνωστική εξασθένιση και γενικότερα χαμηλή ευεξία. Παρόλο που τα περισσότερα συμπτώματα βελτιώνονται όταν επιτευχθεί ευθυρεοειδισμός, σε αρκετούς ασθενείς η ψυχική υγεία δεν αποκαθίσταται πλήρως.
Συσχέτιση με τον εγκέφαλο
Η συρρίκνωση του ιππόκαμπου είναι χαρακτηριστική και σε άλλες παθήσεις που συνοδεύονται από ψυχιατρικά συμπτώματα. Στο σύνδρομο Cushing, για παράδειγμα, η θεραπεία αποκαθιστά τόσο το μέγεθος του ιππόκαμπου όσο και την ψυχική υγεία. Σε ορισμένες νόσους μειώνεται επίσης το μέγεθος των αμυγδαλών.
Παλαιότερα πιστευόταν ότι τα συμπτώματα αυτά σχετίζονταν αποκλειστικά με τις ορμονικές διαταραχές. Ωστόσο, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ (Göteborgs universitet) και του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Sahlgrenska αλλάζουν την οπτική αυτή, παρουσιάζοντας νέα δεδομένα.
Η μελέτη τους περιέλαβε 62 γυναίκες με πρόσφατη διάγνωση νόσου Graves. Όλες εξετάστηκαν με μαγνητική τομογραφία (MRI), με έμφαση στον ιππόκαμπο και την αμυγδαλή, καθώς και με αξιολόγηση των ψυχικών συμπτωμάτων. Από τις 62, οι 48 παρακολουθήθηκαν επί 15 μήνες μετά τη θεραπεία και τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με ομάδα γυναικών χωρίς διαταραχές θυρεοειδούς.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, έδειξαν ότι οι περιοχές του εγκεφάλου πράγματι συρρικνώνονται με τα υψηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών και επανέρχονται σε μεγάλο βαθμό όταν η ορμονική ισορροπία αποκαθίσταται.
Νέες προοπτικές για τη νόσο Graves
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι μεταβολές στον ιππόκαμπο και την αμυγδαλή υποδηλώνουν ότι ο εγκέφαλος εμπλέκεται ενεργά τόσο στη φάση της νόσου όσο και στην αποκατάσταση μετά τη θεραπεία. Πρόκειται για μια ανακάλυψη που σηματοδοτεί σημαντική πρόοδο, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστούν οι μηχανισμοί που κρύβονται πίσω από τα ευρήματα.
Κίνδυνοι και θεραπευτικές επιλογές
«Ο υπερθυρεοειδισμός επηρεάζει σημαντικά τη ζωή του ασθενή, με τρόπο που γίνεται αντιληπτός σε κάθε έκφανσή της. Ενέχει δε μεγάλο κίνδυνο επιπλοκών. Η πιο επικίνδυνη είναι η εκδήλωση κολπικής μαρμαρυγής (ανώμαλος καρδιακός ρυθμός) που αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού και συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας. Στις επιπλοκές περιλαμβάνεται και η θυρεοτοξική κρίση (θυρεοτοξίκωση), η οποία οδηγεί σε υψηλό πυρετό, ταχυαρρυθμία, καθώς και σε νευρολογικές, ηπατικές και πεπτικές διαταραχές, από τις οποίες είναι πιθανό ο ασθενής να χάσει τη ζωή του εάν δεν λάβει την κατάλληλη θεραπεία αμέσως.
Είναι λοιπόν ζωτικής σημασίας ο έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς. Για την επίτευξή του υπάρχουν πολλές επιλογές. Η συντηρητική θεραπεία περιλαμβάνει την επιλογή χορήγησης ραδιενεργού ιωδίου, αντιθυρεοειδικών φαρμάκων και β-αναστολέων (για τον έλεγχο των καρδιακών συμπτωμάτων). Προτιμάται από ανθρώπους που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης του αδένα, διακινδυνεύοντας να υποστούν τις τυχόν παρενέργειες.
Η θυρεοειδεκτομή προσφέρει άμεσα αποτελέσματα και προλαμβάνει την εμφάνιση οφθαλμοπάθειας (εξόφθαλμο). Απόλυτες ενδείξεις για την επιλογή αυτής της μεθόδου είναι η εγκυμοσύνη, η ύπαρξη βρογχοκήλης, όζων ή καρκίνου, και η αποτυχία ελέγχου του υπερθυρεοειδισμού μέσω φαρμάκων. Tα μακροπρόθεσμα αποτελέσματά της εξαρτώνται από το είδος της επέμβασης. Η μερική θυρεοειδεκτομή γίνεται μόνο σε ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό που προκαλείται από συγκεκριμένες παθήσεις, όπως το τοξικό αδένωμα. Για σχεδόν όλες τις υπόλοιπες παθήσεις εκτελείται σχεδόν ολική θυρεοειδεκτομή. Αποτελεί τη μόνη επιλογή για άμεση θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού και το ποσοστό επιτυχίας της πλησιάζει το 100% με υποχώρηση των συμπτωμάτων όταν γίνεται από έμπειρο χειρουργό, οπότε ελαχιστοποιείται κάθε κίνδυνος ανεπιθύμητων ενεργειών», καταλήγει ο πρώην Πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Χειρουργών των Ενδοκρινών Αδένων (International Association of Endocrine Surgeons – IAES) Καθηγητής Δημήτρης Λινός.
Η νόσος Graves δεν επηρεάζει μόνο τον θυρεοειδή αλλά μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις και στον εγκέφαλο, στη διάθεση και στη συνολική υγεία. Τα νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία μπορούν να αναστρέψουν πολλές από αυτές τις επιδράσεις, βελτιώνοντας ουσιαστικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η στενή συνεργασία με τον εξειδικευμένο γιατρό, η τακτική παρακολούθηση και η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση αποτελούν το κλειδί για την ασφαλή αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού και την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ