Ο επίμονος πόνος στον ώμο, η σταδιακή απώλεια κινητικότητας και η δυσκολία ακόμη και σε απλές καθημερινές κινήσεις δεν αποτελούν πάντοτε αποτέλεσμα υπερκόπωσης ή τραυματισμού. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υποκρύπτουν μια πάθηση με βαθύτερες μεταβολικές ρίζες. Ο λεγόμενος «παγωμένος ώμος» παρατηρείται συχνότερα σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, γεγονός που εγείρει εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη σύνδεση των δύο καταστάσεων και τον ρόλο που διαδραματίζει η ρύθμιση του σακχάρου στην πορεία της νόσου.
Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και 2 διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παγωμένου ώμου σε σύγκριση με όσους δεν πάσχουν από τη νόσο. Αντίστοιχα ευρήματα έχουν καταγραφεί και σε άτομα με προδιαβήτη, σύμφωνα με σύγχρονες επιστημονικές μελέτες. Επιπλέον, στους διαβητικούς ασθενείς η εξέλιξη της πάθησης είναι συχνά πιο επιβαρυμένη, γεγονός που επιβάλλει στενότερη παρακολούθηση και πιο εντατική θεραπευτική αντιμετώπιση, καθώς ο πόνος και ο λειτουργικός περιορισμός μπορεί να επιμείνουν και να καταστήσουν το πρόβλημα χρόνιο.
«Ο παγωμένος ώμος ή συμφυτική θυλακίτιδα είναι μια πάθηση που επηρεάζει συχνά την άρθρωση αυτή, συνήθως στην 4η έως 6η δεκαετία της ζωής. Στον γενικό πληθυσμό η συχνότητα εμφάνισής του κυμαίνεται μεταξύ 2%-5%, αν και η μεταβλητότητα των διαγνωστικών κριτηρίων δεν επιτρέπει την ακριβή εκτίμηση.
Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να την αναπτύξουν από τους άνδρες. Στο 6% έως 17% πλήττει και στον ετερόπλευρο ώμο, συνήθως εντός 5 ετών από την ανάρρωση του ώμου που την παρουσίασε αρχικά.
Προκαλείται από την εμφάνιση φλεγμονής στον αρθρικό θύλακα, η οποία οδηγεί σε οίδημα και απώλεια των αρθρικών υγρών. Δημιουργεί συμφύσεις, με συνέπεια την εμφάνιση έντονου πόνου στο άνω μέρος του βραχίονα και στον ώμο, ο οποίος αναπτύσσεται και επιδεινώνεται σταδιακά, και δυσκαμψίας που περιορίζει την κινητικότητα της άρθρωσης», εξηγεί ο Δρ Παναγιώτης Πάντος, Ορθοπεδικός Χειρουργός, Διευθυντής της Ορθοπεδικής Κλινικής Άνω Άκρου στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και υπεύθυνος των τμημάτων Άνω Άκρου και Αθλητικών Κακώσεων της Osteon Orthopedic & Spine Clinic.
Τα στάδια της πάθησης
Η εξέλιξη του παγωμένου ώμου διακρίνεται σε τρία στάδια:
• 1ο στάδιο: Έναρξη έντονου πόνου που αρχίζει να περιορίζει τις κινήσεις.
• 2ο στάδιο: Υποχώρηση του πόνου αλλά αύξηση της δυσκαμψίας, που καθιστά δύσκολες ακόμη και απλές καθημερινές δραστηριότητες.
• 3ο στάδιο: Σταδιακή αποκατάσταση της κινητικότητας και υποχώρηση του πόνου.
Παρότι συχνά θεωρείται — εσφαλμένα — μια αυτοϊώμενη κατάσταση, επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό ασθενών εμφανίζει μακροχρόνιο πόνο και παρατεταμένο περιορισμό της κίνησης.
Διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στα κλινικά ευρήματα. Κατά την εξέταση λαμβάνεται υπόψη το ιστορικό έναρξης και εξέλιξης των συμπτωμάτων, ενώ αξιολογείται το ενεργητικό και παθητικό εύρος κίνησης — και τα δύο είναι σημαντικά περιορισμένα, ιδίως στην έξω στροφή. Οι απεικονιστικές εξετάσεις (ακτινογραφία, υπέρηχος, μαγνητική τομογραφία) διενεργούνται κυρίως για τον αποκλεισμό άλλων αιτίων πόνου, όπως ρήξη του στροφικού πετάλου, και όχι για τη διάγνωση της ίδιας της πάθησης.
Η αρχική θεραπευτική προσέγγιση είναι συντηρητική και περιλαμβάνει αναλγητικά, τοπικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών ή PRP για την αντιμετώπιση της φλεγμονής, καθώς και ήπια κινητοποίηση και ειδικές ασκήσεις αποκατάστασης. Σε ανθεκτικές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική αντιμετώπιση με αρθροσκόπηση ώμου.
Η σχέση με τον σακχαρώδη διαβήτη
«Αν και η ακριβής αιτιολογία εμφάνισης της πάθησης παραμένει ασαφής, έχουν βρεθεί διάφοροι παράγοντες, όπως τραύμα, δυσλειτουργία του θυρεοειδούς, καρδιαγγειακές παθήσεις, μεταβολικοί παράγοντες και άλλες μυοσκελετικές παθήσεις. Η έρευνα αποκάλυψε ότι υψηλό ποσοστό ανθρώπων με παγωμένο ώμο είναι διαβητικοί.
Έχουν πραγματοποιηθεί πολλές μελέτες και ανασκοπήσεις τα τελευταία χρόνια και όλες συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι τα συγκεκριμένα άτομα έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν την πάθηση. Η έρευνα έχει δείξει επίσης ότι οι διαβητικοί έχουν πιο σοβαρή και δυσεπίλυτη μορφή της, πονούν περισσότερο, έχουν πιο περιορισμένο εύρος κίνησης και χειρότερη κινητικότητα σε σύγκριση με ασθενείς χωρίς διαβήτη. Ο λόγος για τον οποίο έχουν μικρότερο εύρος κίνησης και χειρότερη κινητικότητα θα μπορούσε να είναι επειδή βιώνουν εντονότερο πόνο, ο οποίος εμποδίζει την ικανότητά τους να κάνουν τις ασκήσεις που συνιστώνται ως θεραπεία», διευκρινίζει.
Οι δύο επικρατέστεροι μηχανισμοί που ερμηνεύουν τη συσχέτιση είναι:
• η υπεργλυκαιμία, που προάγει τη γλυκοζυλίωση των ιστών του αρθρικού θύλακα και τη διασύνδεση του κολλαγόνου, οδηγώντας σε ίνωση,
• ή η χρόνια φλεγμονώδης διεργασία που συνοδεύει τον διαβήτη και ενεργοποιεί τη φλεγμονώδη-ινωτική διαδικασία που χαρακτηρίζει τον παγωμένο ώμο.
Ορισμένοι ερευνητές επεκτείνουν τη συσχέτιση στο μεταβολικό σύνδρομο συνολικά, επισημαίνοντας ότι υπερλιπιδαιμία, υπέρταση και παχυσαρκία απαντώνται συχνά σε ασθενείς με παγωμένο ώμο.
Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό BMC Musculoskeletal Disorders διερεύνησε τη σύνδεση. Συμμετείχαν 43.977 άτομα με πρόσφατη διάγνωση διαβήτη τύπου 2 και ισάριθμοι μη διαβητικοί. Με μέση παρακολούθηση 8,2 και 9,1 ετών αντίστοιχα, διαπιστώθηκε ότι ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα, χωρίς ωστόσο να τεκμηριώνεται σαφής συσχέτιση με άλλους μεταβολικούς παράγοντες.
«Το 30% των ατόμων με παγωμένο ώμο είναι διαβητικοί. Μεταξύ των διαβητικών, η συχνότητα εμφάνισης του παγωμένου ώμου έχει εκτιμηθεί στο 13,4%. Με αυτά τα υψηλά ποσοστά και της αύξησης των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη παγκοσμίως, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τα αίτια εμφάνισής του, καθώς και εάν και γιατί η πορεία διαφέρει από εκείνη των ατόμων χωρίς διαβήτη, προκειμένου να διαχειριστούμε την πάθησή τους αποτελεσματικότερα. Η έρευνα συνεχίζεται και ελπίζουμε να έχουμε σύντομα απαντήσεις.
Δεδομένων των σημαντικών επιπτώσεων που έχει ο παγωμένος ώμος στην ποιότητα ζωής, η εμφάνιση πόνου στην άρθρωση θα πρέπει να κινητοποιεί αμέσως τα άτομα με προδιαβήτη και διαβήτη, όπως και όσους δεν πάσχουν από αυτές τις νόσους, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οφείλεται σε παγωμένο ώμο. Γιατί η έγκαιρη παρέμβαση από έναν εξειδικευμένο στις παθήσεις του ώμου ορθοπεδικό μπορεί να βοηθήσει στην ταχύτερη ανάρρωση και βελτίωση της ποιότητας ζωής των πασχόντων», καταλήγει ο Δρ Πάντος.
Η συσχέτιση του παγωμένου ώμου με τον σακχαρώδη διαβήτη αναδεικνύει τη στενή σχέση μεταβολικών και μυοσκελετικών παθήσεων. Καθώς τα περιστατικά διαβήτη αυξάνονται παγκοσμίως, η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων όπως ο επίμονος πόνος και η δυσκαμψία στον ώμο αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η σωστή διάγνωση και η εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση από εξειδικευμένο ορθοπεδικό μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις της πάθησης και να βελτιώσουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ