Πλησιάζει πολύ το βιβλίο όταν διαβάζει, τρίβει συχνά τα μάτια του ή παραπονιέται για πονοκέφαλο μετά το διάβασμα; Συμπεριφορές που εύκολα μπορεί να αποδοθούν στην κούραση, στην αφηρημάδα ή ακόμη και στην απροθυμία ενός παιδιού να μελετήσει, ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελούν ενδείξεις ότι δεν βλέπει όσο καλά θα έπρεπε. Το πρόβλημα είναι ότι τα παιδιά, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, συχνά δεν μπορούν να αναγνωρίσουν ή να περιγράψουν μια αλλαγή στην όρασή τους. Έτσι, ορισμένα προβλήματα μπορεί να γίνουν αντιληπτά μέσα από μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά και στις καθημερινές τους συνήθειες. Ποια είναι, λοιπόν, τα σημάδια που αξίζει να προσέξουν οι γονείς και πότε χρειάζεται οφθαλμολογικός έλεγχος;
Η επιστροφή από τις διακοπές και η προετοιμασία για το σχολείο είναι μια πολυάσχολη περίοδος για όλη την οικογένεια, αφού πρέπει να γίνει η προμήθεια των απαραίτητων ειδών και να προετοιμαστεί το παιδί για τη μετάβαση στην πρώτη του ή σε μια νέα τάξη. Ωστόσο, είναι σημαντικό οι γονείς να βρουν χρόνο και για τον προληπτικό έλεγχο της όρασης του παιδιού.
«Η ποιοτική και λειτουργική όραση αποτελεί βασική προϋπόθεση υψηλών μαθησιακών δεξιοτήτων και σχολικών επιδόσεων. Οι μαθησιακές δυσκολίες συνήθως ανιχνεύονται όταν το παιδί πάει στο σχολείο. Οι γονείς πρέπει να παρατηρούν τις αντιδράσεις των παιδιών τους σε διάφορα οπτικά ερεθίσματα, αφού η πορεία τους στο σχολείο εξαρτάται κατά μεγάλο ποσοστό από την ομαλή λειτουργία και ανάπτυξη του οπτικού τους συστήματος», αναφέρει ο Δρ Λάμπρος Λαμπρογιάννης, Χειρουργός Οφθαλμίατρος με εξειδίκευση στην Παιδοοφθαλμολογία και τον Στραβισμό, από το Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας & Μικροχειρουργικής Ophthalmica στη Θεσσαλονίκη.
Τα παιδιά, κυρίως τα μικρά αλλά συχνά και τα μεγαλύτερα, δεν συνειδητοποιούν εύκολα ότι η όρασή τους αλλάζει, διότι νομίζουν πως όλοι γύρω τους βλέπουν με τον ίδιο τρόπο τον κόσμο. Έτσι, αντί να ενημερώσουν τους γονείς τους ότι βλέπουν, λ.χ., θαμπά, προσαρμόζονται στη νέα κατάσταση. Ο τρόπος της προσαρμογής τους, όμως, μπορεί να υποδηλώνει ότι δεν βλέπουν καλά.
Καθώς τα μάτια και η όραση αλλάζουν, το παιδί μπορεί, π.χ., να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Αν παρατηρήσετε οποιαδήποτε από τις κινήσεις ή συμπεριφορές που ακολουθούν στο παιδί σας, είναι πιθανό να μην βλέπει καλά:
-
Τρίβει συχνά τα μάτια του ή βλεφαρίζει πολύ.
-
Παραπονιέται πως τα μάτια του «κουράζονται» εύκολα.
-
Κλείνει το ένα μάτι όταν διαβάζει.
-
Σκύβει πάνω στο γραφείο του για να διαβάσει, κάθεται πολύ κοντά στην τηλεόραση ή/και σκύβει πάνω από τον υπολογιστή ή το tablet όταν τα χρησιμοποιεί.
-
Χάνει τη σειρά του κειμένου που διαβάζει ή παραλείπει λέξεις.
-
Είναι ασυνήθιστα αδέξιο ή σκοντάφτει σε αντικείμενα όταν περπατάει.
-
Έχει συχνά πονοκεφάλους.
-
Γράφει λοξά.
-
Ζαλίζεται όταν βλέπει τρισδιάστατο περιεχόμενο.
Υπάρχουν επίσης λιγότερο προφανείς ενδείξεις πως το παιδί αντιμετωπίζει πρόβλημα με την όρασή του, τονίζει ο Δρ Λαμπρογιάννης.
+1: Αν το παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, αποφεύγει δραστηριότητες που βασίζονται στη λεπτομερή όραση ή γέρνει το κεφάλι του, η διερεύνηση είναι απαραίτητη.
«Τα παιδιά με αδιόρθωτα προβλήματα όρασης μπορεί ακόμα να μην αντέχουν το έντονο φως (φωτοφοβία ή φωτοευαισθησία) ή να μην αποδίδουν καλά στα αθλήματα με τα οποία ασχολούνται ή στα μαθήματά τους και να μην βελτιώνονται παρά τις προσπάθειες που καταβάλλουν. Μπορεί ακόμα να αργούν να τελειώσουν το διάβασμα ή και να βρίσκουν δικαιολογίες για να το αποφύγουν.
Ο προληπτικός έλεγχος της όρασής τους από τον παιδοοφθαλμίατρο πριν αρχίσει η σχολική χρονιά μπορεί να τα βοηθήσει να αποφύγουν όλα τα παραπάνω συμπτώματα. Επιπλέον, η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση των διαθλαστικών σφαλμάτων μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση προβλημάτων όπως η αμβλυωπία, οι μαθησιακές δυσκολίες και οι διαταραχές συγκέντρωσης», καταλήγει ο Δρ Λαμπρογιάννης.
Οι δυσκολίες στην όραση δεν είναι πάντοτε εύκολο να αναγνωριστούν από το ίδιο το παιδί και ορισμένες από τις ενδείξεις τους μπορεί να μοιάζουν με συνηθισμένες συμπεριφορές της καθημερινότητας. Κανένα από τα παραπάνω σημάδια δεν σημαίνει από μόνο του ότι υπάρχει απαραίτητα οφθαλμολογικό πρόβλημα. Όταν, όμως, επιμένουν, εμφανίζονται συχνά ή επηρεάζουν το διάβασμα, τις σχολικές δραστηριότητες και την καθημερινότητα του παιδιού, είναι σημαντικό να αξιολογούνται. Ο προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος και η έγκαιρη διερεύνηση μιας πιθανής διαταραχής της όρασης μπορούν να συμβάλουν ώστε ένα πρόβλημα να αναγνωριστεί και, όπου χρειάζεται, να αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ