Η στιγμή που τεντώνουμε το χέρι για να απομακρύνουμε το κινητό ή το βιβλίο και να διαβάσουμε καθαρά αποτελεί για πολλούς το πρώτο «καμπανάκι» ότι κάτι αλλάζει στην όρασή μας. Μετά τα 40, η πρεσβυωπία είναι μια φυσική — αλλά συχνά ενοχλητική — εξέλιξη, που επηρεάζει την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως. Τι ακριβώς συμβαίνει στο μάτι; Είναι αναπόφευκτη; Και ποιες είναι σήμερα οι διαθέσιμες επιλογές διόρθωσης; Η σύγχρονη οφθαλμολογία δίνει απαντήσεις και λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Οι διαταραχές της όρασης που σχετίζονται με την ηλικία συγκαταλέγονται στις συχνότερες αιτίες επιδείνωσης της ποιότητας ζωής. Η πρεσβυωπία είναι η πιο συχνή από αυτές και επηρεάζει σχεδόν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού — περίπου 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Δεν πρόκειται για οφθαλμική νόσο, αλλά για φυσιολογική συνέπεια της γήρανσης. Η πρεσβυωπία είναι διαθλαστικό σφάλμα που εμφανίζεται σχεδόν σε όλους μετά τα 40-45 έτη. Οφείλεται στη σταδιακή μείωση της ελαστικότητας του φυσικού φακού του οφθαλμού, γεγονός που δυσκολεύει την εστίαση σε κοντινά αντικείμενα και οδηγεί σε θολή κοντινή όραση.
Η εξέλιξή της συνεχίζεται έως περίπου τα 55-60 έτη, οπότε και σταθεροποιείται. Αν και δεν υπάρχει τρόπος πρόληψης ή αναστροφής της διαδικασίας, υπάρχουν αποτελεσματικές μέθοδοι διόρθωσης.
Τι συμβαίνει μέσα στο μάτι
«Μέσα στο μάτι υπάρχει ένας φυσικός φακός που αλλάζει σχήμα για να μπορούμε να βλέπουμε καθαρά τόσο κοντά όσο και μακριά. Με αυτόν τον τρόπο το φως εστιάζει σωστά μέσα στο μάτι, όπως συμβαίνει και με τον φακό μιας φωτογραφικής μηχανής όταν ρυθμίζουμε την εστίαση», εξηγεί ο Δρ Κωνσταντίνος X. Καραμπάτσας, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Διδάκτωρ και Λέκτορας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Bristol, στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Μετά την ηλικία των 45 ετών, «ο οφθαλμικός φακός γίνεται ολοένα πιο δύσκαμπτος με αποτέλεσμα να θολώνει η κοντινή όραση», συνεχίζει.
Ποια είναι τα συμπτώματα
Η δυσκολία ανάγνωσης σε κοντινή απόσταση αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό της πρεσβυωπίας, δεν είναι όμως το μόνο. Συχνά παρατηρούνται:
-
Δυσκολία ανάγνωσης μικρών γραμμάτων
-
Κόπωση των ματιών μετά από διάβασμα ή εργασία σε κοντινή απόσταση
-
Πονοκέφαλος
-
Πόνος στα μάτια ή στο μέτωπο
-
Ερυθρότητα
«Ένα άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι πως οι μύωπες όταν εμφανίσουν πρεσβυωπία βλέπουν καλύτερα στο διάβασμα αφαιρώντας τα γυαλιά τους», συμπληρώνει ο κ. Καραμπάτσας.
Πώς αντιμετωπίζεται η πρεσβυωπία
Η διόρθωση μπορεί να επιτευχθεί με:
-
Διορθωτικά γυαλιά
-
Πολυεστιακούς φακούς επαφής
-
Χειρουργικές τεχνικές
Στις Ηνωμένες Πολιτείες κυκλοφορούν επίσης εγκεκριμένα κολλύρια που βελτιώνουν προσωρινά την κοντινή όραση, με διάρκεια δράσης λίγων ωρών.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο ειδικός:
«Η χρήση διορθωτικών γυαλιών ή φακών δεν πρέπει να προτείνεται αμέσως μετά την πρώτη διάγνωση, για να προστατευθούν όσο είναι δυνατόν από την αδράνεια οι προσαρμοστικές ικανότητες του οφθαλμού. Όταν είναι αναπόφευκτη η χρήση τους, τα γυαλιά πρεσβυωπίας πρέπει να είναι καλής ποιότητας για να μην κουράζουν τα μάτια».
Χειρουργικές λύσεις – Μόνιμη διόρθωση
Μόνιμη αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας προσφέρουν μόνο οι επεμβατικές μέθοδοι. Οι διαθέσιμες τεχνικές περιλαμβάνουν:
-
Διόρθωση με laser
-
Τοποθέτηση ενδοφακών
-
Ενθέματα κερατοειδούς
LASIK και Monovision
Η τεχνική LASIK σε συνδυασμό με Monovision αποτελεί αποτελεσματική επιλογή, ιδιαίτερα σε άτομα που συνυπάρχει και άλλο διαθλαστικό σφάλμα, όπως μυωπία ή υπερμετρωπία.
CLE ή RLE
Στη μέθοδο CLE ή RLE αντικαθίσταται ο φυσικός φακός με πολυεστιακούς ή τριπλοεστιακούς ενδοφακούς τέταρτης γενιάς (οι ίδιοι που χρησιμοποιούνται και στη χειρουργική αντιμετώπιση του καταρράκτη). Οι ασθενείς απαλλάσσονται παράλληλα από την πιθανότητα μελλοντικής εμφάνισης καταρράκτη.
Σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζεται Monovision με μονοεστιακούς ενδοφακούς ή ενδοφακούς αυξημένου βάθους εστίασης (EDoF).
Σύγχρονες τεχνικές με ενθέματα κερατοειδούς
«Όσον αφορά τα ενθέματα κερατοειδούς, αυτά στο παρελθόν ήταν λεπτοί δακτύλιοι που τοποθετούνταν στον κερατοειδή χιτώνα του ματιού. Τώρα υπάρχουν πιο σύγχρονες τεχνικές στις οποίες το ειδικό ένθεμα αποτελείται από ειδικά επεξεργασμένο ιστό κερατοειδούς που τοποθετείται με την χρήση laser εντός του κερατοειδούς του πρεσβύωπα και διορθώνει την κοντινή του όραση.
Την τεχνική αυτή (Allotex) ξεκινάμε τώρα να την εφαρμόζουμε στην Ελλάδα με την ομάδα μας και σύντομα θα έχουμε να ανακοινώσουμε και τα πρώτα αποτελέσματα. Εφαρμόζεται σε ειδικές περιπτώσεις και έχει το πλεονέκτημα της αναστρεψιμότητας», επισημαίνει ο κ. Καραμπάτσας.
Εξατομικευμένη επιλογή μεθόδου
Η καταλληλότερη τεχνική επιλέγεται εξατομικευμένα, λαμβάνοντας υπόψη:
-
Την ηλικία
-
Τη διαθλαστική κατάσταση
-
Τις καθημερινές ανάγκες και προσδοκίες του ενδιαφερόμενου
Όταν η επιλογή και η εκτέλεση της επέμβασης πραγματοποιούνται από εξειδικευμένο χειρουργό οφθαλμίατρο, το μετεγχειρητικό αποτέλεσμα μπορεί να εξασφαλίσει καλή όραση σε όλες τις αποστάσεις — μακρινή, μεσαία και κοντινή.
«Σε κάθε περίπτωση, όσοι επιθυμούν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση για την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας, πρέπει να ενημερώνονται αναλυτικά για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε μεθόδου από έναν εξειδικευμένο χειρουργό οφθαλμίατρο που είναι σε θέση να εφαρμόσει με ασφάλεια όλες τις τεχνικές που προαναφέραμε και να επιλέξει την πλέον κατάλληλη για την κάθε περίπτωση», καταλήγει ο κ. Καραμπάτσας.
Η πρεσβυωπία δεν αποτελεί νόσο, αλλά φυσιολογικό στάδιο της γήρανσης του οφθαλμού. Ωστόσο, η επίδρασή της στην ποιότητα ζωής μπορεί να είναι σημαντική. Από τα διορθωτικά γυαλιά έως τις σύγχρονες επεμβατικές τεχνικές, οι διαθέσιμες επιλογές είναι πλέον πολλές και εξατομικευμένες. Το κρίσιμο στοιχείο παραμένει η σωστή ενημέρωση και η αξιολόγηση από εξειδικευμένο οφθαλμίατρο, ώστε η επιλεγμένη λύση να ανταποκρίνεται με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα στις πραγματικές ανάγκες κάθε ασθενούς.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ