Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου: Όσα πρέπει να γνωρίζετε

Πόνος στην κοιλιά, φούσκωμα, εναλλαγές διάρροιας και δυσκοιλιότητας. Συμπτώματα που πολλοί αποδίδουν σε «κάτι που έφαγαν» ή στο άγχος της καθημερινότητας. Όταν όμως αυτά επιμένουν ή επανέρχονται, μπορεί να υποκρύπτουν το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου — μια συχνή αλλά συχνά παρεξηγημένη διαταραχή που επηρεάζει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής. Τι είναι στην πραγματικότητα το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, πώς διαγιγνώσκεται και ποιες επιλογές υπάρχουν για τη διαχείρισή του; Η σύγχρονη γαστρεντερολογία δίνει σαφείς απαντήσεις.

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (irritable bowel syndrome – IBS) είναι μία από τις συχνότερες λειτουργικές διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος, επηρεάζοντας εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Πρόκειται για χρόνια πάθηση με ποικίλα συμπτώματα, τα οποία διαφοροποιούνται σε ένταση και συχνότητα από άτομο σε άτομο και συχνά επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμάται ότι περίπου το 10-15% των ενηλίκων πάσχει από IBS, ενώ στην Ευρώπη το ποσοστό αντιστοιχεί περίπου σε έναν στους οκτώ ανθρώπους. Η διαταραχή εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες και συνήθως ξεκινά στις αρχές της ενήλικης ζωής. Στην ηλικιακή ομάδα 45-64 ετών, το ποσοστό των πασχόντων φτάνει το 18-20%.

Τι είναι το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;

«Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ή σπαστική εντεροκολίτιδα) είναι μια λειτουργική γαστρεντερική διαταραχή (δεν υπάρχει ορατή ή δομική βλάβη στο πεπτικό σύστημα) που επηρεάζει το παχύ έντερο (κόλον). Η ακριβής αιτία του συνδρόμου είναι άγνωστη, αλλά πιστεύεται ότι οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των μη φυσιολογικών συσπάσεων του παχέος εντέρου, της υπερευαισθησίας στον πόνο και των διαταραχών στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου (διαταραχή της επικοινωνίας εντερικού νευρικού συστήματος – εγκεφάλου)», εξηγεί ο κ. Γεώργιος Κατσώρας, Επιμελητής Γαστρεντερολόγος, Metropolitan Hospital και συνεχίζει:

Τα συμπτώματα ποικίλλουν. Κάποιοι ασθενείς εμφανίζουν ήπια ενοχλήματα, ενώ άλλοι βιώνουν συμπτώματα που επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητά τους. Τα συχνότερα είναι:

• Κοιλιακό άλγος ή δυσφορία

• Φούσκωμα

• Αέρια

• Διάρροια

• Δυσκοιλιότητα

• Βλέννα στα κόπρανα

• Αίσθημα ατελούς κένωσης

«Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να προκληθούν από ορισμένες τροφές, από στρες, ορμονικές αλλαγές ή άλλους παράγοντες. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα συμπτώματα αυτά μπορεί επίσης να επικαλύπτονται με αυτά άλλων γαστρεντερικών παθήσεων, όπως η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (IBD), η κοιλιοκάκη ή η βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου (SIBO). Συνεπώς, για να τεθεί η διάγνωση είναι σημαντικό να επισκεφτείτε έναν ειδικευμένο ιατρό», συστήνει.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη εξέταση που να επιβεβαιώνει το IBS. Η διάγνωση βασίζεται κυρίως:

• Στην παρουσία χαρακτηριστικών συμπτωμάτων

• Στον αποκλεισμό άλλων οργανικών παθήσεων

Ο ιατρός λαμβάνει αναλυτικό ιατρικό ιστορικό και προχωρά σε κλινική εξέταση. Ενδέχεται να ζητηθούν εξετάσεις αίματος, ανάλυση κοπράνων ή απεικονιστικές εξετάσεις για τον αποκλεισμό άλλων καταστάσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί κολονοσκόπηση ή ενδοσκόπηση.

Για τη διάγνωση χρησιμοποιούνται διεθνώς τα κριτήρια της Ρώμης. Από το 2016 εφαρμόζονται τα κριτήρια Ρώμης IV. Σύμφωνα με αυτά, απαιτείται επαναλαμβανόμενο κοιλιακό άλγος ή δυσφορία τουλάχιστον μία ημέρα την εβδομάδα τους τελευταίους τρεις μήνες, σε συνδυασμό με δύο ή περισσότερα από τα εξής:

• Πόνος που σχετίζεται με την αφόδευση

• Αλλαγή στη συχνότητα των κενώσεων

• Αλλαγή στη μορφή ή την εμφάνιση των κοπράνων

Με βάση την κυρίαρχη συνήθεια του εντέρου, το σύνδρομο ταξινομείται σε:

• IBS-C (με δυσκοιλιότητα)

• IBS-D (με διάρροια)

• IBS-M (μικτός τύπος)

• IBS-U (μη υποτυποποιημένο)

Πώς αντιμετωπίζεται το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;

«Δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, αλλά υπάρχουν αρκετές θεραπευτικές επιλογές που μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων. Η θεραπεία περιλαμβάνει συνήθως έναν συνδυασμό αλλαγών του τρόπου ζωής, διατροφικών αλλαγών και φαρμάκων», αναφέρει ο ειδικός.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής

• Τακτική, ήπια σωματική άσκηση

• Διαχείριση του στρες (τεχνικές αναπνοής, γιόγκα)

• Επαρκής και ποιοτικός ύπνος

Διατροφικές παρεμβάσεις

«Για την εμφάνιση των συμπτωμάτων του συνδρόμου “ενοχοποιούνται” διαφορετικές τροφές για κάθε άτομο. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες τροφές οι οποίες φαίνεται ότι επηρεάζουν την πλειονότητα των πασχόντων. Αυτές είναι τα λιπαρά τρόφιμα, η καφεΐνη, το αλκοόλ, τα τρόφιμα τα πλούσια σε φυτικές ίνες, το γάλα και τα μπαχαρικά. Εάν κάποιο ή όλα αυτά τα τρόφιμα διαπιστωμένα επιτείνουν τα συμπτώματα του συνδρόμου, θα πρέπει να αποφεύγονται ή και να εξαλειφθούν από το διαιτολόγιο του πάσχοντος.

Επειδή όμως οι φυτικές ίνες, παρά την πυροδότηση του συνδρόμου, δεν θα πρέπει να λείπουν από το διαιτολόγιο κανενός, καλό θα είναι να μην εξαλειφθεί η λήψη τους αλλά να συνοδεύεται από την αυξημένη παράλληλη κατανάλωση νερού. Πέρα από τις διατροφικές πηγές φυτικών ινών, ο ιατρός ή ένας ειδικός διατροφολόγος μπορούν να συστήσουν και κάποια συμπληρώματα (λιναρόσπορο, προβιοτικά, πρεβιοτικά -η “τροφή” των προβιοτικών).

Επίσης θα πρέπει να αποφεύγονται οι λεγόμενοι υδατάνθρακες βραχείας αλύσου (FODMAP) όπως η λακτόζη (περιέχεται στο γάλα, τα γαλακτοκομικά και το παγωτό) και η φρουκτόζη», επισημαίνει κ. Κατσώρας.

Φαρμακευτική αγωγή

«Υπάρχουν διάφοροι τύποι φαρμάκων που μπορούν να συνταγογραφηθούν για τη διαχείριση των συμπτωμάτων του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου: αντισπασμωδικά, τα οποία βοηθούν στη μείωση της κοιλιακής κράμπας, και καθαρτικά ή αντιδιαρροϊκά, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση των κινήσεων του εντέρου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν αντικαταθλιπτικά φάρμακα για να βοηθήσουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων πόνου ή δυσφορίας.

Πέρα από αυτά, κάποιες συμπεριφορικές θεραπείες όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) ή η ιατρική υπνοθεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματικές στη διαχείριση των συμπτωμάτων του συνδρόμου, σε άτομα με σημαντικό άγχος», προσθέτει και καταλήγει:

«Συμπερασματικά, ενώ το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι μια χρόνια πάθηση, τα περισσότερα άτομα με αυτό είναι σε θέση να ζήσουν μια φυσιολογική, υγιή ζωή με τη βοήθεια της κατάλληλης θεραπείας και αυτοφροντίδας. Είναι επίσης σημαντικό για τα άτομα με το σύνδρομο να συνεργαστούν στενά με τον ιατρό τους, ώστε να αναπτύξουν ένα εξατομικευμένο σχέδιο θεραπείας που να αντιμετωπίζει τα μοναδικά συμπτώματα και τις ανάγκες τους».

Στο Metropolitan Hospital λειτουργεί πρότυπη Γαστρεντερολογική Κλινική, πλήρως οργανωμένη και εξοπλισμένη. Με την υποστήριξη εξειδικευμένου ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, καθώς και σύγχρονου τεχνολογικού εξοπλισμού, η Κλινική βρίσκεται διαρκώς στη διάθεση των ασθενών, έτοιμη να ανταποκριθεί σε κάθε περιστατικό που απαιτεί άμεση ή προγραμματισμένη αντιμετώπιση, σε 24ωρη βάση.

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να είναι χρόνια κατάσταση, όμως δεν είναι ανίκητη. Με σωστή διάγνωση, εξατομικευμένη προσέγγιση και συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να ελέγξουν τα συμπτώματά τους και να διατηρήσουν μια φυσιολογική καθημερινότητα. Η ενημέρωση, η αποφυγή αυθαίρετων συμπερασμάτων και η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση παραμένουν τα βασικά βήματα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση μιας διαταραχής που, αν και λειτουργική, είναι απολύτως υπαρκτή και συχνή.

Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ