Νέα ερευνητικά δεδομένα αναδεικνύουν τη δυνητικά θετική επίδραση των προβιοτικών, των πρεβιοτικών και των συμβιοτικών σε διάφορες παθήσεις του δέρματος, με την ατοπική δερματίτιδα να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Σύμφωνα με ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό Nutrition Reviews και περιέλαβε περισσότερες από 200 μελέτες σε ανθρώπους, διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για τον ρόλο τους στην πρόληψη της νόσου. Επίσης, καταγράφηκαν ενδείξεις θετικής επίδρασης στην ακμή, την ψωρίαση και άλλες δερματικές καταστάσεις.
Επιπλέον, και προηγούμενη μελέτη που επικεντρώθηκε αποκλειστικά στα προβιοτικά, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές, επιστημονικό περιοδικό ανθρώπινης διατροφής Nutrients, έδειξε ότι μπορεί να συνδέονται και με αντιγηραντικά οφέλη, παρότι τα διαθέσιμα στοιχεία σε αυτόν τον τομέα παραμένουν περιορισμένα.
Ποια είναι η σύνδεση διατροφής και δέρματος
Όπως εξηγεί ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος Δρ Χρήστος Στάμου, «καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου, από τη γέννηση έως τα βαθιά γεράματά του, το δέρμα υφίσταται αλλαγές, που επηρεάζουν την υγεία και την εμφάνισή του. Σε κάθε ηλικιακό στάδιο είναι πιο ευάλωτο σε διαφορετικές παθήσεις, παρότι οι παράγοντες που επηρεάζουν την εκδήλωσή τους, είτε ενδογενείς όπως η κληρονομικότητα, είτε εξωγενείς όπως η ηλιακή ακτινοβολία και η διατροφή, παραμένουν κοινοί».
Η επίδραση της διατροφής στο δέρμα εκδηλώνεται και μέσω του εντερικού μικροβιώματος, το οποίο ενισχύεται από την κατανάλωση προβιοτικών και πρεβιοτικών. Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι αυτοί οι διατροφικοί παράγοντες μπορούν να επιδράσουν θετικά στο δέρμα, περιορίζοντας το οξειδωτικό στρες, μετριάζοντας τις φλεγμονώδεις αντιδράσεις και στηρίζοντας τη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Τι είναι τα προβιοτικά και τα πρεβιοτικά
Τα προβιοτικά είναι «καλοήθεις» μικροοργανισμοί – βακτήρια ή μύκητες – που όταν καταναλώνονται, κυρίως μέσω τροφής ή συμπληρωμάτων, συμβάλλουν στην ενίσχυση της ισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος. Τρόφιμα όπως το γιαούρτι, το κεφίρ, το ξινολάχανο και άλλα προϊόντα ζύμωσης είναι φυσικές πηγές προβιοτικών.
Αντίστοιχα, τα πρεβιοτικά είναι διατροφικά συστατικά – κυρίως φυτικές ίνες – που «τρέφουν» τα προβιοτικά και άλλους ευεργετικούς μικροοργανισμούς στο έντερο. Απαντώνται σε τροφές όπως το σκόρδο, το κρεμμύδι, τα πράσα, οι μπανάνες, η βρώμη και το κριθάρι.
Πού εστιάζει η σύγχρονη έρευνα
Η ανασκόπηση 516 μελετών από επιστημονική ομάδα του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία συμπεριέλαβε τόσο έρευνες σε ανθρώπους όσο και σε ζώα, εξέτασε το ενδεχόμενο όφελος των προβιοτικών, πρεβιοτικών και συμβιοτικών (συνδυασμός των δύο) σε διάφορες δερματοπάθειες.
Περισσότερες από 200 μελέτες σε ανθρώπους ανέλυσαν την επίδραση των προβιοτικών, 34 επικεντρώθηκαν στα πρεβιοτικά και 41 στα συμβιοτικά. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στην ατοπική δερματίτιδα, το 72% των μελετών που αφορούσαν τη διαχείριση ή τη σοβαρότητά της ανέφεραν θετικές επιδράσεις, όπως και το 54% των μελετών που εξέτασαν την πρόληψη της νόσου.
Επιπλέον, παρουσιάστηκαν ενθαρρυντικά στοιχεία και για την ακμή, την ψωρίαση, καθώς και για παραμέτρους όπως η φωτογήρανση και η γενική γήρανση του δέρματος, αν και σε μικρότερο βαθμό. Οι ενδείξεις ήταν πιο αδύναμες όσον αφορά παθήσεις όπως η ροδόχρους ακμή ή ο καρκίνος του δέρματος.
Ποια είναι τα επιμέρους οφέλη των προβιοτικών
Η προγενέστερη ανασκόπηση στο Nutrients ανέδειξε πολλαπλά πιθανά οφέλη από τη χρήση προβιοτικών:
-
Ενίσχυση του δερματικού φραγμού
-
Μείωση της διάσπασης του κολλαγόνου και της παραγωγής μελανίνης
-
Αντιρυτιδικές και ενυδατικές ιδιότητες
-
Ανακούφιση από την ακμή, περιορίζοντας τα βακτήρια που την προκαλούν και τις φλύκταινες
-
Συμβολή στην ύφεση κλινικών συμπτωμάτων της ψωρίασης σε ορισμένες περιπτώσεις
-
Βελτίωση σε περιπτώσεις πιτυρίδας και σμηγματορροϊκής δερματίτιδας
Τι χρειάζεται προσοχή
Ο Δρ Στάμου διευκρινίζει: «Διαφορετικά προβιοτικά μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη και αντιμετώπιση διαφορετικών δερματικών παθήσεων. Διεξάγονται αρκετές κλινικές δοκιμές προκειμένου να μελετηθεί η αποτελεσματικότητα και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειές τους, αλλά ακόμα απαιτούνται πολλές μελέτες μέχρι να διεξαχθούν ασφαλή και οριστικά συμπεράσματα. Τα άτομα που ενδιαφέρονται να λάβουν προβιοτικά, πρεβιοτικά ή συμβιοτικά πρέπει να λάβουν υπόψη τους ότι η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και να συζητήσουν τα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους με το γιατρό τους».
Παρότι η έρευνα για τα προβιοτικά στο δέρμα παραμένει σε εξέλιξη, οι μέχρι σήμερα ενδείξεις υπογραμμίζουν τη δυναμική τους ως συμπληρωματικό εργαλείο στην πρόληψη και διαχείριση κοινών δερματολογικών προβλημάτων. Η χρήση τους, όμως, πρέπει να βασίζεται σε επιστημονική τεκμηρίωση και καθοδήγηση από ειδικούς, καθώς η εξατομικευμένη προσέγγιση παραμένει καθοριστική για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της παρέμβασης.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ