Οι καλοκαιρινές διακοπές είναι συνδεδεμένες με την ξεγνοιασιά, τη θάλασσα, τα ταξίδια και τη χαλάρωση. Για τα άτομα όμως που ζουν με σακχαρώδη διαβήτη, η αλλαγή ρυθμού, η έκθεση στη ζέστη, οι μετακινήσεις, η διαφορετική διατροφή και η αυξημένη σωματική δραστηριότητα μπορεί να κρύβουν παγίδες, εάν δεν υπάρχει η κατάλληλη προετοιμασία. Ποια είναι τα σημεία που χρειάζονται προσοχή; Τι πρέπει να γνωρίζει ένας ασθενής για την ινσουλίνη, τα γεύματα, την ενυδάτωση, το κολύμπι και την προστασία από την υπογλυκαιμία;
«Για τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη, η διασφάλιση υγιεινών διακοπών χωρίς απορρύθμιση και κινδύνους επιπλοκών απαιτεί την τήρηση ορισμένων βασικών κανόνων», επισημαίνουν ο κ. Ανδρέας Μελιδώνης, Διευθυντής Παθολόγος-Διαβητολόγος, ο κ. Κάρολος Παπαλαζάρου, Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος και η κ. Ευτυχία Τσιάμη, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, στο Metropolitan Hospital. Οι συμβουλές που ακολουθούν μπορούν να λειτουργήσουν ως ένας πρακτικός οδηγός για ασφαλείς, ξέγνοιαστες και απολαυστικές καλοκαιρινές διακοπές.
Χρήσιμες οδηγίες για τη διατροφή
Αποφυγή μεγάλων γευμάτων
Κατά τους θερινούς μήνες, συνιστάται η αποφυγή των βαριών και ιδιαίτερα μεγάλων γευμάτων. Προτιμότερη επιλογή αποτελούν τα μικρά και συχνά γεύματα, με έμφαση στις πράσινες σαλάτες, στα εύπεπτα ψάρια — όπως γαύρος ψητός, σαρδέλα ψητή, κολιός, σκουμπρί και τόνος — καθώς και στα ψητά φαγητά.
Η κατανάλωση φρούτων καλό είναι να περιορίζεται στις 3-4 μερίδες ημερησίως, πάντοτε σύμφωνα με το εξατομικευμένο διαιτολόγιο κάθε ασθενούς, ενώ πριν από την αναχώρηση είναι σημαντικό να γίνεται επανέλεγχος των αντιστοιχιών των φρούτων. Επιπλέον, ο συνδυασμός φρούτων με μικρή ποσότητα ξηρών καρπών μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή απότομων διακυμάνσεων του σακχάρου στο αίμα.
Προσοχή στο πρωινό
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το πρωινό γεύμα. Ένα ισορροπημένο πρωινό μπορεί να περιλαμβάνει άπαχο γάλα ή γιαούρτι με δημητριακά — κατά προτίμηση ολικής άλεσης — αυγά, είτε βραστά είτε σε μορφή ομελέτας, με μικρή ποσότητα τυριού, ψωμί ολικής άλεσης ή φρούτα.
Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή στους πλούσιους μπουφέδες των ξενοδοχείων, καθώς η υπερκατανάλωση τροφής μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε διατροφικές υπερβολές.
Ενυδάτωση και αναψυκτικά
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, και ιδιαίτερα όταν οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, ο κίνδυνος αφυδάτωσης αυξάνεται. Για τον λόγο αυτό, το νερό αποτελεί τον βασικό σύμμαχο για την καλή ενυδάτωση του οργανισμού.
Όσον αφορά τα αναψυκτικά, μπορούν να καταναλώνονται επιλογές χωρίς ζάχαρη, όπως εκείνα με στέβια ή ασπαρτάμη. Στην περίπτωση των φυσικών χυμών, όμως, είναι απαραίτητος ο έλεγχος της περιεκτικότητάς τους σε υδατάνθρακες, δεδομένου ότι 10-15 γραμμάρια υδατανθράκων αντιστοιχούν σε ένα ισοδύναμο φρούτου.
Κατανάλωση αλκοόλ
Η ήπια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να είναι επιτρεπτή, ωστόσο η υπερβολική λήψη του ενέχει κινδύνους τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Βραχυπρόθεσμα μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία, ενώ σε βάθος χρόνου μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του σωματικού βάρους.
Οι συνιστώμενες ποσότητες δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα 20-25 γραμμάρια οινοπνεύματος ημερησίως για τους άνδρες και τα 15 γραμμάρια για τις γυναίκες, κατανεμημένα σε δύο δόσεις. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα άτομα που λαμβάνουν ινσουλίνη, ειδικά όταν η κατανάλωση αλκοόλ συνδυάζεται με έντονη σωματική δραστηριότητα, όπως για παράδειγμα ο χορός. Σε τέτοιες περιπτώσεις, συνιστάται η ενδιάμεση κατανάλωση ενός μικρού γεύματος που να περιέχει υδατάνθρακες. Σε κάθε περίπτωση, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ πρέπει να αποφεύγεται απολύτως.
Κολύμβηση και πρόληψη υπογλυκαιμίας
Πριν από την είσοδο στη θάλασσα ή στην πισίνα, ένα μικρό δεκατιανό — όπως ένα φρούτο ή ένα μικρό σάντουιτς — μπορεί να προστατεύσει από την εμφάνιση υπογλυκαιμίας. Παράλληλα, καλό είναι να μεσολαβεί περίπου μία ώρα από το τελευταίο γεύμα πριν από το κολύμπι.
Επιπλέον, είναι χρήσιμο να υπάρχει κοντά στον ασθενή ένας μικρός χυμός ή ένα αναψυκτικό με ζάχαρη, ώστε να μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα ένα πιθανό επεισόδιο υπογλυκαιμίας.
Έκθεση στον ήλιο και προστασία
Έκθεση στον ήλιο και ινσουλίνη
Η παρατεταμένη παραμονή στον ήλιο πρέπει να αποφεύγεται, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν την απορρόφηση της ινσουλίνης και αυξάνουν τον κίνδυνο αιφνίδιας υπογλυκαιμίας. Για μεγαλύτερη ασφάλεια, προτείνεται η κολύμβηση να γίνεται είτε πριν από τις 11:00 π.μ. είτε μετά τις 4:00 μ.μ.
Για τη σύνθεση της βιταμίνης D αρκούν περίπου 10 λεπτά έκθεσης στον ήλιο χωρίς αντηλιακό. Στα άτομα που χρησιμοποιούν αισθητήρες συνεχούς καταγραφής γλυκόζης, συνιστάται να αποφεύγονται οι καταδύσεις.
Όσον αφορά τη χορήγηση της ινσουλίνης, προτιμάται οι ενέσεις πριν από την άσκηση να γίνονται στην περιοχή της κοιλιάς και όχι στα άκρα. Παράλληλα, είναι σημαντικό να τηρείται χρονική απόσταση τουλάχιστον μίας ώρας πριν από το κολύμπι και δύο ωρών πριν από την έκθεση στον ήλιο από τη στιγμή της ένεσης.
Προστασία των κάτω άκρων
Η προστασία των ποδιών είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη. Θα πρέπει να αποφεύγεται η άμεση επαφή των πελμάτων με την καυτή άμμο, καθώς και το περπάτημα χωρίς υποδήματα στην παραλία.
Η χρήση άνετων παπουτσιών για περπάτημα, καθαρών καλτσών ή ειδικών παπουτσιών θαλάσσης θεωρείται απαραίτητη, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος τραυματισμών.
Ταξίδι και αποθήκευση φαρμάκων
Κίνηση και ταξίδι
Η σωματική δραστηριότητα και το περπάτημα κατά τη διάρκεια των στάσεων σε ένα ταξίδι είναι ωφέλιμα και καλό είναι να εντάσσονται στο πρόγραμμα του ταξιδιώτη. Σε περίπτωση αεροπορικού ταξιδιού, συνιστάται η έγκαιρη ενημέρωση της αεροπορικής εταιρείας για την ανάγκη ειδικού γεύματος.
Εξίσου σημαντική είναι και η συχνή λήψη υγρών κατά τη διάρκεια της πτήσης — τουλάχιστον ένα ποτήρι νερό ανά ώρα — καθώς ο αέρας στις καμπίνες των αεροσκαφών είναι ιδιαίτερα ξηρός και ευνοεί την αφυδάτωση.
Φύλαξη φαρμακευτικής αγωγής
Με την άφιξη στον τόπο των διακοπών, η ινσουλίνη που δεν χρησιμοποιείται άμεσα, οι σύριγγες και το γλυκαγόνο θα πρέπει να τοποθετούνται στο ψυγείο. Η ινσουλίνη που βρίσκεται σε καθημερινή χρήση μπορεί να διατηρηθεί σε θερμοκρασία δωματίου έως και για 6 εβδομάδες.
Αντίστοιχα, οι ταινίες μέτρησης σακχάρου θα πρέπει να φυλάσσονται σε θερμοκρασία μεταξύ 18°C και 30°C.
Οργάνωση και ετοιμότητα
Για μεγαλύτερη ασφάλεια κατά τη διάρκεια των διακοπών, είναι σημαντικό να υπάρχει σωστή προετοιμασία πριν από την αναχώρηση. Σε αυτή περιλαμβάνονται:
-
η ενημέρωση για τις πλησιέστερες δομές υγείας στον τόπο διαμονής,
-
η κατοχή του τηλεφώνου του θεράποντος ιατρού και του ημερολογίου αυτοελέγχου,
-
ο επαρκής εφοδιασμός με ταινίες μέτρησης, μετρητές σακχάρου, αισθητήρες συνεχούς καταγραφής, σύριγγες, βελόνες, γλυκαγόνο και την απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή σε δισκία.
«Τέλος, κρίνεται απαραίτητη η τήρηση των γνωστών προληπτικών μέτρων σε χώρους με συνωστισμό για την προστασία από ιογενείς λοιμώξεις (όπως κορονοϊός, RSV κ.α.). Με οργάνωση και θετική διάθεση, οι διακοπές μπορούν να προσφέρουν στιγμές χαράς και ασφάλειας», καταλήγουν οι ειδικοί.
Ο σακχαρώδης διαβήτης δεν πρέπει να στερεί από κανέναν τη χαρά των διακοπών, αρκεί να υπάρχει σωστή οργάνωση, συνέπεια στη θεραπευτική αγωγή και προσοχή σε βασικούς κανόνες που μειώνουν τον κίνδυνο απορρύθμισης ή επιπλοκών. Η επαρκής ενυδάτωση, η προσαρμογή της διατροφής, η ασφαλής έκθεση στον ήλιο, η φροντίδα των κάτω άκρων και ο σωστός προγραμματισμός των μετακινήσεων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για ένα ασφαλές καλοκαίρι. Με την κατάλληλη προετοιμασία και τη συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό, οι θερινοί μήνες μπορούν να συνδυαστούν όχι μόνο με ξεκούραση, αλλά και με σταθερή φροντίδα της υγείας.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ