Σε μια εποχή όπου η ποιότητα ζωής και η προσωπική ευεξία βρίσκονται στο επίκεντρο, ζητήματα που αφορούν τη σεξουαλική υγεία εξακολουθούν να παραμένουν «σιωπηλά». Η στυτική δυσλειτουργία και η πρόωρη εκσπερμάτιση συγκαταλέγονται στις συχνότερες ανδρικές διαταραχές, επηρεάζοντας όχι μόνο τη σεξουαλική απόδοση, αλλά και την αυτοπεποίθηση, τη σχέση με τον/τη σύντροφο και τη συνολική ψυχολογία. Όταν μάλιστα συνυπάρχουν, δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την αντιμετώπισή τους. Πόσο συχνή είναι αυτή η συνύπαρξη και ποιες είναι σήμερα οι διαθέσιμες λύσεις;
Οι σεξουαλικές διαταραχές συνδέονται συχνά με την ηλικία, χωρίς όμως να περιορίζονται στους μεγαλύτερους άνδρες, καθώς εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα και σε νεότερες ηλικίες. Μεταξύ των πιο συχνών και επιβαρυντικών για την ποιότητα ζωής είναι η πρόωρη εκσπερμάτιση και η στυτική δυσλειτουργία. Η ταυτόχρονη παρουσία τους δεν είναι σπάνια, καθώς εκτιμάται ότι αφορά περίπου το 20% των περιπτώσεων, ενώ στην καθημερινή κλινική πράξη το ποσοστό φαίνεται ακόμη υψηλότερο, αφού έως και οι μισοί άνδρες με πρόωρη εκσπερμάτιση αναφέρουν παράλληλα δυσκολίες στη στύση.
Τα τελευταία τουλάχιστον 15 χρόνια παρατηρείται αυξητική τάση στη διάγνωση συνυπάρχουσας πρόωρης εκσπερμάτισης σε νεότερους και μεσήλικες άνδρες που αναζητούν ιατρική βοήθεια για προβλήματα στύσης. Στην πράξη, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, στον οποίο η μία πάθηση επιδεινώνει την άλλη, επηρεάζοντας συνολικά τη σεξουαλική λειτουργία.
«Η στυτική δυσλειτουργία και η πρόωρη εκσπερμάτιση είναι διαφορετικές παθήσεις. Ωστόσο, παρουσιάζουν ορισμένες ομοιότητες και η μία μπορεί να επηρεάσει την άλλη», επισημαίνει ο Επιστημονικός Υπεύθυνος της Menclinic Χειρουργός Ανδρολόγος Ουρολόγος Δρ Αναστάσιος Λιβάνιος.
«Η πρόωρη εκσπερμάτιση χαρακτηρίζεται από την αδυναμία καθυστέρησης της εκσπερμάτισης σε όλες ή σχεδόν όλες τις κολπικές διεισδύσεις, με χρόνο ενδοεκσπερμάτισης κάτω του ενός λεπτού κολπικής διείσδυσης (πρωτοπαθής) ή κάτω των τριών λεπτών (δευτεροπαθής). Η στυτική δυσλειτουργία είναι η αδυναμία επίτευξης και διατήρησης στύσης επαρκούς για να επιτρέψει ικανοποιητική σεξουαλική απόδοση.
Οι αιτιολογικοί παράγοντες της στυτικής δυσλειτουργίας είναι πολλοί και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την υπέρταση, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον σακχαρώδη διαβήτη, την αυξημένη χοληστερόλη, την παχυσαρκία, τη λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων, το κάπνισμα, τη νόσο Peyronie, διαταραχές ύπνου, την κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών, τραυματισμούς στη σπονδυλική στήλη ή τη λεκάνη, τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης, καθώς και ψυχολογικούς παράγοντες όπως το άγχος, η κατάθλιψη, το στρες και η ανησυχία για τη σεξουαλική απόδοση.
Όσον αφορά την πρόωρη εκσπερμάτιση, τα αίτια της πρωτοπαθούς μορφής παραμένουν υπό διερεύνηση. Αντίθετα, η δευτεροπαθής μορφή σχετίζεται με ορμονικές διαταραχές, φλεγμονές στον προστάτη ή την ουρήθρα, ψυχολογικούς παράγοντες όπως άγχος και κατάθλιψη, μειωμένη αυτοπεποίθηση, ενοχές, προβλήματα στη σχέση, αλλά και πρώιμες σεξουαλικές εμπειρίες.
Και οι δύο διαταραχές επηρεάζουν σημαντικά τη συναισθηματική ισορροπία και την ποιότητα ζωής, όχι μόνο των ασθενών αλλά και των συντρόφων τους. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν συχνά υποδιαγνωσμένες και υποθεραπευμένες, καθώς πολλοί άνδρες διστάζουν να ζητήσουν βοήθεια λόγω ντροπής ή κοινωνικών στερεοτύπων. Η σεξουαλικότητα εξακολουθεί να αποτελεί ταμπού στη χώρα μας», επισημαίνει.
Η συνύπαρξη των δύο παθήσεων
Η πρόωρη εκσπερμάτιση και η στυτική δυσλειτουργία μπορούν να συνυπάρχουν και να αλληλοεπηρεάζονται. Η μία μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση ή την επιδείνωση της άλλης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να εμφανίζονται ταυτόχρονα αλλά ανεξάρτητα, με διαφορετική αιτιολογία.
Σημαντικά δεδομένα προκύπτουν από την Παγκόσμια Μελέτη Σεξουαλικών Στάσεων και Συμπεριφορών (GSSAB), η οποία εξέτασε 13.618 άτομα ηλικίας 40-80 ετών σε 29 χώρες. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 62,2% των ανδρών με πρόωρη εκσπερμάτιση παρουσίαζε και στυτική δυσλειτουργία, ενώ η ύπαρξη στυτικής δυσλειτουργίας αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης πρόωρης εκσπερμάτισης κατά 4 έως 11 φορές.
Οι επιπτώσεις στην ψυχολογία και τη σχέση
Οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο και στις δύο καταστάσεις. Η πρόωρη εκσπερμάτιση μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη σεξουαλική ικανοποίηση, αυξημένο άγχος και ένταση, επηρεάζοντας αρνητικά τη στυτική λειτουργία. Αντίστοιχα, η στυτική δυσλειτουργία δημιουργεί άγχος απόδοσης, το οποίο μπορεί να επιδεινώσει τον έλεγχο της εκσπερμάτισης.
Σε μια προσπάθεια διαχείρισης των συμπτωμάτων, ορισμένοι άνδρες μειώνουν το επίπεδο διέγερσης για να καθυστερήσουν την εκσπερμάτιση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα στύσης. Αντίθετα, άλλοι αυξάνουν τη διέγερση για να επιτύχουν στύση, κάτι που ενδέχεται να προκαλέσει πρόωρη εκσπερμάτιση. Ο κίνδυνος επιδεινώνεται ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει σταθερή ερωτική σχέση.
Θεραπευτική προσέγγιση
Η αντιμετώπιση ξεκινά από την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και τη μείωση των παραγόντων κινδύνου. Η συστηματική άσκηση, ιδιαίτερα η αερόβια μέτριας έως υψηλής έντασης, συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της στυτικής λειτουργίας. Παράλληλα, η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους και η διακοπή του καπνίσματος είναι καθοριστικής σημασίας.
Όταν απαιτείται περαιτέρω παρέμβαση, η θεραπευτική στρατηγική εστιάζει αρχικά στη στυτική δυσλειτουργία, καθώς οι ασθενείς συνήθως αναζητούν βοήθεια πρώτα για αυτό το πρόβλημα.
Η φαρμακευτική αγωγή αποτελεί την πρώτη επιλογή, ενώ για όσους δεν ανταποκρίνονται υπάρχουν εναλλακτικές, όπως οι ενδοπεϊκές ενέσεις.
Ιδιαίτερα αποτελεσματική θεωρείται η θεραπεία με κρουστικά κύματα χαμηλής έντασης, μια μη επεμβατική μέθοδος που ενισχύει την αγγειακή λειτουργία μέσω της νεοαγγειογένεσης, δηλαδή της δημιουργίας νέων αιμοφόρων αγγείων που βελτιώνουν τη ροή του αίματος στο πέος. Πρόκειται για τη μοναδική θεραπεία με πραγματικό θεραπευτικό χαρακτήρα, καθώς δεν στοχεύει μόνο στη διαχείριση των συμπτωμάτων.
Ωστόσο, η πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση επιτυγχάνεται συνήθως με συνδυασμό θεραπευτικών μεθόδων, στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης.
Για τις πιο σοβαρές περιπτώσεις στυτικής δυσλειτουργίας, υπάρχει και η χειρουργική λύση της υποδόριας εμφύτευσης πεϊκής πρόθεσης, η οποία τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος, ιδιαίτερα σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική αγωγή ή επιθυμούν μια μόνιμη λύση.
«Τόσο η στυτική δυσλειτουργία όσο και η πρόωρη εκσπερμάτιση είναι θεραπεύσιμες παθήσεις. Επειδή, όμως, επιβαρύνουν ψυχολογικά τόσο τον πάσχοντα όσο και τον/τη σύντροφο θα πρέπει το ζευγάρι να σκεφτεί την υποστήριξη και των δύο από έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο, παράλληλα με τη ιατρική θεραπεία που θα επιλεγεί, προκειμένου να κρατήσουν ζωντανή τη σχέση και τη σεξουαλική τους ζωή», καταλήγει ο Δρ Λιβάνιος.
Παρά τη συχνότητά τους, η στυτική δυσλειτουργία και η πρόωρη εκσπερμάτιση δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «ταμπού» ή ως αναπόφευκτες καταστάσεις. Η σύγχρονη ιατρική προσφέρει αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές, ενώ η έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας μπορεί να αποτρέψει την επιδείνωση και να αποκαταστήσει την ποιότητα ζωής. Η ενημέρωση και η ανοιχτή επικοινωνία με τον ειδικό αποτελούν το βασικό «κλειδί» για ουσιαστική και διαρκή βελτίωση.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ