Με πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Αλλεργιολογίας (World Allergy Organization), η 8η Ιουλίου έχει οριστεί από το 2005 ως Παγκόσμια Ημέρα Αλλεργίας, με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για τη διαρκώς αυξανόμενη επίπτωση των αλλεργιών στην ανθρώπινη υγεία.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα, το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού εμφανίζει κάποια μορφή αλλεργικής αντίδρασης, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 1‰ των πολιτών (περίπου 4,5 εκατομμύρια άνθρωποι) εκδηλώνει τροφικές αλλεργίες. Οι αντιδράσεις αυτές προκαλούνται από συγκεκριμένα τρόφιμα ή συστατικά, τα οποία διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, τη διατροφή και τη γενετική προδιάθεση κάθε πληθυσμού.
Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων κυμαίνεται από ήπιες εκδηλώσεις, όπως δερματικά εξανθήματα, έως και αναφυλαξία, μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή αντίδραση. Αξίζει να σημειωθεί ότι αλλεργικές αντιδράσεις μπορεί να προκληθούν ακόμη και από εξαιρετικά μικρές ποσότητες αλλεργιογόνων ουσιών, ενώ αρκετοί άνθρωποι αγνοούν ότι είναι αλλεργικοί σε ένα τρόφιμο μέχρι να εμφανιστεί ξαφνικά αντίδραση, ακόμα και σε τρόφιμο που προηγουμένως κατανάλωναν χωρίς πρόβλημα.
Η αποφυγή της κατανάλωσης των αλλεργιογόνων τροφίμων αποτελεί τον μοναδικό τρόπο πρόληψης των συμπτωμάτων για όσους πάσχουν από αλλεργίες.
Υποχρεωτική επισήμανση αλλεργιογόνων – Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία
Για την προστασία των καταναλωτών, ο Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011 περιλαμβάνει στο Παράρτημα ΙΙ έναν κατάλογο από ουσίες και προϊόντα που είναι γνωστό ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις ή δυσανεξίες. Αυτά πρέπει υποχρεωτικά να επισημαίνονται ευδιάκριτα στις συσκευασίες των τροφίμων, ακόμη και στην περίπτωση που υπάρχει μόνο η υποψία ότι περιέχονται.
Οι ουσίες αυτές περιλαμβάνουν:
-
δημητριακά που περιέχουν γλουτένη,
-
γάλα,
-
αυγά,
-
ξηρούς καρπούς,
-
φιστίκια,
-
σόγια,
-
ψάρια,
-
μαλακόστρακα,
-
μαλάκια,
-
σέλινο,
-
λούπινο,
-
σουσάμι,
-
μουστάρδα
-
και θειώδη.
Η λίστα αυτή υπόκειται σε αναθεώρηση, καθώς η επιστημονική έρευνα εξελίσσεται. Ευρωπαίοι επιστήμονες αξιολογούν διαρκώς νέα συστατικά και εξετάζουν πώς οι διαδικασίες επεξεργασίας τροφίμων μπορεί να ενισχύουν ή να μειώνουν την αλλεργιογόνο δράση τους.
Αλλεργιογόνα σε μη συσκευασμένα τρόφιμα – Υποχρεώσεις καταστημάτων και επιχειρήσεων εστίασης
Για τρόφιμα που δεν διατίθενται σε συσκευασία – όπως προϊόντα αρτοποιείου, ζαχαροπλαστείου, μαζικής εστίασης ή ηλεκτρονικής παραγγελίας – οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων είναι υποχρεωμένοι να παρέχουν πληροφορίες για την παρουσία αλλεργιογόνων. Η ενημέρωση μπορεί να γίνεται μέσω μενού, πινακίδων ή προφορικά από το προσωπικό.
Σε κάθε περίπτωση, οι καταναλωτές με αλλεργίες οφείλουν να ρωτούν για την ύπαρξη αλλεργιογόνων πριν καταναλώσουν κάποιο προϊόν ή γεύμα, ώστε να αποφύγουν ανεπιθύμητες αντιδράσεις.
Ο ρόλος του ΕΦΕΤ στην προστασία του καταναλωτή
Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην εποπτεία των αλλεργιογόνων στα τρόφιμα. Για την περίοδο 2024–2025, έχει θέσει σε εφαρμογή πρόγραμμα επισήμου ελέγχου τροφίμων, το οποίο περιλαμβάνει συνδυαστικούς ελέγχους (επιθεωρήσεις, δειγματοληψίες, αναλύσεις) και βασίζεται στη συνεργασία των εθνικών αρμόδιων αρχών.
Παράλληλα, μέσω της ιστοσελίδας του, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των δελτίων ενημέρωσης, καθώς και της συμμετοχής του σε δράσεις επικοινωνίας όπως η ευρωπαϊκή εκστρατεία Safe2Eat της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (The European Food Safety Authority – EFSA), ο ΕΦΕΤ παρέχει έγκυρη και κατανοητή πληροφόρηση για τα αλλεργιογόνα στα τρόφιμα.
Στόχος του είναι να ενδυναμώσει τον καταναλωτή, δίνοντάς του τις απαραίτητες γνώσεις ώστε να προβαίνει σε συνειδητές και ασφαλείς διατροφικές επιλογές.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ