Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς αποτελεί μία σοβαρή οφθαλμολογική πάθηση που απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση, καθώς η καθυστέρηση στη θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια όρασης.
Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας είναι το λεπτό στρώμα νευρικού ιστού στο πίσω μέρος του οφθαλμού, το οποίο υποδέχεται το φως και μεταφέρει την εικόνα στον εγκέφαλο. Αποκόλληση προκύπτει όταν αυτός απομακρύνεται από τη φυσιολογική του θέση, με αποτέλεσμα να διακόπτεται η παροχή οξυγόνου και θρεπτικών ουσιών προς τα κύτταρά του.
«Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το υαλοειδές υγρό – το παχύρευστο υγρό που καλύπτει το οπίσθιο ημιμόριο του οφθαλμού και προσφύεται με ισχυρές ίνες στον αμφιβληστροειδή. Καθώς μεγαλώνουμε, το υαλοειδές απομακρύνεται από τον αμφιβληστροειδή, συνήθως χωρίς να δημιουργεί προβλήματα στην όραση. Μερικές φορές, όμως, καθώς απομακρύνεται μπορεί να προκαλέσει σχίσιμο στον αμφιβληστροειδή, σε μία ή περισσότερες περιοχές. Το υγρό μπορεί στη συνέχεια να περάσει μέσα από αυτό το σχίσιμο και να ανασηκώσει τον αμφιβληστροειδή, όπως η υγρασία ανασηκώνει την ταπετσαρία από τον τοίχο», εξηγεί ο Χειρουργός Οφθαλμίατρος Αλέξανδρος Χαρώνης, MD, Διευθυντής Τμήματος Αμφιβληστροειδούς στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Athens Vision.
Παράγοντες κινδύνου για αποκόλληση αμφιβληστροειδούς
Η πιθανότητα εμφάνισης αυξάνεται σε άτομα με:
-
Υψηλή μυωπία (άνω των 5 βαθμών). Έρευνες έχουν δείξει ότι οι πάσχοντες έχουν 5–6 φορές περισσότερες πιθανότητες αποκόλλησης σε σχέση με όσους έχουν χαμηλή μυωπία.
-
Ιστορικό τραυματισμού ή χειρουργικής επέμβασης (π.χ. καταρράκτης).
-
Οικογενειακό ιστορικό αποκόλλησης.
-
Προηγούμενο επεισόδιο αποκόλλησης στο άλλο μάτι.
-
Περιοχές λέπτυνσης του αμφιβληστροειδούς (ανιχνεύονται στην οφθαλμοσκόπηση).
«Πρόσφατες μελέτες εξέτασαν κατά πόσο μετεωρολογικοί παράγοντες, όπως η θερμοκρασία και η υγρασία, μπορεί να σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα αποκολλήσεων σε περιόδους καύσωνα. Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα είναι περιορισμένα και δεν τεκμηριώνουν αιτιώδη σχέση. Πρόκειται κατ’ ουσία για μία υπόθεση που απαιτεί περαιτέρω έρευνα», σημειώνει ο κ. Χαρώνης.
Συμπτώματα που απαιτούν άμεση εξέταση
Η αποκόλληση εκδηλώνεται συνήθως ξαφνικά και με χαρακτηριστικά συμπτώματα όπως:
-
Φωταψίες (ξαφνικές λάμψεις, που μοιάζουν με αστραπές).
-
Απότομη αύξηση των μυιοψιών («μυγάκια»). Αν συνοδεύονται από λάμψεις, το ενδεχόμενο αποκόλλησης είναι ακόμη πιο ισχυρό.
-
Σκοτεινή σκιά στην περιφερική όραση, σαν κουρτίνα.
-
Θόλωση της όρασης.
«Τα συμπτώματα αυτά δεν συνεπάγονται αυτομάτως ότι έχει αποκολληθεί ο αμφιβληστροειδής χιτώνας του ματιού. Χρειάζονται όμως επειγόντως αξιολόγηση από τον οφθαλμίατρο. Εκείνος θα εξετάσει τα μάτια και θα εντοπίσει τυχόν ρωγμές στον αμφιβληστροειδή ή την έναρξη της αποκόλλησης και θα συστήσει την απαιτούμενη θεραπεία», υπογραμμίζει ο κ. Χαρώνης.
Τρόποι αντιμετώπισης
-
Σε περίπτωση ρωγμών, μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα λέιζερ ή κρυοπηξία για «σφράγισμα».
-
Όταν έχει ήδη ξεκινήσει αποκόλληση, συνήθως απαιτείται χειρουργική επέμβαση για την αποκατάσταση της φυσιολογικής θέσης του αμφιβληστροειδούς.
Η καθυστέρηση στη διάγνωση και στη θεραπεία αυξάνει τον κίνδυνο μη αναστρέψιμης απώλειας όρασης. Αν η αποκόλληση δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, σχεδόν πάντα οδηγεί σε τύφλωση.
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
«Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς μπορεί να συμβεί ξαφνικά σε οποιονδήποτε. Οι ασθενείς πρέπει να γνωρίζουν ότι όσο πιο σοβαρή είναι όταν διαγνωστεί, τόσο πιο δυσμενής είναι η πρόγνωση για την όραση. Με την έγκαιρη διάγνωση, όμως, και τη σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να διορθωθεί το πρόβλημα στο 80-90% των περιπτώσεων, αν και η αποκατάσταση της όρασης μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες», καταλήγει ο κ. Χαρώνης.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ