Η οξεία ιογενής γαστρεντερίτιδα αποτελεί μία από τις πιο συχνές λοιμώξεις κατά τη διάρκεια του χειμώνα και μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικιακή ομάδα. Πρόκειται για φλεγμονή του γαστρεντερικού σωλήνα που προσβάλλει κυρίως το στομάχι και το έντερο.
«Η αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης και μετάδοσης, που παρατηρείται κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών, οφείλεται κυρίως στον στενότερο συγχρωτισμό των ανθρώπων σε ορισμένους κλειστούς χώρους όπως: παιδικοί σταθμοί, σχολεία, νοσοκομεία, μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων, κρουαζιερόπλοια και κατασκηνώσεις. Άτομα που διαμένουν, εργάζονται ή γενικά περνούν χρόνο σε αυτούς τους χώρους έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν από ιογενή γαστρεντερίτιδα», εξηγεί ο κ. Κωνσταντίνος Δελής, Διευθυντής Γαστρεντερολόγος Metropolitan Hospital.
Αιτίες και τρόποι μετάδοσης
Η οξεία γαστρεντερίτιδα προκαλείται κυρίως από ιούς και πιο σπάνια από βακτήρια ή παράσιτα.
• Στους ενήλικες, οι νοροϊοί αποτελούν τη συχνότερη αιτία.
• Στα παιδιά, η οφειλόμενη σε ροταϊούς λοίμωξη είναι πιο συνηθισμένη.
• Βακτηριακές μορφές σχετίζονται κυρίως με καμπυλοβακτηρίδιο και κολοβακτηρίδιο.
«Η ιογενής γαστρεντερίτιδα είναι η πιο συχνή αιτία διαρροϊκής νόσου παγκοσμίως. Η γαστρεντερίτιδα οφείλεται κυρίως στην κατανάλωση ακατάλληλα παρασκευασμένης ή διατηρημένης τροφής ή/και μολυσμένου ύδατος. Μπορεί όμως να μεταδοθεί και μετά από στενή επαφή με ήδη μολυσμένο άτομο. Οι ασθενείς με γαστρεντερίτιδα από νοροϊό είναι μεταδοτικοί από τη στιγμή που ξεκινούν να νιώθουν αδιαθεσία έως και τουλάχιστον τρεις ημέρες μετά την ανάρρωσή τους», επισημαίνει ο κ. Δελής, προσθέτοντας πως τα περιστατικά αυξάνονται προς το τέλος του φθινοπώρου και κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Συμπτώματα οξείας ιογενούς γαστρεντερίτιδας
Τα συμπτώματα εκδηλώνονται συνήθως 12–72 ώρες μετά την έκθεση στον ιό και περιλαμβάνουν:
• διάρροια
• εμετούς
• κοιλιακό πόνο (κράμπες)
• αίσθημα εξάντλησης
Σε πιο σοβαρές μορφές μπορεί να προκύψει πυρετός ή αφυδάτωση.
Μπορεί επίσης να παρουσιαστούν: πονοκέφαλος, μυαλγίες και εύκολη κόπωση.
Στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος υποχωρεί μέσα σε μία εβδομάδα και δεν απαιτεί ιατρική φροντίδα. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, ωστόσο, αποτελεί σημαντική αιτία θνησιμότητας στα βρέφη.
Αφυδάτωση: Ποια σημάδια πρέπει να προσέξουμε;
Η αφυδάτωση είναι αποτέλεσμα των συνεχών εμέτων και της διάρροιας και αφορά κυρίως:
• ηλικιωμένους
• παιδιά
Συνηθισμένα συμπτώματα:
– έντονη δίψα
– ζάλη
– σύγχυση
– αδυναμία
– ξηρό δέρμα
– σκούρα, πυκνά ούρα
Διάρκεια συμπτωμάτων
Στις περισσότερες ιογενείς γαστρεντερίτιδες τα συμπτώματα βελτιώνονται μέσα σε 2–3 ημέρες και σπάνια διαρκούν πάνω από μία εβδομάδα.
Η ανάρρωση μπορεί να καθυστερήσει σε:
• ηλικιωμένους
• ανοσοκατασταλμένους ασθενείς (ογκολογικούς, άτομα σε κορτιζονοθεραπεία κ.ά.)
Ποιες εξετάσεις χρειάζονται;
Συνήθως δεν απαιτούνται εξετάσεις.
Σε σοβαρά ή παρατεινόμενα συμπτώματα ο ιατρός μπορεί να ζητήσει:
• αιματολογικό έλεγχο
• εξετάσεις ούρων
• έλεγχο κοπράνων
Πότε πρέπει να επικοινωνήσω με γαστρεντερολόγο;
Άμεση επικοινωνία με ειδικό απαιτείται όταν:
– τα συμπτώματα αφυδάτωσης είναι έντονα
– διάρροια ή έμετοι επιμένουν πάνω από 48 ώρες
– δεν μπορείτε να κρατήσετε υγρά
– υπάρχει αιματηρή διάρροια
– ο κοιλιακός πόνος είναι πολύ έντονος
– δεν έχετε ουρήσει για πάνω από 6 ώρες
Θεραπευτική προσέγγιση
«Ο πιο σημαντικός στόχος της θεραπείας είναι να διατηρηθεί ο ασθενής ενυδατωμένος και, σε περίπτωση αφυδάτωσης, να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών», τονίζει ο κ. Δελής.
Η θεραπεία περιλαμβάνει:
• επαρκή λήψη υγρών
• πόσιμα διαλύματα ηλεκτρολυτών (σε ήπιες και μέτριες περιπτώσεις)
Φαρμακευτική αγωγή:
– Αντιεμετικά: μόνο με ιατρική σύσταση
– Αντιδιαρροϊκά: συνήθως δεν συνιστώνται, ειδικά στους ηλικιωμένους
– Προβιοτικά: δεν έχει αποδειχθεί σαφές όφελος
Σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία για:
• ενδοφλέβια ενυδάτωση
• έλεγχο ηλεκτρολυτών
Τα αντιβιοτικά σπάνια χρειάζονται στις ιογενείς γαστρεντερίτιδες.
Διατροφικές οδηγίες
Δεν υπάρχει ενιαίο διατροφικό πρωτόκολλο που να ισχύει για όλους.
Σε ήπιες περιπτώσεις βοηθούν:
• ρύζι
• μπανάνα
• μήλο
• τσάι
• τοστ
• καλά βρασμένο κοτόπουλο
Πρέπει να αποφεύγονται:
• τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες
Μέτρα υγιεινής για πρόληψη
«Για να μειώσουμε την πιθανότητα νόσησης από οξεία ιογενή γαστρεντερίτιδα θα πρέπει να πλένουμε τα χέρια μας καλά με σαπούνι και ζεστό νερό, πριν από το φαγητό και μετά τη χρήση της τουαλέτας», τονίζει ο κ. Δελής.
Επιπλέον:
• αποφυγή ύποπτων τροφών
• αποφυγή κακώς διατηρημένων υγρών
• παραμονή στο σπίτι κατά τη διάρκεια των συμπτωμάτων
• αποφυγή επαφής με άλλους για 48 ώρες μετά το τέλος των συμπτωμάτων
• αποχή παιδιών από σχολείο/δραστηριότητες
• αποχή εργαζομένων σε δομές υγείας και μονάδες τροφίμων
Οι ιοί επιβιώνουν σε επιφάνειες έως 72 ώρες και μικρές ποσότητες αρκούν για μετάδοση.
Υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τον ροταϊό στο εθνικό πρόγραμμα παιδικών εμβολιασμών.
Στο Metropolitan Hospital λειτουργεί πλήρως εξοπλισμένη και άρτια οργανωμένη Γαστρεντερολογική Κλινική με τεχνολογία τελευταίας γενιάς και έμπειρο ιατρικό προσωπικό, έτοιμη να αντιμετωπίσει κάθε οξύ περιστατικό.
Η έγκαιρη φροντίδα κάνει τη διαφορά
Η οξεία ιογενής γαστρεντερίτιδα είναι μια συχνή και συνήθως αυτοπεριοριζόμενη λοίμωξη, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί χωρίς επιπλοκές. Παρ’ όλα αυτά, η προσεκτική παρακολούθηση των συμπτωμάτων, η άμεση ενυδάτωση και η εφαρμογή βασικών μέτρων υγιεινής αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την ασφαλή ανάρρωση και την αποφυγή μετάδοσης.
Η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας στις περιπτώσεις που απαιτείται και η ενημέρωση του κοινού για τα σημάδια που χρειάζονται προσοχή συμβάλλουν ουσιαστικά στην προστασία της υγείας, ιδιαίτερα για τις πιο ευάλωτες ομάδες.
Με σωστή καθοδήγηση και υπεύθυνη στάση, κάθε περιστατικό γαστρεντερίτιδας μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, διασφαλίζοντας γρήγορη ανάρρωση και περιορισμό των επιπλοκών.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ