Το Διεθνές Συνέδριο Πρωτεϊνών Πλάσματος (International Plasma Protein Congress – IPPC), η σημαντικότερη διοργάνωση για τον τομέα των πρωτεϊνών πλάσματος στην Ευρώπη, πραγματοποιήθηκε φέτος στη Βαρσοβία, στις 20–21 Μαΐου 2025, σηματοδοτώντας την 20ή επέτειό του. Η εκδήλωση, που διοργανώνεται ετησίως από την Plasma Protein Therapeutics Association (PPTA), συγκέντρωσε κορυφαίους εκπροσώπους από τον χώρο της υγείας, της φαρμακοβιομηχανίας, της πολιτικής αλλά και συλλόγων ασθενών από όλη την Ευρώπη.
Κάλεσμα από τον Τσέχο Υφυπουργό Υγείας προς την Ελλάδα
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τη στάση της Ελληνικής Πολιτείας ως προς την ενίσχυση της συλλογής πλάσματος για την παραγωγή φαρμάκων κρίσιμης σημασίας, ο Τσέχος Υφυπουργός Υγείας, Jakub Dvořáček, δήλωσε:
«Πιστεύω πως ο μόνος τρόπος για να πετύχει η Ευρωπαϊκή Ένωση αυτάρκεια στην παραγωγή φαρμάκων από πλάσμα είναι η ενεργή συμμετοχή όλων των κρατών-μελών στη δωρεά πλάσματος. Κάθε χώρα θα πρέπει να συνεισφέρει τουλάχιστον σε βαθμό που να καλύπτει τις ανάγκες των ίδιων των ασθενών της.»
Η Τσεχία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: λειτουργώντας με μικτό σύστημα συλλογής πλάσματος – δημόσιο και ιδιωτικό – και παρέχοντας οικονομική αποζημίωση στους δότες, καταφέρνει να συλλέγει ετησίως 1,3 εκατομμύρια λίτρα πλάσματος, αριθμός επαρκής για να καλύψει τις εθνικές της ανάγκες. Με πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων, αντίστοιχο με αυτόν της Ελλάδας, η Τσεχία συνεισφέρει παράλληλα ένα σημαντικό ποσοστό του συνόλου πλάσματος που διατίθεται για την παραγωγή φαρμάκων στην Ε.Ε.
Τα φάρμακα από ανθρώπινο πλάσμα και η μοναδικότητά τους
Τα φάρμακα από πλάσμα (Plasma-Derived Medicinal Products – PDMPs) είναι απαραίτητα για την επιβίωση και την ποιότητα ζωής ασθενών με σπάνιες και χρόνιες παθήσεις, όπως:
-
Πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς ανοσοανεπάρκειες
-
Ανοσομεσολαβούμενες περιφερικές νευροπάθειες
-
Αιμορροφιλία
-
Κληρονομικό αγγειοοίδημα
-
Νόσος Kawasaki, σύνδρομο Guillain-Barré, κ.ά.
Χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως στην καθημερινή ιατρική πρακτική, για την ανάρρωση μετά από χειρουργεία, μεταμοσχεύσεις, αλλά και σε περιπτώσεις δαγκωμάτων ζώων.
Η παραγωγή τους βασίζεται αποκλειστικά στο ανθρώπινο πλάσμα, μια βιολογική ουσία που δεν μπορεί να παραχθεί τεχνητά ούτε να αντικατασταθεί με συνθετικό υλικό. Αυτό καθιστά τη διαδικασία παραγωγής ιδιαίτερα περίπλοκη, καθώς εξαρτάται πλήρως από την εθελοντική προσφορά υγειών δοτών.
Η ελληνική εμπειρία: Ασθενείς μιλούν για την πραγματικότητα
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, εκπρόσωποι συλλόγων ασθενών από όλη την Ευρώπη μοιράστηκαν τις προσωπικές τους εμπειρίες, αναδεικνύοντας την αβεβαιότητα στην πρόσβαση στα φάρμακα από πλάσμα και τον ψυχολογικό φόρτο που αυτή προκαλεί.
Από την πλευρά της Ελλάδας, ο κ. Τοπάλης, μέλος του Δ.Σ. του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών και Φίλων Ατόμων με Ανοσοανεπάρκειες «ΓΑΛΗΝΟΣ», και ο κ. Κώστας Πετράκης, Αντιπρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Ασθενών με Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες «ΑΡΜΟΝΙΑ», επεσήμαναν τις χρόνιες ελλείψεις φαρμάκων στην Ελλάδα και τη δυσκολία διασφάλισης επαρκούς ποσότητας πλάσματος για τη σταθερή κάλυψη των αναγκών.
Ο κ. Πετράκης ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Το πλάσμα δεν μπορεί να παραχθεί εργαστηριακά. Εξαρτάται από τις εθελοντικές δωρεές των υγιών πολιτών. Η αδυναμία διασφάλισης σταθερής ποσότητας πρώτης ύλης μας φέρνει αντιμέτωπους με τον φόβο ότι δεν θα έχουμε πρόσβαση στα φάρμακά μας. Δεν είναι απλώς θέμα ανησυχίας για την πορεία της ασθένειας, αλλά για την ίδια μας την επιβίωση. Καλούμε την Ελληνική Πολιτεία να ακολουθήσει το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών κρατών και να ενισχύσει ενεργά τη συλλογή πλάσματος για την παραγωγή των φαρμάκων που έχουμε ζωτική ανάγκη.»
Η ευρωπαϊκή εικόνα: Μόνο λίγες χώρες συλλέγουν επαρκές πλάσμα
Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο, μόνο τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες – Αυστρία, Τσεχία, Ουγγαρία και Γερμανία – οι οποίες εφαρμόζουν μεικτό σύστημα συλλογής πλάσματος (δημόσιο και ιδιωτικό), συλλέγουν πάνω από το 47% του πλάσματος της Ε.Ε.
Αντίθετα, κράτη που λειτουργούν αποκλειστικά με δημόσια συστήματα, όπως η Γαλλία, καλύπτουν μόλις το 50% των εθνικών τους αναγκών, εισάγοντας το υπόλοιπο πλάσμα από το εξωτερικό.
Η ανάγκη μεταρρύθμισης στην Ελλάδα
Η συμμετοχή της Ελλάδας στην ενίσχυση της αυτονομίας της Ευρώπης στην παραγωγή φαρμάκων από πλάσμα δεν είναι μόνο θέμα πολιτικής επιλογής, αλλά και κοινωνικής ευθύνης απέναντι στους ασθενείς. Το παράδειγμα χωρών όπως η Τσεχία, που με πληθυσμό αντίστοιχο της Ελλάδας καταφέρνει να είναι αυτάρκης, αναδεικνύει την ανάγκη για ενεργές μεταρρυθμίσεις, κίνητρα για δότες και μακροπρόθεσμη στρατηγική.
Οι φωνές των ασθενών είναι ξεκάθαρες: Η πρόσβαση στα φάρμακα που βασίζονται στο ανθρώπινο πλάσμα είναι ζήτημα ζωής. Η Ελλάδα καλείται να δώσει ουσιαστική απάντηση.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ