Περισσότεροι από 75.000 άνθρωποι στην Ελλάδα ζουν με κερατόκωνο, μια πάθηση του κερατοειδούς κατά την οποία ο χιτώνας του ματιού χάνει το φυσιολογικό του καμπύλο σχήμα και σταδιακά λαμβάνει «κωνοειδή» μορφή. Η μεταβολή αυτή επηρεάζει τη δέσμη φωτός που εισέρχεται στο μάτι και δυσχεραίνει την εστίαση πάνω στους φωτοϋποδοχείς, προκαλώντας συμπτώματα όπως θολή όραση, αυξανόμενο αστιγματισμό και προοδευτική μυωπία.
Αρχικά, η κατάσταση εκδηλώνεται με συχνές αλλαγές στη συνταγή των γυαλιών, αλλά με το πέρασμα του χρόνου ακόμη και τα πιο ισχυρά γυαλιά δεν εξασφαλίζουν ικανοποιητική όραση.
«Ο κερατόκωνος είναι μία οφθαλμοπάθεια που εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία και εξελίσσεται αργά είτε γρήγορα ιδιαιτέρως στη δεύτερη και τρίτη δεκαετία της ζωής. Ωστόσο πλέον υπάρχει δυνατότητα ριζικής αντιμετώπισης με ελάχιστα επεμβατική παρέμβαση στα αρχικά στάδια (όταν η οπτική οξύτητα του ασθενούς είναι σχετικά καλή). Αυτό επιτυγχάνει την σταθεροποίηση της νόσου και την αποφυγή της κλασικής επέμβασης που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ήταν η διαμπερής κερατοπλαστική (ή μεταμόσχευση κερατοειδούς)», αναφέρει ο Χειρουργός Οφθαλμίατρος Δρ Αναστάσιος Χαρώνης, MD, PhD, Επιστημονικός Διευθυντής της Οφθαλμολογικής Μονάδας Athens Vision, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Freiburg, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κερατόκωνου (10 Νοεμβρίου).
Σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές για τον κερατόκωνο
Η αντιμετώπιση της πάθησης περιλαμβάνει τη χρήση μίας ή συνδυασμού εξειδικευμένων τεχνικών. Η πιο διαδεδομένη μέθοδος είναι η διασύνδεση κολλαγόνου κερατοειδούς (UVA-collagen crosslinking), στην οποία εφαρμόζεται βιταμίνη Β1 (ριβοφλαβίνη) στον κερατοειδή και στη συνέχεια φωτισμός με συγκεκριμένο μήκος κύματος.
Ο συνδυασμός αυτός ενισχύει τις μηχανικές και βιολογικές ιδιότητες του κερατοειδούς:
ο χαλαρός και ελαστικός κερατοειδής των ασθενών με κερατόκωνο «σκληραίνει», σταθεροποιείται και διατηρεί την καμπυλότητά του.
Παρότι η αποτελεσματικότητα της διασύνδεσης είναι πλήρως τεκμηριωμένη, πολλοί ασθενείς καταφεύγουν στον οφθαλμίατρο όταν η νόσος έχει ήδη προχωρήσει, γεγονός που μειώνει τη δυνατότητα βελτίωσης της όρασης με τη συγκεκριμένη μέθοδο μόνο.
Οι νεότερες εξελίξεις στην εξατομικευμένη θεραπεία
«Για τους ασθενείς αυτούς εδώ και είκοσι περίπου χρόνια εφαρμόζουμε με σχετική επιτυχία, επιλεκτικά και με πολύ προσοχή, εξατομικευμένα πρωτόκολλα Excimer laser διόρθωσης του αστιγματισμού που όμως δεν ήταν ποτέ σχεδιασμένα για χρήση σε ασταθή κερατοκωνικά μάτια, αφού εξασθενίζουν έτι περαιτέρω τον παθολογικό κερατοειδή.
Μέσω της υπολογιστικής δύναμης της ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης αποδείξαμε σε πρόσφατη δημοσίευση μας στο επίσημο περιοδικό της Διεθνούς Εταιρείας Διαθλαστικής Journal of Refractive Surgery, ότι είναι θεωρητικά δυνατό να περιορίσουμε, τουλάχιστον στο 1/4 ή ακόμη και παραπάνω την φωτοκερατεκτομή, αφήνοντας το υπολογιστικό σύστημα να επιλέξει για μας βασική καμπυλότητα και ασφαιρικότητα μετά την εφαρμογή της θεραπείας. Επίσης για πρώτη φορά, με τη μέθοδο μας το σύστημα ορίζει οπτική ζώνη ελεύθερης μορφής, μέθοδο που φαίνεται επιλέγει και η φύση για να διατηρήσει ο κερατοκωνικός ασθενής αρχικά σχεδόν τέλεια οπτική οξύτητα.
Το υπολογιστικό μας πρόγραμμα τελικά στοχεύει στη δημιουργία μόνιμων φακών επαφής από κολλαγόνο συγκεκριμένης γεωμετρίας ώστε να είναι απόλυτα ανεκτοί και εξατομικευμένοι για κάθε ασθενή. Αυτό προφανώς αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια το “ιερό δισκοπότηρο” στην αντιμετώπιση του κερατόκωνου.
Όταν το 2013 στην Αθήνα προσπαθήσαμε να δημιουργήσουμε τέτοιο φακίδιο/φακό επαφής από ανθρώπινο μόσχευμα κερατοειδούς με συμβατικό υπολογισμό τα αποτελέσματα ήταν μάλλον απογοητευτικά. Το μέγεθος του φακιδίου που χρειαζόμασταν ήταν ογκώδες και τα συμβατικά laser φωτοαποδόμησης πρακτικά κατέστρεφαν το μόσχευμα κατά την δημιουργία του. Στις μέρες μας όμως, σε αντίθεση με το παρελθόν, έχουμε δυο τεράστια πλεονεκτήματα:
-
Το πρόγραμμα “clipped topo” που περιγράψαμε παραπάνω και
-
Τα plasma-Femtolasers (δεύτερης γενιάς) που η εταιρεία Sanoptis πρώτη έχει ήδη φέρει στις μονάδες της, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη.
Το μόνο που μας λείπει τώρα είναι η δημιουργία μιας καινοτόμου τράπεζας οφθαλμών στην Ελλάδα με όραμα και στόχευση στην καινοτομία, αφού η λύση που προτείνουμε δεν είναι “μεταμόσχευση” με τη συμβατική έννοια αλλά έχει ανάγκη απόλυτα ελεγμένου ιστού για ανθρώπινη χρήση.
Πιστεύω ότι στην επόμενη δεκαετία πάρα πολλά θα αλλάξουν στην αντιμετώπιση του κερατόκωνου. Η Athens Vision φιλοδοξεί όχι μόνο να διατηρήσει την θέση της ως κέντρο αναφοράς για την αντιμετώπιση ασθενών με κερατόκωνο προσφέροντας ότι πιο σύγχρονο υπάρχει στην αντιμετώπιση της νόσου (CAIRS, CTAK, DALK, clipped Topo, customized CXL, scleral-miniscleral, hybrid contact lenses) αλλά και συνδημιουργώντας τις νέες ελάχιστα επεμβατικές παρεμβάσεις του αύριο για όλους τους ασθενείς με κερατόκωνο παγκοσμίως», καταλήγει ο Δρ Χαρώνης.
Η σημασία της πρόληψης
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κερατόκωνου, η Οφθαλμολογική Μονάδα Athens Vision προσφέρει έως τις 30 Νοεμβρίου 2025 προληπτικό check up για κερατόκωνο στην ειδική τιμή των 80€.
Ο προληπτικός έλεγχος περιλαμβάνει:
-
εξέταση από Οφθαλμίατρο,
-
τοπογραφία Scheimpflug,
-
μέτρηση μετωπικού κύματος οφθαλμού,
-
έλεγχο οπτικής οξύτητας,
-
τονομέτρηση,
-
αξιολόγηση διαθλαστικών ανωμαλιών.
Για πληροφορίες ή ραντεβού, επισκεφθείτε τους σχετικούς συνδέσμους ή καλέστε στο 210-95.95.215.
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της συνεχούς εξέλιξης στη θεραπεία
Η κατανόηση του κερατόκωνου και η αξιοποίηση των σύγχρονων θεραπευτικών επιλογών αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη διατήρηση της καλής όρασης και της ποιότητας ζωής των ασθενών. Οι σημαντικές επιστημονικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών —από τη διασύνδεση κολλαγόνου έως τα εξειδικευμένα εξατομικευμένα πρωτόκολλα— δείχνουν ότι η οφθαλμολογία κινείται πλέον προς πιο στοχευμένες και λιγότερο επεμβατικές λύσεις.
Η έγκαιρη διάγνωση, ιδιαίτερα σε νεαρά άτομα, σε συνδυασμό με τη σωστή παρακολούθηση, επιτρέπει την αποτελεσματική σταθεροποίηση της νόσου και μειώνει ουσιαστικά την πιθανότητα μελλοντικών επεμβάσεων. Με τη συνεχή πρόοδο της τεχνολογίας και της επιστημονικής γνώσης, οι προοπτικές για τους ανθρώπους με κερατόκωνο γίνονται ολοένα και πιο αισιόδοξες.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ