Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) αποτελεί σήμερα αδιαμφισβήτητα τη σημαντικότερη μεταβολική νόσο παγκοσμίως, με την εξάπλωσή του να αυξάνεται με εκρηκτικό ρυθμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τα περίπου 60 εκατομμύρια ασθενών τη δεκαετία του ’80, ο αριθμός έχει εκτοξευθεί πλέον στα 537 εκατομμύρια διεθνώς. Στην Ελλάδα, τα τελευταία επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν πως το 10–12% του πληθυσμού πάσχει από διαβήτη, ενώ ένα επιπλέον 3–4% δεν γνωρίζει ότι έχει ήδη αναπτύξει τη νόσο.
«Η προοπτική είναι ακόμα περισσότερο ζοφερή. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (World Health Organization – WHO) εκτιμά ότι τα επόμενα 10–15 χρόνια, εάν δεν υπάρξουν συντονισμένες παρεμβάσεις, ο αριθμός των ατόμων με διαβήτη θα υπερβεί τα 750 εκατομμύρια. Η διαχρονική μεταβολική πανδημία του διαβήτη είναι εδώ!», υπογραμμίζει ο Παθολόγος – Διαβητολόγος κ. Ανδρέας Μελιδώνης, Συντονιστής Διευθυντής Διαβητολογικού Κέντρου Metropolitan Hospital – Πρόεδρος Ελληνικoύ Κολεγίου Μεταβολικών Νοσημάτων (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.).
Ο διαβήτης και οι σοβαρές επιπλοκές του
Ο διαβήτης δεν αποτελεί μια αθώα ούτε παροδική κατάσταση. Πρόκειται για μόνιμη διαταραχή της μεταβολικής ομοιοστασίας που οδηγεί σε υπεργλυκαιμία, δηλαδή αυξημένα επίπεδα σακχάρου, τα οποία χωρίς έγκαιρη ρύθμιση προκαλούν σημαντικές και πολυεπίπεδες χρόνιες επιπλοκές.
Αποτελεί τον κύριο παράγοντα για την εμφάνιση χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας και ανάγκης για αιμοκάθαρση, για οφθαλμοπάθεια και απώλεια όρασης στους ενήλικες, για ακρωτηριασμούς κάτω άκρων, στυτική δυσλειτουργία, καθώς και το βασικό αίτιο εμφράγματος και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων.
Μεγάλη μετα-ανάλυση 27 μελετών έδειξε ότι άτομα με ΣΔ2, μέσης ηλικίας 60 ετών και μέσης διάρκειας νόσου 10 χρόνια, εμφανίζουν επιπολασμό καρδιαγγειακής νόσου 40%, διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας 52%, διαβητικής νεφροπάθειας 32% και διαβητικής νευροπάθειας 65%. Αυτοί οι αυξημένοι κίνδυνοι συνεπάγονται μείωση του προσδόκιμου ζωής κατά 6–8 χρόνια για άτομα 60 ετών με ΣΔ, ενώ η απώλεια φτάνει τα 12 χρόνια όταν συνυπάρχει καρδιαγγειακή νόσος. Σύμφωνα με το IDF (Παγκόσμια Ομοσπονδία του Διαβήτη), μόνο το 2019 καταγράφηκαν 4,2 εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως εξαιτίας της νόσου.
Το κοινωνικό και οικονομικό κόστος
Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) επιβαρύνει σημαντικά τον ίδιο τον ασθενή, την οικογένεια, την κοινωνία και τα συστήματα υγείας. Οικονομικές μελέτες στην Ευρώπη δείχνουν πως το ετήσιο κόστος για έναν διαβητικό ασθενή με μικρο- ή μακροαγγειοπαθητικές επιπλοκές είναι πενταπλάσιο σε σχέση με άτομο αντίστοιχης ηλικίας χωρίς διαβήτη και υπερβαίνει τις 6.000 ευρώ ετησίως (μελέτη CODE-2). Υπολογίζεται επίσης ότι περίπου το 15% του προϋπολογισμού υγείας δαπανάται για τη φροντίδα ασθενών με ΣΔ, κυρίως λόγω των επιπλοκών του.
«Η καταιγίδα των επιπλοκών αποτρέπεται πάντως με την άριστη ρύθμιση του σακχάρου όπως έδειξαν πολλές μεγάλες μελέτες. Σχετικά πρόσφατη μετα-ανάλυση 8 μελετών έδειξε ότι στα άτομα με ΣΔ χωρίς ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου η εντατική γλυκαιμική ρύθμιση επιφέρει μείωση κατά 40% του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών επιπλοκών, που είναι οι επιπλοκές που οδηγούν σε θανατηφόρα συμβάματα.
Ενώ, επίσης, οι μεγάλες μελέτες DCCT και UKPDS για τον ΣΔ1 και ΣΔ2 αντίστοιχα έδειξαν σημαντική μείωση έως και 70% των μικροαγγειοπαθητικών επιπλοκών…», επισημαίνει ο κ. Μελιδώνης.
Νέες θεραπευτικές εξελίξεις
«Η παγκόσμια ιατρική κοινότητα καταβάλλει έντονες προσπάθειες τα τελευταία χρόνια για την αναχαίτιση της πανδημίας του διαβήτη.
Το θεραπευτικό μας οπλοστάσιο έχει ενισχυθεί πλέον σημαντικά με νέες αγωγές…», τονίζει ο ειδικός.
Οι νέες θεραπείες για τον ΣΔ τύπου 2 περιλαμβάνουν τις ινκρετινικές αγωγές (αναστολείς DPP-4 και αγωνιστές GLP-1) και τους αναστολείς SGLT-2. Οι αγωνιστές GLP-1, οι πιο αποτελεσματικοί της κατηγορίας, συμβάλλουν ταυτόχρονα και σε σημαντική απώλεια βάρους, αποτελώντας ιδανική επιλογή για παχύσαρκους διαβητικούς ασθενείς. Η νεότερη εξέλιξη είναι ο διπλός αγωνιστής GLP-1/GIP, η τιρζεπατίδη, η οποία παρουσιάζει εντυπωσιακή βελτίωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (έως και 2%) και μείωση του σωματικού βάρους έως 17%.
Οι αναστολείς SGLT-2 μειώνουν την επαναρρόφηση γλυκόζης στα νεφρά, επιτυγχάνοντας γλυκοζουρία και άρα μείωση της υπεργλυκαιμίας. Επιπλέον προσφέρουν απώλεια βάρους, μείωση της αρτηριακής πίεσης και προστασία έναντι καρδιαγγειακών συμβαμάτων.
Το κύριο πλεονέκτημα αυτών των νεότερων κατηγοριών σε σχέση με τις κλασικές αντιδιαβητικές θεραπείες (σουλφονυλουρίες, μετφορμίνη, ινσουλίνη κ.λπ.) είναι ότι διαθέτουν ευρύτερες μεταβολικές, καρδιοπροστατευτικές και νεφροπροστατευτικές δράσεις, πέραν της απλής μείωσης του σακχάρου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι επικείμενες εξελίξεις: δισκικές μορφές αγωνιστών GLP-1, νέοι SGLT-2/SGLT-1 αναστολείς και, στον τομέα της ινσουλινοθεραπείας, εβδομαδιαίες ινσουλίνες που αναμένονται πιθανώς μέχρι το 2026.
Το μέλλον της θεραπείας: νέα φάρμακα και τεχνολογικές καινοτομίες
«Εξελίξεις επίσης θα έχουμε στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με ΣΔ τύπου 1 και ιδιαίτερα στον τομέα των αντλιών έγχυσης ινσουλίνης…», αναφέρει ο κ. Μελιδώνης.
Προηγμένα συστήματα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης θα συνδέονται άμεσα με τις αντλίες ινσουλίνης, βελτιώνοντας δραστικά τη ρύθμιση της νόσου στον ΣΔ1. Το FDA έχει ήδη εγκρίνει μια νέα, μικρού μεγέθους συσκευή τριμηνιαίας καταγραφής, η οποία δεν απαιτεί ρυθμίσεις και προβάλλει συνεχώς τις τιμές σακχάρου ή τις μεταδίδει στην αντλία.
Όλες αυτές οι καινοτομίες μας οδηγούν σταδιακά προς το βιοτεχνητό πάγκρεας, ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα που θα καλύπτει 24 ώρες το 24ωρο τις ανάγκες σε ινσουλίνη — μια ιδιαίτερα ελπιδοφόρα προοπτική για τα παιδιά και τους ενήλικες με ΣΔ τύπου 1.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο ορίζοντας για την αντιμετώπιση του διαβήτη είναι φωτεινός…», καταλήγει ο κ. Μελιδώνης, τονίζοντας ότι η κοινή προσπάθεια επιστημόνων, διεθνών επιστημονικών εταιριών και του IDF (Παγκόσμια Οργάνωση για τον Διαβήτη) δημιουργεί ισχυρές προϋποθέσεις για βελτιωμένη ποιότητα ζωής και σωματική και ψυχολογική ευεξία για τα άτομα με διαβήτη.
Το Διαβητολογικό Κέντρο του Metropolitan Hospital προσφέρει ολοκληρωμένη καθοδήγηση και εξατομικευμένη φροντίδα. Η διεπιστημονική ομάδα του, με εξειδικευμένους γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό έμπειρο στη φροντίδα ατόμων με διαβήτη, στηρίζει τους ασθενείς με σεβασμό στις ιδιαίτερες ανάγκες τους.
Ένα αισιόδοξο βλέμμα στο μέλλον της διαχείρισης του διαβήτη
Με τα περιστατικά σακχαρώδη διαβήτη να αυξάνονται σταθερά σε παγκόσμιο επίπεδο, οι προκλήσεις για τα συστήματα υγείας, τους ασθενείς και την κοινωνία παραμένουν έντονες. Παράλληλα όμως, η ταχεία πρόοδος της ιατρικής έρευνας, οι νέες φαρμακολογικές επιλογές και οι καινοτομίες στην τεχνολογία της παρακολούθησης και χορήγησης ινσουλίνης δημιουργούν ένα νέο τοπίο, περισσότερο αισιόδοξο από ποτέ. Η συνεχής ενημέρωση, η έγκαιρη διάγνωση και η πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα αποτελούν βασικά εργαλεία για μια ζωή με καλύτερη υγεία και λιγότερες επιπλοκές. Σε έναν κόσμο όπου ο διαβήτης εξελίσσεται διαρκώς, η γνώση και η πρόληψη παραμένουν οι ισχυρότεροι σύμμαχοι όλων μας.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ