Στην εποχή όπου ένα απλό «κλικ» επαναλαμβάνεται εκατοντάδες φορές την ημέρα, ο αγκώνας φαίνεται να πληρώνει το τίμημα της ψηφιακής καθημερινότητας. Όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι και χρήστες υπολογιστών έρχονται αντιμέτωποι με ενοχλήσεις που ξεκινούν ανεπαίσθητα, αλλά μπορούν να εξελιχθούν σε επίμονο πόνο, επηρεάζοντας την εργασία και την ποιότητα ζωής. Πότε, όμως, αυτή η φαινομενικά αθώα κίνηση γίνεται αιτία προβλήματος και τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατευτούμε;
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αυξημένη εμφάνιση προβλημάτων στον αγκώνα, ιδιαίτερα σε άτομα ηλικίας 35-55 ετών, αλλά και σε νεότερες ηλικιακές ομάδες, γεγονός που συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη συστηματική χρήση της τεχνολογίας. Η παρατεταμένη εργασία μπροστά σε υπολογιστή, σε συνδυασμό με κακή στάση σώματος και μη εργονομικά διαμορφωμένους χώρους εργασίας, συμβάλλει στην εκδήλωση πόνου στην άρθρωση του αγκώνα. Ωστόσο, με έγκαιρη αντιμετώπιση, το πρόβλημα μπορεί να προληφθεί ή να θεραπευτεί χωρίς χειρουργική επέμβαση σε ποσοστό που φτάνει το 90%.
«Τις τελευταίες δεκαετίες οι υπολογιστές έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε πληροφορίες, την ταχύτερη επικοινωνία και εργασία. Η χρήση τους έχει αρνητικές συνέπειες στη μυοσκελετική υγεία, με γνωστότερη την εμφάνιση συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα. Η υπερβολική χρήση των ποντικιών και των πληκτρολογίων, όμως, μπορεί να προκαλέσει βλάβες και στον αγκώνα, λόγω της διατάραξης του προσανατολισμού των εκτεινόντων τενόντων στο εξωτερικό μέρος της άρθρωσης του αγκώνα.
Οι εκτείνοντες τένοντες είναι εκείνοι που επιτρέπουν στον χρήστη να σηκώνει τα δάχτυλα και τον καρπό του, κάτι που είναι απαραίτητο για να κάνει κλικ ή να πατήσει κουμπιά ή να κινήσει το ποντίκι. Αν και αυτές οι κινήσεις προέρχονται από τα δάχτυλα και τον καρπό, ο πόνος εντοπίζεται στον αγκώνα λόγω των συνδέσεων των μυών με τους τένοντες», εξηγεί ο Δρ Παναγιώτης Πάντος, Ορθοπεδικός Χειρουργός, Διευθυντής της Ορθοπεδικής Κλινικής Άνω Άκρου στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και υπεύθυνος των τμημάτων Άνω Άκρου και Αθλητικών Κακώσεων της Osteon Orthopedic & Spine Clinic.
«Η πάθηση ονομάζεται έξω επικονδυλίτιδα, είναι γνωστή ως αγκώνας του τενίστα (tennis elbow), μόνο που στους χρήστες υπολογιστών και στους φανατικούς gamers προκαλείται από την εργασία ή το παιχνίδι σε υπολογιστή και όχι από τον αθλητισμό. Δεν οφείλεται δηλαδή σε έναν μεμονωμένο τραυματισμό, αλλά στις χιλιάδες μικροσκοπικές κινήσεις, κλικ, κύλιση, προσέγγιση που αθροιζόμενες υπερφορτώνουν τους τένοντες», προσθέτει.
Η πάθηση αναφέρεται συχνά και ως mouse elbow, καθώς εμφανίζεται σε επαγγελματίες όπως προγραμματιστές, γραφίστες, συντάκτες και λογιστές, αλλά και σε κάθε άτομο που χρησιμοποιεί εντατικά ποντίκι. Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι και οι gamers, λόγω των επαναλαμβανόμενων κινήσεων και της συνεχούς καταπόνησης κατά την ανύψωση των δακτύλων και του καρπού, την οριζόντια μετακίνηση του ποντικιού και το παρατεταμένο κράτημά του.
Όταν συνυπάρχουν λανθασμένη θέση χρήσης, μειωμένη φυσική κατάσταση ή ανεπαρκής ξεκούραση, οι τένοντες επιβαρύνονται σημαντικά και αρχίζουν να εμφανίζουν πόνο.
Στα αρχικά στάδια εκδηλώνεται ευαισθησία στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε πόνο που επεκτείνεται στο αντιβράχιο κατά την κίνηση του καρπού. Συχνά παρατηρείται και αδυναμία σε κινήσεις όπως η ανύψωση ή ο χειρισμός του ποντικιού, ακόμη και στην απλή ανύψωση των δακτύλων. Ορισμένες ημέρες τα συμπτώματα είναι ήπια, ενώ άλλες ο πόνος μπορεί να δυσκολεύει ακόμη και απλές καθημερινές κινήσεις, όπως η κάμψη και έκταση του αγκώνα για να πιάσει κάποιος ένα ποτήρι νερό από το γραφείο του.
Θεραπεία
Τα ενθαρρυντικά νέα είναι ότι η πλειονότητα των ασθενών βελτιώνεται με έγκαιρες παρεμβάσεις και σωστές εργονομικές προσαρμογές στον χώρο εργασίας, όπως στη θέση του ποντικιού και του πληκτρολογίου. Παρ’ όλα αυτά, η αποκατάσταση απαιτεί συνέπεια και χρόνο· όσο νωρίτερα ξεκινήσει, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες αποφυγής χειρουργικής λύσης. Ο Δρ Πάντος προτείνει:
-
Ανάπαυση, ώστε να μειωθεί η επιβάρυνση σε δάχτυλα και καρπό.
-
Αποφυγή δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τους ίδιους μυς και τένοντες.
-
Χρήση νάρθηκα για την αποφόρτιση του ερεθισμένου τένοντα και τη μείωση των έντονων συμπτωμάτων.
-
Μασάζ με στόχο τη χαλάρωση και τη βελτίωση της ευκαμψίας.
-
Φυσικοθεραπεία για ανακούφιση από τον πόνο, ενδυνάμωση και πρόληψη υποτροπών.
Πρόληψη
Οι βασικοί παράγοντες που οδηγούν σε τραυματισμούς τύπου “ποντικιού” σχετίζονται με ανισορροπίες στην κίνηση και τη στάση του σώματος. Η κακή εργονομία αναγκάζει μύες και τένοντες να λειτουργούν υπό αυξημένη πίεση, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα τραυματισμού. Για τον λόγο αυτό, η σωστή διαμόρφωση του χώρου εργασίας είναι κρίσιμη τόσο στο γραφείο όσο και στο σπίτι.
Βασικές εργονομικές οδηγίες περιλαμβάνουν την επιλογή κατάλληλης καρέκλας, ώστε να στηρίζονται σωστά οι αγκώνες και τα αντιβράχια, με τους καρπούς σε ουδέτερη θέση και τους ώμους χαλαρούς. Οι αγκώνες θα πρέπει να σχηματίζουν περίπου ορθή γωνία, ώστε να αποφεύγεται η υπερφόρτιση των τενόντων.
Εξίσου σημαντική είναι η τοποθέτηση του ποντικιού κοντά στο πληκτρολόγιο, η επιλογή μεγέθους ποντικιού που ταιριάζει στην παλάμη, καθώς και η σωστή θέση του πληκτρολογίου στο ύψος των αγκώνων ή ελαφρώς χαμηλότερα. Τακτικά μικροδιαλείμματα διάρκειας 30-60 δευτερολέπτων ανά μισή έως μία ώρα, η ρύθμιση της ευαισθησίας του ποντικιού και η χρήση συντομεύσεων πληκτρολογίου συμβάλλουν επίσης στη μείωση της καταπόνησης.
Μια απλή αλλά αποτελεσματική πρακτική είναι και η εναλλαγή χεριού στη χρήση του ποντικιού για λίγα λεπτά κάθε ώρα. Πολλοί χρήστες παρατηρούν αισθητή βελτίωση μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, όταν περιορίζουν τους παράγοντες που προκαλούν την επιβάρυνση.
«Η έγκαιρη αξιολόγηση από έναν ορθοπεδικό επιταχύνει τη θεραπεία. Γι’ αυτό η διάγνωση είναι απαραίτητη εάν ο πόνος στον αγκώνα επιμένει για περισσότερο από 3-4 εβδομάδες, παρά την εφαρμογή των παραπάνω εργονομικών ρυθμίσεων και τη διόρθωση της στάσης του σώματος, εάν επιδεινωθεί ή εάν περιορίζει τις καθημερινές δραστηριότητες όπως η πληκτρολόγηση, το κλείδωμα της πόρτας, το βίδωμα μιας βίδας, το σήκωμα μιας βαριάς σακούλας με ψώνια, κ.ά.
Η επιβεβαίωση της πάθησης και ο αποκλεισμός άλλων που προκαλούν παρόμοια συμπτώματα αποτρέπει τη χρόνια παραμονή των μικροτραυματισμών στον αγκώνα. Επιτρέπει τη συντηρητική θεραπεία της έξω επικονδυλίτιδας, παρότι απαιτείται προσπάθεια, ίσως και μηνών, για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο χειρουργικής αποκατάστασης της πάθησης, η οποία λύνει οριστικά το πρόβλημα είτε πραγματοποιηθεί με ενδοσκοπικές, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές είτε με τις κλασικές ανοικτές τεχνικές», καταλήγει ο Δρ Πάντος.»
Ο πόνος στον αγκώνα που σχετίζεται με τη χρήση υπολογιστή δεν αποτελεί μια σπάνια ή αμελητέα ενόχληση, αλλά ένα σύγχρονο πρόβλημα υγείας που συνδέεται άμεσα με τον τρόπο ζωής και εργασίας. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων, η σωστή εργονομία και η αναζήτηση εξειδικευμένης ιατρικής καθοδήγησης μπορούν να κάνουν τη διαφορά, προλαμβάνοντας την επιδείνωση και την ανάγκη για πιο επεμβατικές λύσεις. Σε έναν κόσμο που κινείται με ταχύτητα… «κλικ», η φροντίδα του σώματος παραμένει βασική προϋπόθεση για να συνεχίσουμε να λειτουργούμε χωρίς περιορισμούς.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ