Το άσθμα αποτελεί μία από τις πιο συνηθισμένες παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος παγκοσμίως, επηρεάζοντας περισσότερους από 350 εκατομμύρια ανθρώπους. Σε ορισμένες χώρες, τα ποσοστά αγγίζουν ακόμη και το 20%, ενώ στην Ελλάδα κυμαίνονται περίπου στο 8-9%. Παρότι πρόκειται για σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, η νόσος είναι γνωστή ήδη από την αρχαιότητα, με αναφορές που ξεκινούν από τον 16ο αιώνα π.Χ. σε αιγυπτιακούς παπύρους και φτάνουν έως τον Όμηρο (8ος αιώνας π.Χ.) και τον Ιπποκράτη (4ος αιώνας π.Χ.).
Συμπτώματα και παροξύνσεις
«Η συμπτωματολογία του άσθματος περιλαμβάνει συνήθως βήχα, δύσπνοια, συριγμό κατά την αναπνοή και ένα αίσθημα σφιξίματος στο στήθος. Ορισμένοι ασθενείς ενδέχεται να έχουν και παραγωγή πτυέλων, ενώ αρκετά συχνές είναι οι νυχτερινές ενοχλήσεις, όπως βήχας ή συρίττουσα αναπνοή που δυσκολεύουν τον ύπνο. Τα συμπτώματα αυτά άλλοτε υποχωρούν για μεγάλες περιόδους, είτε με φαρμακευτική αγωγή είτε αυτόματα και άλλοτε επιδεινώνονται, οδηγώντας σε παρόξυνση, μια οξεία κατάσταση που μπορεί να απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση», επισημαίνει ο κ. Σπυρίδων Γκάτζιας, Αναπληρωτής Διευθυντής Πνευμονολόγος στο Metropolitan Hospital.
Τύποι άσθματος και συχνές παρανοήσεις
Συχνά υπάρχει σύγχυση γύρω από τις μορφές της νόσου. Ο όρος «βρογχικό άσθμα» χρησιμοποιείται εσφαλμένα ως ξεχωριστός τύπος, ενώ στην πραγματικότητα όλα τα είδη άσθματος είναι βρογχικά.
Οι βασικές κατηγορίες περιλαμβάνουν:
-
Αλλεργικό άσθμα, που συνδέεται με προϋπάρχουσες αλλεργικές παθήσεις (ρινίτιδα, έκζεμα) ή με οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών.
-
Μη αλλεργικό άσθμα, το οποίο εμφανίζεται κυρίως σε ενήλικες, συχνότερα γυναίκες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις το άσθμα συνοδεύεται από μόνιμο περιορισμό της ροής του αέρα λόγω αναδιαμόρφωσης των αεραγωγών, ενώ άλλες φορές σχετίζεται με ηωσινοφιλική φλεγμονή, ειδικά σε υπέρβαρους ή παχύσαρκους ασθενείς.
Παράγοντες που επιδεινώνουν την κατάσταση
Η καθημερινότητα περιλαμβάνει πολλούς ερεθιστικούς παράγοντες που μπορούν να επιδεινώσουν το άσθμα, όπως:
-
ακάρεα σκόνης, τρίχωμα γάτας και σκύλου, γύρη και μούχλα
-
ατμοσφαιρική ρύπανση και κάπνισμα
-
ακραίες θερμοκρασίες (ζεστός ή κρύος αέρας)
-
ορισμένα φάρμακα (ασπιρίνη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη)
-
έντονο άγχος και σωματική άσκηση
-
ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις.
Το γενετικό υπόβαθρο συμβάλλει τόσο στην προδιάθεση για την εμφάνιση της νόσου όσο και στον τρόπο που ο οργανισμός αντιδρά στα παραπάνω ερεθίσματα.
Η διάγνωση και ο ρόλος της σπιρομέτρησης
Η διάγνωση στηρίζεται στη λήψη λεπτομερούς ιατρικού ιστορικού και στη φυσική εξέταση. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η σπιρομέτρηση, μια απλή και ανώδυνη εξέταση που μετρά τον όγκο του αέρα που εισπνέεται και εκπνέεται, καθώς και την ταχύτητα ροής του. Έτσι, ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει διαταραχές στη λειτουργία των αεραγωγών και να αξιολογήσει την ανταπόκριση στη θεραπεία.
Η μαγνητική ή αξονική τομογραφία δεν αποτελούν συνήθεις εξετάσεις για το άσθμα, εκτός εάν απαιτείται διαφοροδιάγνωση άλλων παθήσεων, κυρίως σε καπνιστές.
Σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις
«Η θεραπεία του άσθματος γίνεται εξατομικευμένα και προσαρμόζεται ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, τον τύπο και τη βαρύτητα της νόσου. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνουν εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά που παρέχουν άμεση ανακούφιση, εισπνεόμενα ή από του στόματος κορτικοστεροειδή που ρυθμίζουν τη φλεγμονή των αεραγωγών, καθώς και αντιαλλεργικά φάρμακα. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, η θεραπευτική φαρέτρα περιλαμβάνει πλέον και βιολογικούς παράγοντες, καινοτόμα φάρμακα που χορηγούνται ενέσιμα και προσφέρουν σημαντικό έλεγχο της νόσου, επιτρέποντας στους ασθενείς να ζουν ουσιαστικά χωρίς συμπτώματα και περιορισμούς», καταλήγει ο κ. Γκάτζιας.
Το άσθμα, αν και συχνή και πολύπλοκη πάθηση, μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά με την έγκαιρη διάγνωση, την τακτική ιατρική παρακολούθηση και την εξατομικευμένη θεραπεία. Η σωστή ενημέρωση και η στενή συνεργασία με τον πνευμονολόγο προσφέρουν τη δυνατότητα στους ασθενείς να ζουν χωρίς περιορισμούς, με ποιότητα ζωής και ασφάλεια στην καθημερινότητά τους.
Πνευμονολογικό τμήμα και σύγχρονη ιατρική υποστήριξη
Το Πνευμονολογικό Τμήμα του Metropolitan Hospital διαθέτει ολοκληρωμένο και σύγχρονο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό αιχμής, καλύπτοντας όλο το φάσμα των απαραίτητων εξετάσεων για πλήρη διερεύνηση, ορθή διάγνωση και σωστή παρακολούθηση αναπνευστικών νοσημάτων. Επιπλέον, συνεργάζεται στενά με άλλα Τμήματα και Εργαστήρια του νοσοκομείου, ενώ η υψηλή ιατρική στελέχωση και η τεχνολογική υποδομή του το καθιστούν ικανό να ανταποκριθεί σε κάθε διαγνωστική και θεραπευτική πρόκληση της καθημερινής κλινικής πράξης.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ