Όλοι οι ασθενείς που αναπτύσσουν σακχαρώδη διαβήτη περνούν πρώτα από το στάδιο του προδιαβήτη. Ο όρος περιγράφει την κατάσταση όπου τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα είναι υψηλότερα από το φυσιολογικό, χωρίς όμως να φτάνουν σε τιμές που δικαιολογούν διάγνωση διαβήτη τύπου 2 ή ανάγκη φαρμακευτικής αγωγής.
«Η κατάσταση αυτή αυξάνει όχι μόνο τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, αλλά άμεσα και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο δηλαδή εμφράγματα, εγκεφαλικά επεισόδια, αιφνίδιο θάνατο και έμμεσα τις μακροχρόνιες δραματικές επιπλοκές του διαβήτη π.χ. νεφρική ανεπάρκεια, οφθαλμοπάθειες, νευροπάθεια, ακρωτηριασμούς κ.λπ.», υπογραμμίζει ο κ. Αντώνιος Λέπουρας, MD, Ειδικός Παθολόγος – Διαβητολόγος, Διευθυντής Παθολογικής-Διαβητολογικής Κλινικής & Διαβητολογικού Κέντρου Metropolitan General.
Συχνότητα του προδιαβήτη
Σχεδόν 1 στους 5 εφήβους ηλικίας 12–18 ετών και 1 στους 4 νεαρούς ενήλικες ηλικίας 19–34 ετών ζει με προδιαβήτη, σύμφωνα με μελέτη του Centers for Disease Control and Prevention (CDC) που βασίστηκε σε δεδομένα από την Εθνική Έρευνα Εξέτασης Υγείας και Διατροφής που καλύπτει τα έτη 2005-2016 (2018 JAMA icon Pediatrics). Όπως συμβαίνει και με τον διαβήτη, ο επιπολασμός του προδιαβήτη αυξάνεται ραγδαία: στοιχεία από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων δείχνουν ότι το 2020 το 38% του ενήλικου πληθυσμού είχε προδιαβήτη, ενώ έως το 2030 ένα μοντέλο προβλέπει περαιτέρω αύξηση στο 50–63%.»
Γιατί ο προδιαβήτης είναι επικίνδυνος;
Οι επιπτώσεις του διαβήτη, κυρίως μέσω αγγειοπάθειας (αθηροσκλήρωσης), ξεκινούν ήδη από το στάδιο του προδιαβήτη.
«Ο προδιαβήτης χρειάζεται προσοχή διότι είναι παράγων καρδιαγγειακού κινδύνου και προάγγελος επιπλοκών, όπως υψηλό κίνδυνο εμφάνισης αρτηριοσκληρωτικής αγγειακής νόσου, καθώς διπλασιάζει ή και τετραπλασιάζει την επίπτωση καρδιαγγειακών συμβάντων, πριν την εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη. Υπάρχουν πολλά δεδομένα που υποδηλώνουν ότι ο προδιαβήτης βάζει τους ασθενείς σε τροχιά καρδιαγγειακής νόσου. Σε μια μετα-ανάλυση 129 μελετών που δημοσιεύθηκε πριν από 2 χρόνια, ο προδιαβήτης δεν συσχετίστηκε μόνο με στατιστικά σημαντική αύξηση, 16%, στη στεφανιαία νόσο, αλλά και 13% αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας από κάθε αιτία σε σχέση με άτομα με φυσιολογική γλυκόζη», αναφέρει ο ειδικός.
Ο προδιαβήτης και ο κίνδυνος εμφράγματος
Ο προδιαβήτης δεν αποτελεί μόνο προγνωστικό δείκτη για την εμφάνιση διαβήτη και των συναφών καρδιαγγειακών επιπλοκών, αλλά λειτουργεί και ως αυτόνομος παράγοντας κινδύνου για έμφραγμα του μυοκαρδίου (ΜΙ). Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από δεδομένα σχεδόν 1,8 εκατομμυρίων ασθενών που νοσηλεύθηκαν για έμφραγμα του μυοκαρδίου.
Συγκεκριμένα, σε ανάλυση 1.794.149 νοσηλειών για MI από τη βάση δεδομένων National Inpatient Sample στις ΗΠΑ, και αφού εξαιρέθηκαν οι ασθενείς με ανεπίγνωστο διαβήτη, διαπιστώθηκε ότι περίπου 1% (17.942) είχαν ιστορικό προδιαβήτη.
Ο προδιαβήτης αναδείχθηκε ως ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου, συνδεόμενος με 25% αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου.
Διάγνωση του προδιαβήτη
Η διάγνωση πρέπει να τίθεται αποκλειστικά σε μικροβιολογικό εργαστήριο και όχι με δακτυλοκέντηση από φορητούς μετρητές.
Στον προδιαβήτη διακρίνονται δύο τύποι:
-
Αυξημένο το πρωινό σάκχαρο νηστείας από 100-125mg/dl, (IFG),
-
Μεταγευματικό σάκχαρο μετρημένο 2 ώρες μετά από λήψη 75γρ γλυκόζης με καμπύλη σακχάρου, από 140-199 mg/dl, (IGT).
Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για τη διάγνωση· τιμές 5,7–6,4% αποτελούν πιθανή ένδειξη προδιαβήτη (ισχύει μόνο για τις ΗΠΑ).
Ο ετήσιος σχετικός κίνδυνος μετάπτωσης σε διαβήτη τύπου 2 περίπου πενταπλασιάζεται όταν υπάρχει είτε αυξημένο σάκχαρο νηστείας είτε αυξημένο μεταγευματικό, και δωδεκαπλασιάζεται όταν συνυπάρχουν ταυτόχρονα και οι δύο διαταραχές (DECODE study group, 2002).
Παχυσαρκία, καθιστική ζωή και προδιαβήτης
«Εντυπωσιακά στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι περισσότερο από το 90% των ατόμων με διαβήτη τύπου 2 έχει υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία. Τουλάχιστον 10% απώλεια βάρους θα αναστρέψει τον προδιαβήτη αλλά και τον πρώιμο διαβήτη σε ποσοστό ίσως περισσότερο και από το 60% των ατόμων.
Δυστυχώς τόσο η μακροχρόνια διατήρηση της απώλειας βάρους και επόμενα η αναστροφή του διαβήτη όσο και η μείωση των επιπλοκών του (καρδιαγγειακός κίνδυνος) παραμένουν ένα μεγάλο ερωτηματικό.
Είναι γνωστό ότι η φυσική δραστηριότητα και η απώλεια τουλάχιστον 10% του βάρους με σωστή διατροφή προσφέρουν μεγάλα πλεονεκτήματα όσον αφορά την πρόληψη μελλοντικού διαβήτη (μελέτες όπως DPP και DPPO έδειξαν 58% μείωση κινδύνου εμφάνισης).
Ωστόσο μελέτες πάλι, δείχνουν ότι λιγότεροι από το 50% των ατόμων με προδιαβήτη συμμετέχουν σε αυτές τις συμπεριφορές μείωσης του κινδύνου και ελάχιστοι διατηρούν την καλή συμπεριφορά και την αρχική απώλεια βάρους μακροχρόνια.
Έρευνες δείχνουν ότι η ευαισθητοποίηση ατόμων με προδιαβήτη για τους σοβαρούς κινδύνους που επίκεινται, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προώθηση από πλευράς τους συμπεριφορών ελάττωσης αυτού του κινδύνου. Οι ασθενείς καλό είναι να εκπαιδεύονται συνεχώς για σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα. Οι ενημερωμένοι ενήλικοι που γνωρίζουν την κατάσταση και τους κινδύνους του προδιαβήτη τους, είναι πιο πιθανό να ασκηθούν και να χάσουν βάρος», εξηγεί ο κ. Λέπουρας.
Νεότερες φαρμακευτικές επιλογές
«Τα συνεχώς διευρυμένα δεδομένα δείχνουν τα οφέλη των νέων φαρμάκων για την παχυσαρκία, κυρίως ινκρετινικών ανάλογων (ανάλογα ινκρετινών, σεμαγλουτίδη Wegovy Λιραγλουτίδη-Saxenta και Τιρζεπατιδη-Mounjaro). Όχι μόνο βοηθούν την απώλεια βάρους και την αναστροφή του προδιαβήτη, αλλά και στη νεφρική, αγγειακή και καρδιαγγειακή προστασία, ακόμη και στη βελτίωση της άπνοιας ύπνου. Αποτελούν ένα νέο σημαντικό εργαλείο στην διαχείριση και θεραπεία της παχυσαρκίας του διαβήτη και των επιπλοκών του» προσθέτει.
Η αξία της πρόληψης
«Είναι πλέον εφικτό με έγκαιρη διάγνωση, αξιολόγηση συννοσηροτήτων, μαζί με τις κατάλληλες θεραπευτικές συστάσεις η νόσος και οι δυσάρεστες επιπλοκές της να προληφθεί επιτυχώς για την πλειονότητα των ατόμων με προδιαβήτη-πρώιμο διαβήτη.
Οι ασθενείς με προδιαβήτη θα πρέπει να ακολουθούν ένα πρόγραμμα διατροφής και συμβουλευτικής υποστήριξης, με στόχο απώλεια 10% του σωματικού βάρους, ενώ παράλληλα θα πρέπει να αυξήσουν την σωματική τους δραστηριότητα (fitness) σε τουλάχιστον 210 λεπτά την εβδομάδα (30΄ ημερησίως).
Χορήγηση νεότερων φαρμακευτικών θεραπειών για την παχυσαρκία, πάντα εξατομικευμένα και υπό ιατρική παρακολούθηση, φαίνεται από τις υπάρχουσες μελέτες ότι θα βοηθήσει ουσιαστικά.
Ετήσιος τουλάχιστον πλήρης διαγνωστικός εξατομικευμένος έλεγχος (check up), ανήκει στις απαραίτητες προληπτικές στρατηγικές και κυριολεκτικά σώζει ζωές. Σημαντικό η προσπάθεια διατροφής και άσκησης να γίνεται έγκαιρα, συστηματικά και διά βίου», καταλήγει ο κ. Λέπουρας.
Ο προδιαβήτης δεν είναι μια «αθώα» κατάσταση, αλλά μια σοβαρή προειδοποίηση που δίνει ο οργανισμός. Με την έγκαιρη διάγνωση, την τακτική παρακολούθηση και τις σωστές αλλαγές στον τρόπο ζωής, μπορεί να αναστραφεί και να προληφθούν τόσο ο διαβήτης τύπου 2 όσο και οι καρδιαγγειακές επιπλοκές που τον συνοδεύουν. Η ενημέρωση και η συνεργασία με τον ιατρό αποτελούν τα ισχυρότερα εργαλεία για μια ζωή με καλύτερη υγεία και λιγότερους κινδύνους.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ